I SA/Wa 1402/24
WyrokWSA w Warszawie2024-09-18
Skład orzekający: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku zmiany przepisów regulujących właściwość organów do rozpatrywania wniosków o ustalenie nieuzasadnionego wypowiedzenia stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, organ powinien zwrócić wniosek złożony przed wejściem w życie nowych przepisów, czy też umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe?Ratio decidendi
W przypadku zmiany stanu prawnego, która skutkuje brakiem drogi administracyjnej do rozpatrzenia wniosku złożonego przed tą zmianą, organ administracji publicznej powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a nie zwracać podanie na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Zmiana przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotycząca trybu zmiany stawek opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego, wprowadzona ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r., nie zawiera przepisów przejściowych, co oznacza, że nowe regulacje stosuje się do wszystkich spraw zainicjowanych po ich wejściu w życie. Wnioski złożone przed tą datą, które stały się bezprzedmiotowe z powodu braku drogi administracyjnej, powinny zostać zakończone decyzją o umorzeniu.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa złożyła wniosek o ustalenie, że wypowiedzenie dotychczasowej 1% stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego i zaproponowanie 3% stawki jest nieuzasadnione. Wniosek został złożony w styczniu 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w maju 2022 r. zwróciło podanie, argumentując, że po zmianie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w 2019 r. właściwość do rozpatrywania takich spraw przeszła na sądy powszechne. SKO utrzymało w mocy swoje postanowienie w kwietniu 2024 r. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów o umorzeniu postępowania i zwrocie podania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie SKO z dnia 22 kwietnia 2024 r. oraz poprzedzające je postanowienie SKO z dnia 10 maja 2022 r., umorzył postępowanie administracyjne i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr KOX/758/Po/22 w przedmiocie zwrotu podania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 maja 2022 r. nr KOX/2727/Po/17; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z 22 kwietnia 2024 r., nr KOX/758/Po/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie powoływane dalej jako: "Kolegium", "organ" po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " z dnia 26 maja 2022r. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia
10 maja 2022 r., nr KOX/2727/Po/17 w przedmiocie zwrotu podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Oświadczeniem z 9 grudnia 2016 r., Prezydent m.st. Warszawy, działając na podstawie art. 78 ust. 1 w zw. z art. 73 ust. 2 i 2a w zw. z art. 72 ust. 3 pkt 5 i art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) powoływanej dalej jako: "u.g.n." wypowiedział Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" dotychczasową 1% stawkę procentową opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] o powierzchni 7155 m 2 ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2016 r., a co za tym idzie, użytkownik wieczysty otrzymał propozycję wnoszenia od dnia 1 stycznia 2017 r. opłaty według stawki wynoszącej 3%. W uzasadnieniu wypowiedzenia wskazano, że wypowiedzenie dotychczasowej stawki procentowej opłaty rocznej wynoszącej 1% wartości gruntu i ustalenie nowej stawki wynoszącej 3% jest związane z trwałą zmianą sposobu korzystania z nieruchomości. Organ wskazał, że zachowana zostaje dotychczasowa wartość gruntu.
W dniu 20 stycznia 2017 r. wpłynął wniosek użytkownika wieczystego z
17 stycznia 2017 r. złożony na podstawie art. 78 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 2 u.g.n.
o ustalenie, że wypowiedzenie dotychczasowej 1% stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej i zaproponowanie nowej stawki wynoszącej 3%, jest nieuzasadnione. Wnioskodawca podniósł, że nie doszło do trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości, uzasadniającej zmianę stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Zmiana stawki procentowej jest niczym nieuzasadniona.
Postanowieniem z 10 maja 2022 r., nr KOX/2727/Po/17 Kolegium, działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. orzekło zwrócić podanie z 17 stycznia 2017 r. Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, że wskutek zmiany stanu prawnego dokonanej ustawą z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1309) i braku przepisów przejściowych, samorządowe kolegia odwoławcze nie są już właściwe do rozpatrywania wniosków użytkowników wieczystych złożonych na podstawie art. 78 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 2 u.g.n. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2019 r.). Od dnia 15 sierpnia 2019 r. brak zgody użytkownika wieczystego na propozycję właściwego organu dotyczącą zmiany celu użytkowania wieczystego ma ten skutek, że wyłącznie właściwym do rozpoznania sporu w tym zakresie staje się sąd powszechny właściwy ze względu na położenie nieruchomości.
Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem 10 maja 2022 r., nr KOX/2727/Po/17, z zachowaniem ustawowego terminu. Wnioskodawca podniósł, że nie zgadza się ze zwrotem podania.
Zdaniem SKO, po ponownym rozpoznaniu sprawy brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z 10 maja 2022 r. Organ odwołał się do treści art. 66 § 3 k.p.a., a następnie art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023r. poz. 344 ze zm.) wskazując, że opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości gruntowej określonej zgodnie z art. 67 ww. ustawy. Następnie odwołał się i przytoczył treść art. 72 ust. 3 u.g.n. oraz art. 73 ust. 2 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2019 r., zgodnie z którym jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu. Przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej stosuje się tryb postępowania określony w art. 78-81. Organ podał, że omówiony stan prawny uległ zmianie wraz z wejściem w życie ustawy z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1309). Ustawą tą wprowadzono do ustawy o gospodarce nieruchomościami nowe regulacje dotyczące zasad i trybu zmiany celu użytkowania wieczystego, uwzględniając zarówno inicjatywę organu, jak i możliwość złożenia wniosku przez użytkownika wieczystego (art. 10 pkt 5). Stosownie do postanowień aktualnie obowiązującego art. 73 ust. 2 u.g.n., jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu użytkowania wieczystego, z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego występuje właściwy organ albo użytkownik wieczysty. W myśl art. 73 ust. 2d tej ustawy, właściwy organ przedstawia w formie pisemnego oświadczenia propozycję zmiany celu użytkowania wieczystego oraz wyznacza termin na zajęcie pisemnego stanowiska przez użytkownika wieczystego, nie krótszy niż 2 miesiące od dnia otrzymania propozycji. Jeżeli użytkownik wieczysty nie zgadza się z proponowaną zmianą celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, właściwy organ może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się stosownie do celu ustalonego na podstawie zgodnego oświadczenia stron albo orzeczenia sądu. Nowa stawka opłaty obowiązuje od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym została ustalona (art. 73 ust. 2f u.g.n.).
Organ podał, że ustawa z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw nie zawiera w tej materii przepisów przejściowych. Zdaniem organu niezamieszczenie w ustawie nowelizującej przepisów przejściowych winno zatem prowadzić do wniosku, że ustawodawca zrezygnował z wprowadzenia wyraźnego rozróżnienia, do jakich stanów faktycznych przepis ten powinien mieć zastosowanie, a w jakich nie należy go stosować. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy, procedura uregulowana w art. 73 ust. 2 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami w nowym brzmieniu ma zastosowanie do wszystkich przypadków zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z powodu trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości, powodującej zmianę celu, na który nieruchomość została oddana. Jest to celowy zabieg ustawodawcy, który dążył - jak wynika z uzasadnienia do projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 3364) do skrócenia procedury odwoławczej przez rezygnację z etapu rozpatrzenia sprawy przez samorządowe kolegium odwoławcze.
Z tych przyczyn organ uznał, że z dniem jej wejścia w życie, tj. z dniem 15 sierpnia 2019 r. wszystkie sprawy rozpatrywane są z uwzględnieniem nowo uchwalonych regulacji. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować nie tylko do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, ale również do tych, które powstały wcześniej, lecz nadal - pod ich rządami - trwają.
Z powyższych względów, Kolegium ponownie rozpoznając sprawę podzieliło stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym zmiana stanu prawnego w omawianym zakresie i brak przepisów przejściowych powoduje, że wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" złożony na podstawie art. 78 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 2 u.g.n. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2019 r.), nie może zostać rozpatrzony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, bowiem aktualnie obowiązujące przepisy nie przewidują już właściwości kolegium w tego rodzaju sprawach. Brak zgody użytkownika wieczystego na propozycję właściwego organu dotyczącą zmiany celu użytkowania wieczystego ma ten skutek, że wyłącznie właściwym do rozpoznania sporu w tym zakresie staje się sąd powszechny właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Powoduje to konieczność zwrotu wniosku na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.
Skargę na postanowienie Kolegium z 22 kwietnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" dalej jako: "skarżąca" zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wypływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "kpa") poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania, a zamiast tego dokonanie zwrotu wniosku skarżącej z 17 stycznia 2017 r. o ustalenie w oparciu o przepis art. 66 § 3 kpa, w sytuacji gdy zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania, albowiem postępowanie o zmianę stawki procentowej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu zostało wszczęte przez skarżącą w dniu 20 stycznia 2017 r., tj. przed wejściem w życie przepisów ustawy z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (wejście w życie 15 sierpnia 2019 r.), na mocy której to ustawy znowelizowano treść ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności przepis art. 73 ust 2 i art. 73 ust. 2d, stanowiące o tym, iż organem właściwym do rozpoznania ww. spraw stał się sąd powszechny z uwagi na miejsce położenia nieruchomości, a nie SKO, co prowadzi do wniosku, iż wraz z wejściem ww. przepisów w życie postępowanie przez SKO stało się bezprzedmiotowe i winno zostać zakończone wydaniem decyzji merytorycznej, tj. umorzeniem postępowania;
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 66 § 3 kpa poprzez jego zastosowanie w realiach niniejszej sprawy i dokonanie zwrotu wniosku o ustalenie Skarżącego z dnia 17 stycznia 2017 r. w oparciu o ww. przepis, w sytuacji gdy organ winien umorzyć postępowanie, albowiem zmiana przepisów art. 73 ustawy o gospodarce nieruchomościami nastąpiła po zainicjowaniu postępowania przed SKO przez skarżącą, co skutkowało brakiem dalszej drogi administracyjnej i czyniło postępowanie bezprzedmiotowym stosownie do brzmienia art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami-tak też wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11.01.2023 r. w sprawie o sygn. akt: I SA/Wa 2400/22: "Taką decyzję należałoby wydać, gdyby do zmiany art. 73 GospNierU w opisanym wyżej kształcie doszło dopiero po wszczęciu przed Kolegium postępowania o ustalenie zasadności zmiany wysokości stawki procentowej opłaty rocznej. Ujawniony w toku postępowania następczy brak drogi administracyjnej obligowałby wówczas organ do zakończenia postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej poprzez jego umorzenie, jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 GospNierU)";
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 maja 2022 r., sygn. akt KOX/2727/Po/17, pomimo że postanowienie to naruszało art. 105 § 1 kpa i art. 66 § 3 kpa z przyczyn wskazanych powyżej.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych; uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 maja 2022 r. w sprawie o sygn. akt: KOX/2727/Po/17 w przedmiocie zwrotu podania, a w konsekwencji umorzenie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935) dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 10 maja 2022 r. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przede wszystkim wskazać należy, że niesporne jest, że oświadczeniem z 9 grudnia 2016 r., doręczonym w dniu 22 grudnia 2016 r., Prezydent m.st. Warszawy wypowiedział Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" dotychczasową 1% stawkę procentową opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] o powierzchni 7155 m 2 ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2016 r., a co za tym idzie, użytkownik wieczysty otrzymał propozycję wnoszenia od dnia 1 stycznia 2017 r. opłaty według stawki wynoszącej 3%. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" 20 stycznia 2017r złożyła wniosek o ustalenie, że wypowiedzenie stawki procentowej jest nieuzasadnione.
Sporne natomiast w niniejszej sprawie jest czy w związku z wejściem w życie ustawy z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1309)., którą wprowadzono do ustawy o gospodarce nieruchomościami nowe regulacje dotyczące zasad i trybu zmiany celu użytkowania wieczystego, uwzględniając zarówno inicjatywę organu, jak i możliwość złożenia wniosku przez użytkownika wieczystego (art. 10 pkt 5) organ powinien zwrócić podanie użytkownika wieczystego, złożone przed wejściem w życie tych zmian, na podstawie art. 66 § 3 kpa, czy też umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe – art. 105 § 1 kpa.
Wyjaśnić należy, że w stanie prawnym obowiązującym przed 15 sierpnia
2019 r. art. 73 ust. 2 u.g.n. przewidywał, że jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu. Przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej stosowało się tryb postępowania określony w art. 78-81 u.g.n. – tryb zaskarżenia przed Kolegium.
Od dnia 15 sierpnia 2019 r. na podstawie powołanej wyżej ustawy z
13 czerwca 2019 r. doszło do istotnej zmiany stanu prawnego w zakresie procedury zmiany stawek procentowych opłat rocznych i trybu ich zaskarżenia. Zgodnie z art. 73 ust. 2 w nowym brzmieniu, jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu użytkowania wieczystego, z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego występuje właściwy organ albo użytkownik wieczysty. Przepis ten stosuje się odpowiednio do udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej m.in. w przypadku zmiany sposobu korzystania z lokalu (art. 73 ust. 2a u.g.n.). W przypadku, gdy z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego wystąpił właściwy organ według obecnie obowiązującego art. 73 ust. 2d u.g.n. organ ten przedstawia w formie pisemnego oświadczenia propozycję zmiany celu użytkowania wieczystego oraz wyznacza termin na zajęcie pisemnego stanowiska przez użytkownika wieczystego, nie krótszy niż 2 miesiące od dnia otrzymania propozycji. Jeżeli użytkownik wieczysty nie zgadza się z proponowaną zmianą celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, właściwy organ może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Art. 73 ust. 2f u.g.n. przewiduje, że stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się stosownie do celu ustalonego na podstawie zgodnego oświadczenia stron albo orzeczenia sądu. Nowa stawka opłaty obowiązuje od dnia
1 stycznia roku następującego po roku, w którym została ustalona.
Zaznaczyć należy, że ustawodawca w ustawie zmieniającej, w zakresie zmian dokonanych w art. 73 u.g.n., nie przewidział przepisów przejściowych, jeżeli chodzi o procedurę zmiany wysokości stawek procentowych opłat rocznych dokonywaną przez organ właściwy na skutek zmiany celu użytkowania wieczystego, która to zmiana następuje ze skutkiem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Wobec tego do wszystkich spraw dotyczących zmian wysokości stawek procentowych opłat rocznych, które zostały zainicjowane przez organ właściwy po 15 sierpnia 2019 r., stosuje się przepisy art. 73 u.g.n. w nowym brzmieniu. Oznacza to, że 15 sierpnia 2019 r. ustawodawca bezwarunkowo i definitywnie zrezygnował z przewidzianego wcześniej w art. 78 w zw. z art. 73 ust. 2 u.g.n. administracyjnego trybu zaskarżenia (przed Kolegium) dokonanych przez organ właściwy zmian wysokości stawek procentowych opłat rocznych na rzecz przewidzianego w art. 73 ust. 2d u.g.n. sądowego trybu zaskarżenia (przed sądem powszechnym) zmian wysokości stawek procentowych opłat rocznych.
W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o ustalenie, że wypowiedzenie stawki procentowej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione przed zmianą stanu prawnego, tj. przed 15 sierpnia 2019 r., a mianowicie 20 stycznia
2017 r.(data wpływu wniosku do organu). Oznacza to, że Kolegium błędnie zwróciło podanie na podstawie art. 66 § 3 kpa wskazując, że w sprawie zmiany wysokości stawki procentowej opłaty rocznej właściwy jest sąd powszechny, co wynika z art. 73 ust. 2d u.g.n., a nie tryb zaskarżenia przed Kolegium.
Zasadne jest także stanowisko skarżącej, że wobec następczego braku drogi administracyjnej wobec zmiany przepisów organ zobligowany był do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 u.g.n.). Zaznaczyć należy, że do zmiany art. 73 u.g.n. doszło bowiem po wszczęciu przed SKO postępowania o ustalenie zasadności zmiany wysokości stawki procentowej opłaty rocznej. W toku postępowania Kolegium podjęło czynności mające na celu zebranie pełnego materiału dowodowego. W tym celu wystąpiło do Prezydenta m. st. Warszawy o przesłanie materiału dowodowego, stanowiska w sprawie, informacji o możliwości zawarcia ugody, które to dokumenty organ nadesłał przy piśmie z 2 listopada 2021 r. (k-30 akt administracyjnych).
Skoro zatem Kolegium wszczęło postępowanie w sprawie i podjęło dalsze czynności w celu zebrania materiału dowodowego, a następnie wskutek zmiany stanu prawnego odnośnie art. 73 u.g.n. nie miało podstaw do oceny skuteczności pisemnego wypowiedzenia dotychczasowej wysokości stawki procentowej opłaty rocznej, to powinno umorzyć wszczęte postępowanie jako bezprzedmiotowe.
W ocenie Sądu, brak drogi administracyjnej obligował organ do zakończenia wszczętego na wniosek strony postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej poprzez jego umorzenie, jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 u.g.n.).
Sąd mając zebrany i kompletny materiał dowodowy, uwzględniając interes strony skarżącej oraz kierując się zasadami ekonomiki procesowej umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Wskazać należy, że ustawodawca umożliwia, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przedstawiona powyżej ocena prawna powoduje jednocześnie, że dalsze procedowanie przez organ administracyjny stało się bezprzedmiotowe wobec czego Sąd umorzył wszczęte przez organ na wniosek postępowanie administracyjne.
Reasumując Sąd stwierdził, że organy zwracając wniosek skarżącej złożony przed zmianą stanu prawnego o ustalenie, że wypowiedzenie stawki procentowej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione, , naruszyły przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu uznając zarzuty skargi za uzasadnione, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające ją postanowienie Kolegium na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). O umorzeniu postępowania administracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło