I OSK 1609/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-09-20

Skład orzekający: Piotr Niczyporuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił sprzeciw od decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, mimo że organ odwoławczy mógł przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił zasadność wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd I instancji nie naruszył prawa, oddalając sprzeciw, ponieważ organ odwoławczy zasadnie uznał, że braki w materiale dowodowym były na tyle istotne, że uniemożliwiały merytoryczne orzekanie i nie mogły zostać uzupełnione w trybie art. 136 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K. M. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 1365 zł. Po odmowie umorzenia przez Prezydenta Miasta i utrzymaniu tej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, sprawa trafiła do WSA, który uchylił obie decyzje. Następnie Prezydent ponownie odmówił umorzenia, a SKO uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. WSA oddalił sprzeciw K. M. od decyzji kasacyjnej SKO. NSA rozpoznał skargę kasacyjną K. M. od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/GI 227/24 w sprawie ze sprzeciwu K. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 stycznia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3120/2023/22316 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/GI 227/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji), na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił sprzeciw K. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 11 stycznia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3120/2023/22316 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Prezydent Miasta [...] (dalej: Prezydent) decyzją z 11 września 2023 r., nr DSR-8250.1285.A17.1843.2023.D.SD, odmówił K. M. (dalej: Sprzeciwiający się) umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 1365 złotych, określonych decyzją z 13 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że ww. decyzją z 13 grudnia 2021 r. ustalono, iż Sprzeciwiający się pobierał nienależnie świadczenia rodzinne za okres od 1 czerwca do 31 października 2021 r. w łącznej kwocie 1365 złotych. Na skutek odwołania Skarżącego od decyzji z 13 grudnia 2021 r., zawierającego prośbę o umorzenie kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, została wydana decyzja Prezydenta z 22 lutego 2022 r., którą odmówiono Skarżącemu umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w ww. kwocie, jak również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium) decyzją z 23 marca 2022 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 22 lutego 2022 r. Decyzja Kolegium została zaskarżona przez Sprzeciwiającego się do Sądu I instancji, który wyrokiem z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/GI 708/22 uchylił decyzję Kolegium z 23 marca 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z 22 lutego 2022 r. W tym stanie sprawy koniecznym stało się ponowne rozpatrzenie wniosku Sprzeciwiającego się, dotyczącego umorzenia kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, ustalonych z 13 grudnia 2021 r.. Rozpatrując sytuację dochodową Sprzeciwiającego się – Prezydent ustalił, że posiada on rentę ZUS i od 1 sierpnia 2023 r. podjął dodatkowe zatrudnienie, co skutkuje polepszeniem jego sytuacji dochodowej i pozwoli na stopniową spłatę powstałego zadłużenia. Nadto, pobiera świadczenie wychowawcze na córkę w kwocie 500 złotych i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 złotych, który w części jest potrącany na poczet spłaty nienależnie pobranych świadczeń (w wysokości 100 złotych). Sprzeciwiający się nie korzysta z innych form pomocy społecznej i jego sytuacja finansowa jest stabilna, a to nie uprawnia do zastosowania wnioskowanej ulgi całkowitego umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 1365 złotych. W odwołaniu Sprzeciwiający się podał, że nie ma kontaktu z żoną i nie ma wiedzy o jej zatrudnieniu, bowiem wyprowadziła się od niego do innej części miasta, stąd też nie mógł odnieść się do wydatków całej rodziny. Zarzucił, że Prezydent nie zwrócił uwagi na inne okoliczności, takie jak pełnoletniość jego córki i w związku z tym brak pobierania świadczenia wychowawczego. Kolegium decyzją z 11 stycznia 2024 r., nr SKO.PSŚ/41.5/3120/2023/22316, wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), uchyliło w całości decyzję Prezydenta z 11 września 2023 r. i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a także przywołało ustalenia poczynione przez Prezydenta, w tym też zaakcentowało brak wykonania zaleceń, w zakresie ustalenia faktycznego dochodu Skarżącego, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/GI 708/22. Podkreśliło, że dopiero po jego ustaleniu możliwa będzie ocena, czy Sprzeciwiający się może skorzystać z umorzenia spłaty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Prezydent nie poczynił również ustaleń w kwestii alimentów i ich nie zweryfikował, jak też nie odniósł się do sytuacji zdrowotnej Sprzeciwiającego się i związanych z nią kosztów leczenia. Zdaniem Kolegium, przesłanki szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny, o których mowa w art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej: "u.ś.r."), nie można utożsamiać wyłącznie z kryterium dochodowym, ale ze składem rodziny, dysponowanym faktycznie dochodem i ponoszonymi wydatkami, jak również ciążącymi na zobowiązanym obowiązkami, np. związanych ze spłatą alimentów na dziecko. Jeśli wydatki Sprzeciwiającego się przekroczyłyby kwotę dochodu, to wówczas należałoby wyjaśnić czy nie posiada dodatkowych źródeł dochodu, których nie ujawnił w toku dotychczas prowadzonego postępowania. Sprzeciw od powyższej decyzji do Sądu I instancji wniósł Skarżący. Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/GI 227/24 - Sąd I instancji oddalił sprzeciw. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że ramy prawne kontroli Sądu wyznaczył środek zaskarżenia jakim jest złożony sprzeciw, który szczegółowo omówił. Zaznaczył przy tym, że obowiązkiem Sądu, rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest wyłącznie zajęcie stanowiska w kwestii, czy dostrzeżone przez organ odwoławczy uchybienia w postępowaniu dowodowym, dawały podstawę do uznania, iż nie doszło do wyjaśnienia sprawy w zakresie koniecznym do jej rozstrzygnięcia i czy ten brak rzeczywiście wpływał na jej wynik. Dalej Sąd I instancji przypomniał, że w rozpoznawanej sprawie jednym z powodów uchylenia decyzji Prezydenta przez Kolegium było naruszenie przepisów postępowania, dotyczących zebrania materiału dowodowego i braku przeprowadzenia jego oceny w zakresie składu osobowego rodziny Sprzeciwiającego się, źródeł dochodu i faktycznie osiąganego dochodu oraz ponoszonych wydatków, jak również ciążących na nim obowiązkach (np. alimentów). Kolegium wykazało również, że zakres materiału dowodowego niezbędnego do uzupełnienia wykracza poza ramy uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 136 § 1 k.p.a., co więcej decyzja Prezydenta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Prezydent bowiem nie ustalił istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, czym naraził się na zarzut naruszenia przepisów postępowania, oraz nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, co do okoliczności mających istotne znaczenie prawne. Zdaniem Sądu I instancji, stanowisko Kolegium jest zgodne z prawem. Konieczny do wyjaśnienia zakres okoliczności faktycznych jest tak szeroki i istotny, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez Kolegium, na podstawie art. 136 § 1 k.p.a., mogłoby skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Sąd I instancji podzielił bowiem zapatrywania Kolegium, że Prezydent w pierwszej kolejności winien ustalić rzeczywisty skład rodziny i w tym celu może przesłuchać świadków, znających sytuację Sprzeciwiającego się (np. córkę, sąsiadów, członków jego rodziny), czy też ewentualnie przeprowadzić oględziny. W sytuacji, gdy potwierdzi, że faktycznie Sprzeciwiający się nie zamieszkuje z żoną i nie ma z nią żadnego kontaktu, powinien wziąć pod uwagę wyłącznie jego dochód. Ustalając sytuację materialną powinien zbadać również obciążenia finansowe Sprzeciwiającego się oraz wydatki na bieżące utrzymanie, jak też odnieść się do jego sytuacji zdrowotnej i wydatków związanych z jego leczeniem. Reasumując, zdaniem Sądu I instancji, w stanie faktycznym sprawy Kolegium nie dopuściło się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., co uzasadniało oddalenie sprzeciwu, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Sprzeciwiający się, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na jego treść, a to art. 151 § 2 p.p.s.a, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy organ był uprawniony do wydania decyzji o charakterze merytorycznym, po ewentualnym przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, a nie kasatoryjnym. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku przez Sąd I instancji, na podstawie art. 179a p.p.s.a. i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. W przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji Kolegium. Nadto, zrzekł się przeprowadzenia rozprawy oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Niezależnie od powyższego wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Sprzeciwiającemu się z urzędu. W uzasadnieniu podał, że nie stało nic na przeszkodzie do zastosowania przez Kolegium art. 136 k.p.a. Jego zdaniem, przeciwskazaniem do jego zastosowania nie była kwestia ewentualnego naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności. W realiach niniejszej sprawy nadrzędną zasadą postępowania powinna być szybkość jego przeprowadzenia. W tym kontekście zastosowanie przez Kolegium dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. było nieprawidłowe, zwłaszcza, że treść tego unormowania wskazuje na fakultatywną możliwość wydania takiej decyzji, a nie kategoryczny obowiązek wydania takiego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Kolegium wniosło o jej oddalenie, podzielając stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie natomiast z art. 182 § 2a p.p.s.a. skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Uwzględniając przywołane regulacje, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu, albowiem zawarte w niej zarzuty nie są skuteczne. Wymóg uzasadnienia zarzutów oznacza, że sporządzający skargę kasacyjną powinien podać konkretne, rzeczowe argumenty, związane z okolicznościami sprawy, które mają potwierdzić stawiane zarzuty. Sporządzone w niniejszej sprawie uzasadnienie skargi kasacyjnej pozbawione jest takich walorów. Ograniczono się w nim do przytoczenia ogólnych tez, zwykle formułowanych w komentarzach dotyczących stosowania art. 138 § 2 k.p.a. W przypadku kwestionowania zastosowania tego przepisu w konkretnej sprawie konieczne jest natomiast odniesienie się do okoliczności przypadku. Podkreślenia wymaga, że zaskarżony wyrok został wydany w wyniku rozpoznania przez Sąd I instancji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W myśl natomiast art. 64e P.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Ocena Sądu I instancji sprowadza się zatem wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może natomiast obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Sąd I instancji kontrolując taką decyzję nie powinien wyrażać oceny prawnej w zakresie szerszym niż odnoszącym się do przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny zasadniczo nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Podkreślić należy, że zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego, które powinny przeprowadzić organy administracji wyznaczają przepisy prawa materialnego mogące znaleźć zastosowanie w danej sprawie. Zatem, oceniając, czy zostały należycie wyjaśnione okoliczności sprawy konieczne do jej rozstrzygnięcia, nie można abstrahować od przepisów prawa materialnego. Przepis art. 64e P.p.s.a. należy zatem rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., a także winien to czynić w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 151a § 2 p.p.s.a., a więc przepis kompetencyjny, który stanowił podstawę oddalenia sprzeciwu, który to przepis w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powiązano z zarzutem naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Zarzut ten Sprzeciwiający się kasacyjnie uzasadnił twierdzeniem, że zakres koniecznego uzupełnienia materiału dowodowego mógł zostać przeprowadzony przez Kolegium (organ odwoławczy) w ramach art. 136 § 1 k.p.a., a nie przez Prezydenta, a tym samym brak było podstaw do zastosowania "instytucji kasacji" wynikającej z art. 138 § 2 k.p.a. Wskazać trzeba, że decyzja kasacyjna może zapaść, jeżeli wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Niemniej jednak art. 136 § 1 k.p.a. umożliwia przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego - w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, co nie oznacza, że w drodze jego zastosowania organ II instancji może zastępować organ wydający decyzję w zebraniu materiału dowodowego mającego stanowić podstawę rozstrzygnięcia, a więc dokonywać istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń i wówczas korygować błędne rozstrzygnięcie organu. Przepis art. 136 § 1 k.p.a. nie służy bowiem zastępowaniu organu I instancji w przeprowadzaniu postępowania dowodowego, lecz umożliwia jedynie przeprowadzenie dowodów uzupełniających w sprawie. Nie ulega wątpliwości, że w przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Możliwość zastosowania przez organ art. 138 § 2 k.p.a. wynika z uznania, że nie było możliwe zastosowanie art. 136 § 1 k.p.a., a więc konieczne stało się dokonanie takich ustaleń, które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. Wydanie decyzji kasacyjnej jest więc możliwe w sytuacjach wyjątkowych, gdyż co do zasady działanie organu odwoławczego nie ma tylko charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym i z reguły obowiązkiem tego organu jest ponowne rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie słusznie Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie istniały podstawy do wydania decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Prawidłowo przyjął bowiem, że braki w zgromadzonym materiale dowodowym, które zostały wytknięte przez Kolegium, nie dawały możliwości merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy. Niemożliwym też było uzupełnienie tego materiału przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. Spełniona została także przesłanka, o której mowa w art. 138 § 2 zdanie 2 k.p.a., gdyż organ odwoławczy w sposób prawidłowy zwrócił uwagę na to jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto z uwagi na przedmiot i charakter niniejszej sprawy konieczne było, oprócz rozważenia podstawowych przesłanek uregulowanych w art. 138 § 2 k.p.a., odniesienie się do kwestii materialnych, bowiem przepisy te miały wpływ na ocenę postępowania organu I instancji (zakres postępowania wyjaśniającego determinowały przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie). W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania był wniosek Sprzeciwiającego się o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 1365 złotych, określonych decyzją z 13 grudnia 2021 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie jest stanowisko Kolegium, zaakceptowane następnie przez Sąd I instancji, że przesłanki szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny, o których mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r. - nie można utożsamiać wyłącznie z kryterium dochodowym, ale ze składem rodziny, dysponowanym faktycznie dochodem i ponoszonymi wydatkami, jak również ciążącymi na zobowiązanym obowiązkami, np. związanymi ze spłatą alimentów na dziecko. W związku z powyższym słuszne jest także stanowisko Kolegium, które podzielił Sąd I instancji, że Prezydent (organ I instancji) w pierwszej kolejności winien ustalić rzeczywisty skład rodziny i w tym celu może przesłuchać świadków, znających sytuację Sprzeciwiającego się, czy też ewentualnie przeprowadzić oględziny. W sytuacji, gdy potwierdzi, że faktycznie Sprzeciwiający się nie zamieszkuje z żoną i nie ma z nią żadnego kontaktu, powinien wziąć pod uwagę wyłącznie jego dochód. Ustalając sytuację materialną powinien zbadać również obciążenia finansowe Sprzeciwiającego się oraz wydatki na bieżące utrzymanie, jak też odnieść się do jego sytuacji zdrowotnej i wydatków związanych z jego leczeniem. Jak już wyżej wskazano, ocena Sądu I instancji sprowadza się do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i nie może obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie na tym etapie postępowania jest niedopuszczalne. Przypomnienia wymaga, iż w wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2a P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W zakresie dotyczącym orzeczenia o kosztach pełnomocnika z urzędu, właściwy pozostaje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło