II SA/Rz 691/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary administracyjnej za zniszczenie drzewa -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: " Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania A. z siedzibą w [....] (dalej: "Spółka/Skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta (dalej: "Prezydent") z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie ustalenia i wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 1 sztuki drzewa z gatunku jarząb pospolity (Sorbus aucuparia) o obwodzie 141 cm rosnącego na działce nr [...] w R., w wysokości 19.740,00 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz.2096 ze zm., dalej: "K.p.a."), art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 7, ust 8, art. 89 ust. 1, ust. 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 poz. 1614 ze zm., dalej: "ustawa") oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U 2017 poz. 1330) - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Prezydent wymierzył Spółce karę pieniężną za uszkodzenie 1 sztuki drzewa z gatunku jarząb pospolity, w kwocie 5.922 zł. Na skutek odwołania Skarżącej, Kolegium decyzją z dnia [...] maja 2019 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazało, że w sprawie należy powołać biegłego dendrologa w celu stwierdzenia czy prace w obrębie korony drzewa spowodowały usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30 % korony w całym okresie rozwoju drzewa. Po uzupełnieniu postępowania, biegły w opinii przedłożonej w dniu [...] września 2019 r. wskazał, że przeprowadzone w obrębie korony prace wykonano z naruszeniem zalecanych zasad cięć, gdyż usunięto wszystkie gałęzie ogławiając drzewo. Korona drzewa została przycięta w rozmiarze przekraczającym 50 % jej stanu, jaki miała przed wykonaniem zabiegu. Po uzupełnieniu opinii przez biegłego dendrologa, Prezydent, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. wymierzył Spółce administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa w wysokości 19.740 zł. W odwołaniu Spółka wniosła o zobowiązanie biegłego dendrologa do sporządzenia opinii uzupełniającej. Skarżąca zarzuciła, że organ nie ustalił dokładnej wielkości procentu, w jakim korona drzewa została usunięta w 2017 roku. Ustalenia te pozwolą odpowiedzieć na pytanie czy dokonujący przycięcia faktycznie przekroczył dozwolony ustawą limit 30%. Brak tych ustaleń uniemożliwia wymierzenie kary administracyjnej. Kolegium odwołania nie uwzględniło i stwierdziło, że opinia biegłego sporządzona została zgodnie z przepisami prawa, jest logiczna i zupełna. Zawiera stanowisko biegłego co do określenia rozmiaru przycięcia drzew po przeprowadzonych przez Spółkę zabiegach oraz określa rozmiar ubytku korony w stosunku do stanu przed cięciem. Biegły dokonał także oceny zdrowotności, żywotności i stabilności drzewa wskazując, że korona przedmiotowego drzewa została przycięta w rozmiarze przekraczającym 50% jej stanu, jaki miała przed wykonaniem zabiegu. Drzewo zostało ogłowione. Wykonanie cięć zainicjowało powstanie gęstych odrostów z pnia i odnóg w obrębie korony drzewa. Biegły stwierdził, że jest możliwe, że drzewo co najmniej częściowo odbuduje zniszczoną koronę. Rokowania co do dalszego jego rozwoju są dobre, aczkolwiek na ostateczną diagnozę jest za wcześnie. W uzupełnieniu opinii biegły dodał, że dokładne wskazanie, w którym roku określona gałąź lub konar (o średnicy w miejscu cięcia pow.10 cm) zostały wycięte, nie jest możliwe. Według Kolegium pojęcie "cały okres rozwoju korony" użyty w art. 87a ust.2 ustawy oznacza stan korony istniejący w momencie wykonywania cięć w obrębie korony, o ile z ustaleń faktycznych w sprawie nie wynika, iż cięcie "na raty" zmierza do obejścia wskazanego w art.87a ust. 4 ustawy zakazu usunięcia - przy pracach pielęgnacyjnych - ponad 30% korony drzewa, co ustawa uznaje za uszkodzenie drzewa. Stan drzewa przed cięciem obrazują fotografie z GoogleMaps z sierpnia 2012 roku oraz z 2017 roku, zaś stan po cięciu potwierdza protokół kontroli z dnia 19 grudnia 2018 r.,17 stycznia 2019 r. oraz 19 czerwca 2019 r. W trakcie kontroli w dniu 19 grudnia 2018 r. przedstawiciel Spółki potwierdził, że jej pracownicy obcięli odrosty drzewa na prośbę przedstawiciela Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. W tych okolicznościach zarzut nieprawidłowego zastosowania przepisu art.87a ust.2 i 5 ustawy jest nieuzasadniony i brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 81a K.p.a. nakazującego rozstrzygnięcie na korzyść strony w przypadku wątpliwości co do stanu faktycznego. Kolegium przedstawiło podstawę prawną i wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej. Wskazało, że zgodnie z art. 88 ust. 4, ust. 5 ustawy termin płatności wymierzonej kary odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności (dotyczy to 70% wysokości kary). Natomiast zgodnie z art. 88 ust. 6 ustawy kara podlega umorzeniu po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, jeżeli drzewo zachowa żywotność lub nie zachowa żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W skardze Spółka wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania - art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez nieustalenie, jaki procent korony drzewa w okresie całego okresu rozwoju korony stanowiły odrosty usunięte przez Skarżącą w 2017 oku, 2. przepisu postępowania - art. 81a § 1 K.p.a. poprzez rozstrzygniecie na niekorzyść wątpliwości co do dokładnej wielkości procentu, w jakim korona drzewa została usunięta w 2017 roku, a w szczególności wobec okoliczności, że drzewo zostało po raz pierwszy ogłowione w 2012 roku przez podmiot inny, niż Skarżąca, a przycinka dokonana przez Skarżącą w 2017 roku dotyczyła jedynie odrostów, 3. przepisu postępowania - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie go za podstawę rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy w sprawie zachodzi naruszenie przepisów postępowania oraz konieczność wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co winno skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji, 4. przepisu art. 87a ust. 2 ustawy, poprzez brak ustalenia, czy przycinka dokonana przez Skarżącą w 2017 roku przekroczyła 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, przy konieczności ustalenia zakresu przycinki dokonanej w 2012 roku przez podmiot inny, niż Skarżąca. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. W związku z pismem o okaleczeniu drzewa z listopada 2018 r., Prezydent po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. orzekł o wymierzeniu Skarżącej kary pieniężnej w wysokości 5.922 zł. za uszkodzenie drzewa. Na skutek odwołania Spółki Kolegium, decyzją z dnia [...] maja 2019 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie, zobowiązując organ I instancji do uzupełnienia postępowania i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego dendrologa. Po zasięgnięciu opinii tego specjalisty i jej uzupełnieniu w dniu [...] października 2019 r.), Prezydent decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. orzekł o wymierzeniu Skarżącej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa w kwocie 19.740 zł. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, utrzymana została w mocy rozstrzygnięciem stanowiącym przedmiot skargi. II. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 88 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 ustawy. Stosownie do jego treści karę administracyjną wymierza się za zniszczenie drzewa. "Zniszczenia drzewa" posiada swoją normatywną treść nadaną art. 87a ust.5 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2. Przepis ten nasuwa wątpliwości interpretacyjne przez zastrzeżenie, że procentowy limit redukcji korony drzewa, po przekroczeniu którego następuje jego zniszczenie odniesiono do "korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa". W przepisie posłużono się czasownikiem dokonanym – "rozwinęła się" - a nie trybem przypuszczającym – "rozwinęłaby się". Sąd w składzie rozpoznającym sprawę przyjmuje, że w przepisie tym nie chodzi o hipotetyczną koronę drzewa, jaka rozwinęłaby się w całym okresie biologicznej żywotności drzewa, bez jakikolwiek ingerencji człowieka, lecz o koronę sprzed rozpoczęcia prac redukujących jej rozmiar, nie wcześniej jednak, niż wg stanu na dzień 1 stycznia 2016 r. W tym zakresie jako własny przyjmuje pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 24 października 2019 r. sygn. II SA/Rz 831/19, wedle którego przy stosowaniu art. 87a ust. 2 i 4 ustawy nie można pominąć kwestii tego, że regulacje te zostały dodane do ustawy o ochronie przyrody na mocy art. 29 pkt 10 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045 ze zm.), który wszedł w życie 1 stycznia 2016 r. Tym samym, przedmiotowych regulacji nie można odnieść do okresu rozwoju drzewa i do czynności przycięcia korony mających miejsce przed wejściem w życie tego unormowania. Oznacza to, że podmiot przycinający koronę w sposób zakazany nowododanym przepisem nie może podlegać karze za ten okres rozwoju drzewa, kiedy przepis sankcjonujący o takiej treści nie obowiązywał. Oznaczałoby to bowiem działanie prawa wstecz. Tymczasem, w świetle art. 189 K.p.a., jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. Zatem penalizacją administracyjną przywidzianą w tych przepisach można obejmować wyłącznie czynności uszkodzenia korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, przy czym początkowym dniem tego okresu jest dzień uzyskania mocy obowiązującej regulacji wyraźnie zakazującej usuwania gałęzi korony drzewa powyżej 30%. Zatem organ nie może pociągnąć do odpowiedzialności administracyjnej posiadacza nieruchomości za czyny skutkujące zmniejszeniem objętości korony drzewa za okresy wzrostu tej części drzewa, jaka nastąpiła do czasu wejścia w życie art. 87a ust. 2 i 4 ustawy. Zatem punktem wyjścia parametryzacji zredukowanej korony drzewa w ujęci odpowiedzialności za jego zniszczenie jest stan bezpośrednio sprzed rozpoczęcia prac przycinkowych, nie wcześniej jednak, niż stan na dzień 1 stycznia 2016 r. III. W stanie faktycznym sprawy stan korony drzewa na dzień 1 stycznia 2016 r., a więc na datę wejścia w życie prawa materialnego stanowiącego podstawę wymierzenia kary administracyjnej wynika z opinii biegłego dendrologa. Na str. 10 opinii znajduje się zdjęcia z GoogleMaps, wykonane w sierpniu 2017 roku. W uzupełnieniu opinii z dnia [...] października 2019 r. biegły stwierdził, że "na mapie tej zawierającej fotografię, jarząb dobrze widoczny jest w całości. Koronę w 2017 r. ma średniej wielkości, regularną, zaczynającą się na wysokości ok. 1,5m. Wysokość drzewa to około 7m, średnica korony ok 5m. (...). Zdjęcia pokazują, że drzewo w tym czasie było w dobrej kondycji". Z opinii tej wynika również (str. 3 opinii), że na wysokości 180 cm pień tworzy trzy odnogi. Gałęzie boczne zostały przy końcu ubiegłego roku całkowicie obcięte – drzewo ogłowiono (fot. 1 i 3). Opinia ta w sposób jednoznaczny wskazuje stan drzewa bezpośrednio przez przycinką (wg staniu na sierpień 2017 r., a więc wg stanu po wejściu w życie prawa materialnego będącego podstawą zaskarżonej decyzji) oraz na stan drzewa po wykonaniu prac przycinkowych, w wyniku których drzewo ogłowiono. Ogłowienie drzewa doprowadziło do całkowitej likwidacji korony, co obrazują wykonane przez biegłego zdjęcia. Zatem zasadnie organy przyjęły, że pod rządem przepisów stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, Skarżąca dokonała prac przycinkowych przedmiotowego drzewa w wymiarze przekraczającym 50% korony. W związku z tym Sąd stwierdza, że zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, in gremio, są nieuzasadnione. Stan sprawy został bowiem dostatecznie wyjaśniony, biorąc pod uwagę wykładnię prawa materialnego dokonaną przez Sąd, na podstawie którego wymierzona została Skarżącej kara pieniężna. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), skargę oddalił.