III OSK 307/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora U. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 195/22 w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Rektora U. w C. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 195/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. R. na decyzję Rektora U. w C. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora U. w C. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] (pkt 1), a także zasądził od Rektora U. w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2). Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 29 września 2021 r. I. R. (dalej: "skarżąca", "strona") wystąpiła o przyznanie stypendium doktoranckiego na Wydziale [...] na rok akademicki 2021/2022 (6 rok studiów doktoranckich). Decyzją z [...] listopada 2021 r. Rektor U. w C. (dalej: "organ administracji") uwzględnił wniosek i przyznał skarżącej stypendium doktoranckie na okres od 1 października 2021 r. do 30 września 2022 r. w wysokości 1.470 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 279, art. 280 i art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm., zwana dalej: "Przepisy wprowadzające") w zw. z art. 200 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, zwana dalej: "k.p.a."). Organ nie sporządził uzasadnienia decyzji uznając, że spełnia ona żądanie wnioskodawcy w pełnym zakresie. Pismem z 6 grudnia 2021 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Rektor U. w C. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2021 r. nr [...]. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że kwestią sporną między stronami jest ustalona wysokość stypendium na rok akademicki 2021/2022. Zdaniem organu przyznano je w prawidłowej wysokości 1.470 zł, a zdaniem skarżącej kwota ta jest zaniżona, gdyż w tym roku akademickim nie odpowiada ona 60% wynagrodzenia asystenta obliczonego według zasad przewidzianych przepisem art. 137 ust. 1 nowej ustawy (Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Stypendium winno wynosić 1 923 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że bezspornie podstawą do wydania zaskarżonej decyzji był art. 285 ust. 1 i 2 Przepisów wprowadzających, stanowiący że uczestnicy studiów stacjonarnych doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej (Prawo o szkolnictwie wyższym), w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. Art. 200 ust. 1 uchylanej ustawy przewidywał, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Natomiast przepisy wydane na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy określały podstawy do jego wyliczenia. Sąd I instancji stwierdził, że wykładnia językowa art. 285 Przepisów wprowadzających, z uwzględnieniem całości tekstu tej ustawy, a także przy przyjęciu założenia racjonalności ustawodawcy i uzasadnienia projektu ustawy musi prowadzić do wniosku, że odesłanie do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej nie jest równoznaczne z koniecznością zastosowania przepisów dotychczasowych w pełnym zakresie. Odesłanie dotyczy zasad przyznawania stypendiów (art. 283, art. 284), które nie może być niższe niż pobierane dotychczas (1 470 zł), bo tyle w dacie wnoszenia ustawy i jej uchwalania wynosiło stypendium doktoranckie liczone według aktualnego wynagrodzenia asystenta. Ustawodawca utrzymał także w mocy regulaminy ustalone przez uczelnie na podstawie uchylanej ustawy. W Regulaminie wysokość stypendium nie została także określona kwotowo. Dodatkowo ustawodawca w art. 285 Przepisów wprowadzających nie nakazał, jak w przypadku wielu innych przepisów tej samej ustawy, stosowania przepisów dotychczasowych, tj. art. 200 ust. 1 i 2 ustawy uchylanej oraz przepisów rozporządzenia wydanego na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. W art. 285 ust. 1 odwołał się do dotychczasowego art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej wyłącznie dla określenia stypendium, którego regulacja dotyczy i jego minimalnej wielkości określonej w stosunku % do wynagrodzenia asystenta ustalonego na podstawie przepisów wykonawczych do uchylanej ustawy. Przepisy wprowadzające uchwalono 3 lipca 2018 r., w tej samej dacie ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz.1669). Ustawa weszła w życie z dniem 1 października 2018 r. z wyjątkami (art. 350). Wskazać też należy na art. 329, art. 336 czy art. 349 tej ustawy. Pierwszy zrównuje do roku 2023 szkołę doktorancką ze studiami doktoranckimi, drugi nakazuje w przypadku stypendiów doktoranckich stosowanie odpowiednio przepisów ustaw zmienianych w art. 79, art. 109 i art. 153, w brzmieniu dotychczasowym. W art. 349 wskazano Przepisy wykonawcze wydane na podstawie uchylonej ustawy, które pozostają w mocy. Nie ma wśród nich rozporządzenia wydanego na podstawie art. 151 ustawy uchylonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że przepis art. 285 ust. 1 i 2 ustawy nie nakazał stosowania przepisów dotychczasowych, gdyż jest samodzielną podstawą prawną do przyznawania stypendium doktoranckiego w okresie od 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2023 (art. 279). Treści tego przepisu nie wolno zatem odczytywać w sposób, w jaki uczynił to organ. Nie jest on bowiem prostym odesłaniem do przepisów dotychczasowych. To, że przepis ten odwołuje się do stypendium, o "którym mowa" w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, czy do wynagrodzenia zasadniczego asystenta, "o którym mowa" w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy, nie jest równoznaczne z tym, że przepisy te nadal pozostają w mocy i należy je stosować. Przeczy bowiem temu przepis art. 169 pkt 3 i art. 349 Przepisów wprowadzających oraz przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz.U. z 2018 poz. 1838). Również art. 1 Przepisów wprowadzających stanowi o terminach wejścia w życie jej poszczególnych przepisów, później niż 1 października 2018 r. Podobnie art. 273 ust. 1 stanowił samodzielną podstawę prawną do przyznania w roku akademickim 2018/2019 stypendium doktoranckiego "na zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym" (ale nie w dotychczasowej wysokości). Zdaniem Sądu I instancji zarzuty skargi co do nieprawidłowej wykładni ww. przepisu są więc zasadne i winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W ocenie Sądu I instancji ustawodawca ustanowił regułę wiążącą wysokość stypendium doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem 2019/2020, z wynagrodzeniem zasadniczym asystenta, o "którym" mowa (nie – "o której", gdyby chodziło o wysokość) w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej. W nowej ustawie pojęcie to nie jest wykorzystywane, natomiast ustawa ta punktem odniesienia dla wyznaczania kwot wynagrodzenia uczyniła "wynagrodzenie profesora", które zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy nowej należy rozumieć jako "wynagrodzenie zasadnicze dla profesora w uczelni publicznej", określone w przepisach wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 tej ustawy. Rozporządzeniem tym jest rozporządzenie z 2018 r., a nie z 2013 r., wydane na podstawie art. 151 ustawy uchylanej. Odwołanie zatem do 60% wynagrodzenia asystenta nie jest przypadkowe. Można go ustalić na podstawie obu rozporządzeń, z tym, że rozporządzenie z 2013 r. nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż zastąpiło go rozporządzenie z 2016 r., które obowiązywało do 1 października 2018 r. Konsekwentnie, zdaniem Sądu I instancji, nie można przyjąć, że aż do ukończenia studiów minimalna wysokość stypendium doktorantów, który rozpoczęli studia przed rokiem 2019/2020, będzie wynosić 1.470 zł, tj. wysokość ustaloną na podstawie derogowanego już przepisu rozporządzenia, niezależnie od wysokości wynagrodzenia zasadniczego uzyskiwanego aktualnie przez asystenta. Takie rozumienie tego przepisu, szczególnie w przypadku wzrostu wynagrodzenia asystenta jest niezgodne nie tylko z jego wykładnią językową (przecież wysokość przedmiotowego stypendium doktoranckiego nie może być niższa niż 60 % wynagrodzenia zasadniczego asystenta), ale także z pozostałymi metodami wykładni, w tym systemowej czy Zasad techniki prawodawczej. Zdaniem Sądu I instancji prawidłową wykładnią art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających stanowi zatem ta, która przy przyznawaniu stypendium doktoranckiego uwzględnia aktualne minimalne wynagrodzenie zasadnicze asystenta (wg zawartych w rozporządzeniu z 2016 r. elementów składających się na to wynagrodzenie, do którego odsyła przepis). Podwyższenie wynagrodzenia skutkuje podwyższeniem stypendium. Podsumowując stwierdzić należy, że skoro z dniem 1 października 2018 r. weszła w życie ustawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenie wykonawcze do niej, a zaskarżona decyzja została wydana [...] grudnia 2021 r., to organ wydający decyzję powinien zastosować, dokonując wykładni art. 285 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające jako podstawę obliczenia wysokości stypendium doktoranckiego wynagrodzenie zasadnicze asystenta obowiązujące w dniu wydania decyzji jako organ I instancji i w roku akademickim 2021/2022. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Rektor U. w C., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a."): 1) błędną wykładnię art. 285 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, polegającą na przyjęciu, że wykładnia językowa art. 285 Przepisów wprowadzających w życie nową ustawę Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, z uwzględnieniem całości tekstu tej ustawy, a także przy przyjęciu założenia racjonalności ustawodawcy i uzasadnienia projektu ustawy musi prowadzić do wniosku, że odesłanie do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym nie jest równoznaczne z koniecznością zastosowania przepisów dotychczasowych w pełnym zakresie - w sytuacji, gdy w ocenie organu brzmienie art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z odesłaniem do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym prowadzi do wniosku, że do określenia wysokości minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, na podstawie którego określona została z kolei minimalna wysokość stypendium doktoranckiego udzielanego doktorantom, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 zastosowanie mają przepisy art. 151 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i wydanych na jego podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, które to przepisy regulują wprost nie tylko zasady ale również wysokość tego stypendium i przepisy te powinny być stosowane w całości; 2) błędną wykładnię art. 151 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, polegającą na przyjęciu, że przepis ten należy stosować jedynie w zakresie zdefiniowania instytucji "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta", a nie określenia jego wysokości, podczas gdy - zdaniem organu - przepisy te powinny mieć zastosowanie również do określenia wysokości stypendium doktoranckiego; poprzez przyjęcie, że rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że zostało ono zastąpione rozporządzeniem rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. 2018 poz. 1838) w sytuacji gdy z odesłania z art. 151 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. wynika, że mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z 2016 r. 3) niewłaściwe zastosowanie art. 137 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1838), polegające na przyjęciu, że normy tych przepisów mogą być zastosowane dla określenia wysokości wynagrodzenia asystenta, które w dalszej kolejności jest wykorzystywane dla określenia minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego udzielanego po 1 października 2018 r., podczas gdy normy tych przepisów nie należało zastosować, a właściwe w tym zakresie są art. 151 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i przepisy wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej. 4) niewłaściwe zastosowanie art. 137 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1838), polegające na przyjęciu, że niezastosowanie tych przepisów doprowadziłoby do naruszenia art. 70 ust. 4 w zw. z art. 32 Konstytucji i nierównego traktowania uczestników studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem 2019/2020 w zakresie zasad obliczania przysługującego im stypendium doktoranckich (w porównaniu np. ze stypendiami studentów, którzy rozpoczęli studia także przed rokiem 2019/2020). Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w całości i oddalenie skargi w całości, względnie, w przypadku uznania zaistnienia podstaw w tym zakresie, o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Jednocześnie organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania w obu instancjach według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych, a także zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. R. wniosła o jej oddalenie oraz zrzekła się rozpoznania sprawy na rozprawie, a tym samym wniosła o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym. W przypadku rozstrzygnięcia zmieniającego wyrok Sądu I instancji I. R. wniosła o odrzucenie wniosku wnoszącego skargę o zwrot kosztów postępowania w I instancji (art. 200 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec oświadczenia strony skarżącej kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy i braku żądania jej przeprowadzenia przez skarżącą, adekwatnie do postanowień art. 182 § 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że spór stron dotyczy wysokości stypendium doktoranckiego przyznanego skarżącej i zaistniał on na tle zmiany stanu prawnego dotyczącego systemu kształcenia oraz uprawnień doktorantów. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, w szczególności nie budzi wątpliwości fakt, że skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020. Na mocy art. 169 pkt 3 ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dniem jej wejścia w życie utraciła moc ustawa z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, tj. ustawa, pod rządami której skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie. Nowa ustawa z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – stosownie do art. 1 Przepisów wprowadzających – weszła w życie z dniem 1 października 2018 r. z wyjątkiem części jej przepisów wymienionych w art. 1 pkt 1 - 6. Z powyższej regulacji wynika, że od 1 października 2018 r. aktem prawnym określającym zasady funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest ustawa z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a ponadto w tak zwanym okresie przejściowym także przepisy ustawy wprowadzającej z 3 lipca 2018 r., w warunkach, na zasadach i w terminach określonych w jej Rozdziale 3 zatytułowanym: "Przepisy uchylające, przejściowe, dostosowujące i końcowe". W powstałej sytuacji, wobec utraty mocy obowiązującej przez ustawę z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, materialnoprawną podstawę przyznania stypendium doktoranckiego, objętego dyspozycją art. 200 ust. 1 ustawy uchylonej stanowią przepisy art. 285 ust. 1 i ust. 2 Przepisów wprowadzających. Powyższa okoliczność była bezsporna, a spór dotyczył jedynie ich interpretacji. Artykuł 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających stanowi, że "[u]czestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy". Ustęp 2 tego artykułu określa, że "[d]ecyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w instytucie naukowym Polskiej Akademii Nauk, instytucie badawczym oraz międzynarodowym instytucie naukowym - dyrektor tego instytutu." W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut błędnej wykładni art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających. Sąd pierwszej instancji niezasadnie przyjął, że użyte w nim pojęcie "minimalne wynagrodzenie zasadnicze asystenta" poprzez odesłanie do art. 151 ustawy z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i rozporządzenia z 2016 r. odnosi się jedynie do zdefiniowania tej instytucji jako "60% wynagrodzenia zasadniczego asystenta", ale już nie do wynikającej z tych przepisów wysokości wynagrodzenia asystenta określonego kwotowo w wysokości 2450 zł. Z treści tego przepisu wynika, że decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest decyzją uznaniową, o czym świadczy użyty w nim zwrot "(...) uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich (...) mogą otrzymywać stypendium doktoranckie (...)". Skoro zatem ustawodawca wprost wskazał, że doktorantom funkcjonującym poza nowopowstałą szkołą doktorską może być przyznane stypendium w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy, to minimalna wysokość stypendium dla tej grupy wnioskodawców każdorazowo wyniesie 60% wynagrodzenia zasadniczego asystenta, określonego kwotowo w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na tej podstawie, a więc w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z r stawek i równomierność zmian wysokości świadczeń uzyskiwanych na uczelni oraz brak jest podstaw do stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r., które zostało uchylone. W przeciwnym wypadku stypendium, które może zostać przyznane doktorantom, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2019/2020 zostałoby zamrożone do końca okresu ich studiów doktoranckich. Nadto przedstawiony przez organ sposób wyliczenia spornego stypendium doktoranckiego narusza zasadę wyrażoną w przepisach art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, to jest zasadę równości wobec prawa, w nieuprawniony sposób różnicując kwotę stypendiów doktoranckich przyznawanych doktorantom w zależności od czasu rozpoczęcia przez nich studiów doktoranckich, na niekorzyść tych osób, które stały się uczestnikami studiów doktoranckich przed rozpoczęciem funkcjonowania szkół doktorskich, o których mowa w art. 198 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, to jest przed 1 października 2019 r. Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy - na tle zaprezentowanych przeciwstawnych stanowisk obydwu stron - wymagało w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bardziej kompleksowej wykładni art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających niż to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny. Na wstępie należy podkreślić, że art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających jest przepisem intertemporalnym, mającym za zadanie uregulowanie sytuacji o charakterze tymczasowym, przejściowym (studia doktoranckie na dotychczasowych zasadach prowadzone miały być bowiem do 31 grudnia 2023 r.). Wobec swej istoty przepisy intertemporalne odwołują się zwykle w swej treści również do przepisów, które utraciły moc obowiązującą. Istotą przepisów intertemporalnych jest bowiem wskazanie, czy do danego stanu faktycznego, który zaistniał przed wejściem w życie nowego prawa, zastosowanie mają przepisy nowe, czy też obowiązujące dotychczas. W art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających nie poprzestano - wbrew interpretacji Sądu I instancji - na wskazaniu, że wysokość stypendium dla uczestników studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 odpowiada 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta. Dokonana przez Sąd I instancji interpretacja wskazanego przepisu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w nieuprawniony sposób eliminuje z jego treści wyrażenie "o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 tej ustawy" i pomija jego znaczenie jako przepisu odsyłającego do aktu wykonawczego, to jest rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej. Nie ulega wątpliwości, że rozporządzenie to utraciło moc obowiązującą wraz z utratą mocy obowiązującej przez ustawę z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Jednak zawarte w art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających odesłanie do zasad określonych tym rozporządzeniem nie może być uznawane za błąd ustawodawcy. Jak wskazano wyżej, odesłanie to ma bowiem charakter przejściowy, umożliwiający przyznanie doktorantom, którzy studia doktoranckie rozpoczęli przed rokiem akademickim 2019/2020, stypendiów na dotychczasowych zasadach. Przy tego rodzaju treści odesłania nie można uznać, że odnosi się ono tylko do wybranych przepisów, a do pozostałych nie, bowiem ustawodawca w art. 285 ust. 1 takiego zastrzeżenia nie uczynił. Należy w tym miejscu podkreślić, że prawodawca w powołanym rozporządzeniu określił kwotowo wynagrodzenie asystenta. Jeśli zatem przepisy wprowadzające odsyłają w celu określenia stypendium do tego rozporządzenia (wydanego na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym), to nie sposób twierdzić, że odesłanie to nie dotyczy jednoznacznie określonej w nim kwoty, a jedynie definicji tego pojęcia. Gdyby taka była wola ustawodawcy, to analizowane odesłanie byłoby w ogóle zbyteczne. Brak podstaw, aby dokonywać wykładni językowej art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających, przyjmując za celowe odwołanie się ustawodawcy jedynie do pojęcia "minimalnego wynagrodzenia asystenta", a całkowicie pomijać treść dotyczącą obowiązku stosowania w celu ustalenia wysokości stypendium przepisów rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy z 25 lipca 2005 r. Nie można interpretować treści przepisu w taki sposób, że pewne zawarte w nim sformułowanie nie miałoby znaczenia. Stypendium doktoranckie przyznano zatem stronie skarżącej w kwocie wynikającej z art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających i przepisów prawa, do których ta regulacja odsyła. Sąd dostrzega oczywiście, że minimalna wysokość stypendiów doktoranckich przyznawanych na podstawie art. 285 ust. 1 tej ustawy jest niższa od minimalnej wysokości stypendiów doktoranckich przyznawanych tym doktorantom, którzy rozpoczęli kształcenie w szkole doktorskiej, a więc po 1 października 2019 r. Wskazać jednak należy, że art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających wprost stanowi, że sporne stypendium przysługuje "w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta". Określa więc tylko jego dolną granicę. Nadto podkreślić należy, że nie było intencją ustawodawcy stosowanie w stosunku do doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, tylko "części" przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. W uzasadnieniu do projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jednoznacznie stwierdzono, że w stosunku do doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przez rokiem akademickim 2019/2020 wsparcie finansowe w postaci stypendiów doktoranckich, zwiększeń stypendiów doktoranckich i świadczeń pomocy materialnej będzie oparte na dotychczasowych zasadach. Wyjątkiem "będzie wyłącznie możliwość ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych doktorantów i zastąpienie jej przez prawo do ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców". Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną wbrew stanowisku strony skarżącej, zróżnicowanie to nie narusza również konstytucyjnej zasady równości, wynikającej z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z licznym i utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok TK z 18 czerwca 2013 r. K 37/12, OTK ZU nr 5/A/2013, poz. 60) zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Dopuszczalne jest natomiast niejednolite traktowanie przez prawo podmiotów niemających istotnej cechy wspólnej. Jednocześnie z orzecznictwa Trybunału wynika, że na gruncie zasady równości dopuszczalne jest odmienne traktowanie podmiotów podobnych. Zasada ta nie ma bowiem charakteru absolutnego. Wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą być jednak przekonująco uargumentowane. Muszą pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, oraz służyć realizacji tego celu. Wymagają racjonalnego uzasadnienia. Zróżnicowanie musi być ponadto proporcjonalne, to znaczy pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych. Odstępstwa od zasady równości muszą także być uzasadnione innymi wartościami i zasadami konstytucyjnymi (zob. np. wyrok TK z 3 października 2000 r. K 33/99, OTK ZU nr 6/2000, poz. 188). Dokonując porównania studiów doktoranckich prowadzonych w oparciu o przepisy ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, ze studiami doktoranckimi prowadzonymi na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stwierdzić należy, że system kształcenia, uprawnień i obowiązków doktorantów określony w obecnie obowiązującej ustawie zasadniczo odbiega od dotychczasowego. Niewątpliwie obydwie grupy doktorantów, zróżnicowane stosownie do daty, w której rozpoczęły studia doktoranckie, zmierzają do tego samego celu, którym jest przygotowanie rozprawy doktorskiej oraz zdobycie stopnia naukowego doktora. Niemniej skala modyfikacji zasad studiów doktoranckich prowadzonych w ramach szkół doktorskich w odniesieniu do poprzedniego reżimu prawnego regulującego takie studia pozwala na stwierdzenie, że różnice między tymi grupami doktorantów uzasadniają zastosowanie przez ustawodawcę odmiennych zasad przyznawania stypendiów. Różnice te dotyczą nie tylko podmiotów, które mogą aktualnie prowadzić szkoły doktoranckie i zakresu dyscyplin, jakich mogą być prowadzone. Zgodnie z ustawą z 2005 r. stypendium doktoranckie mogli uzyskać jednie doktoranci stacjonarnych studiów doktoranckich w wysokości nie niższej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich. Stypendium doktoranckie nie było przyznawane automatycznie i nie było powiązane jedynie z posiadaniem statusu doktoranta, ale wymagało spełnienia innych kryteriów. Co istotne, stypendium doktoranckie dla uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich było również przyznawane niezależnie od otrzymywanych przez doktoranta: 1) świadczeń ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o którym mowa w art. 199 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym; 2) środków w ramach pomocy materialnej, o której mowa w art. 199a ustawy z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym; 3) stypendiów naukowych, o których mowa w art. 199b ustawy z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym; 4) stypendiów za wybitne osiągnięcia, o którym mowa w: a) art. 199 ust. 1 pkt 5 ustawy z 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym; b) art. 37a ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych; c) art. 70a ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk; 5) stypendium doktorskiego, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Pod rządami nowej ustawy system kształcenia doktorantów został zasadniczo zmieniony poprzez wprowadzenie w art. 198 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce instytucji szkół doktorskich. Za kształcenie w szkole doktorskiej nie pobiera się opłat. Jednocześnie każdy doktorant nieposiadający stopnia doktora otrzymuje stypendium doktoranckie na łączny okres 4 lat. Zlikwidowane zostały dodatkowe warunki przyznania stypendium doktoranckiego - dla jego uzyskania co do zasady wystarczające jest obecnie posiadanie statusu doktoranta (o ile nie posiada się już wcześniej uzyskanego stopnia doktora). Oznacza to, że w przypadku osób, które miały rozpocząć studia doktoranckie w roku akademickim 2019/2020 i później, każdy z kształcących się w szkole doktorskiej otrzymuje z tytułu bycia doktorantem stypendium doktoranckie, a kwestie oceny przygotowania i realizacji planu badawczego pozostawione zostały komisjom (art. 202 ust. 2, 3, 4) i decydują o pozostaniu lub skreśleniu z listy doktorantów (art. 203 ust. 1 pkt 1), pozostając bez wpływu na przyznanie stypendium. Doktorant kształcony w systemie szkoły doktorskiej nie może być jednak zatrudniony jako nauczyciel akademicki ani pracownik naukowy poza wyjątkami dotyczącymi doktoranta: 1) zatrudnianego w celu realizacji projektu badawczego, o którym mowa w art. 199 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce; 2) zatrudnianego po ocenie śródokresowej zakończonej wynikiem pozytywnym, z tym, że w przypadku zatrudnienia w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy, wysokość stypendium wynosi 40%; 3) doktoranta, któremu nie przysługuje stypendium doktoranckie. Przepisy czasowe przewidują stopniowe wygaszanie dotychczas prowadzonych studiów doktoranckich, począwszy od 1 października 2019 r. Zgodnie z art. 279 Przepisów wprowadzających studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Pomimo, że oba te systemy nastawione są na tożsamy cel (umożliwienie przygotowania doktorantom rozprawy doktorskiej i uzyskania stopnia naukowego) charakteryzuje je - jak wskazano powyżej - szereg odrębności. W szczególności, doktorantom studiującym na dotychczasowych zasadach zachowano prawo do zatrudnienia na uczelni, bez ograniczeń, jakim podlegają doktoranci podporządkowani nowemu reżimowi prawnemu. Doktoranci, którzy rozpoczęli studia przed 2019 rokiem mogą także korzystać z różnorakich form pomocy finansowej, wymienionych wyżej, zaś doktorantów "nowych" możliwości takiej ustawodawca pozbawił. Ustawodawca wprowadził zatem zupełnie nowy system kształcenia doktorantów i przyznawania stypendium, wywiązując się równocześnie z obowiązku zachowania zasad dotychczasowego systemu jako praw słusznie nabytych, dla tych, którzy w nim studia doktoranckie rozpoczęli, tak aby umożliwić im kontynuację kształcenia i złożenie pracy doktorskiej, przy udzieleniu wsparcia finansowego na dotychczasowych zasadach. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną zróżnicowanie systemów studiów doktoranckich związane z ich reformą uzasadnia nienaruszające art. 32 ust. 1 Konstytucji RP odmienne regulacje co do minimalnej wysokości stypendium dla doktorantów kształcących się w powyżej przedstawionych, odrębnych reżimach prawnych. Powyższe rozważania prowadzą nie tylko do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej wykładni art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających, ale także bezzasadnie zawęził zastosowanie art. 151 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawa o szkolnictwie wyższym i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej tylko do zdefiniowania instytucji "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta". Przepisy te winny również mieć zastosowanie do określenia jego wysokości w ujęciu kwotowym. Konsekwencją przyjęcia powyższego stanowiska jest uznanie zasadności zarzutu kasacyjnego dotyczącego niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 137 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni wyższej dla określenia wysokości wynagrodzenia asystenta, które w dalszej kolejności ma być wykorzystane dla określenia minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego przyznanego doktorantowi, który rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, stan faktyczny w niniejszej sprawie był bezsporny oraz przedstawioną wyżej wykładnię przepisów, w tym art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających stwierdzić należy, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, co pozwala na rozpoznanie złożonej skargi. Z przyczyn wyżej wskazanych uznać należy, że zaskarżona decyzja z [...] grudnia 2021 r. określająca wysokość stypendium przyznanego skarżącej odpowiada prawu. Powyższa ocena prawna jest zbieżna ze stanowiskiem, jakie w podobnym stanie faktycznym zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 16 kwietnia 2020 r. III OSK 3808/21 i z 1 lipca 2021 r. III OSK 3552/21. Stanowisko to zostało także zaaprobowane przez doktrynę (zob. M. Gubała "Zasady przyznawania stypendium doktoranckiego w aspekcie międzyczasowym", glosa do wyroku NSA z 1 lipca 2021 r. III OSK 3552/21, PPP 2022, nr 6, s. 119-129). Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę (pkt 1 wyroku), zaś na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku) odstąpił od zasądzenia od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.