I OZ 751/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. B., Ł. B. i E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1504/19 o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi W.B., M. B., E.B. i B.S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 7 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 25 września 2024 r. – orzekając na podstawie art. 130 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "p.p.s.a.") - umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi W. B., M. B., E. B. i B. S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 7 maja 2019 r. nr KR [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 20 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił niniejsze postępowanie na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na śmierć skarżącej B. S. Przez pięć lat od dnia zawieszenia postępowania nie zostało ono podjęte, gdyż nie zgłosili się i nie zostali wskazani następcy prawni zmarłej B.S., nie ustanowiono również kuratora spadku. Wobec powyższego, z upływem dnia 20 września 2024 r. spełniona została przesłanka obligująca Sąd do umorzenia zawieszonego postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli: W. B., Ł. B. i E. B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 133 §1 w zw. z art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie dowodów znajdujących się w aktach sprawy i w efekcie błędne ustalenie faktu, że nie zostali wskazani następcy prawni zmarłej B. S. - podczas gdy wobec skutecznie wysłanych 20 września 2024 r. (a zatem 5 dni przed wydaniem postanowienia) do WSA: i) odpowiedzi na zobowiązanie WSA z 11 września 2024 r., dotyczące podania informacji o stanie postępowania spadkowego po B.S., toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy - Śródmieście w Warszawie pod sygn. akt I Ns 851/19, ii) pisma wskazującego następców prawnych zmarłej B.S. oraz zawierającego wniosek pełnomocnika o podjęcie zawieszonego postępowania oraz jego ponowne zawieszenie do czasu ustalenia następców prawnych jednego ze Skarżących, tj. E. B., który zmarł 28 marca 2024 r., nie może budzić wątpliwości, że wskazanie, w rozumieniu art. 128 §1 pkt 1) p.p.s.a., następców prawnych zmarłej B.S. nastąpiło przed upływem 5 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu niniejszego postępowania, b) art. 130 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wystąpiły przesłanki do umorzenia przedmiotowego postępowania - podczas gdy wobec skutecznie wysłanych do WSA pism opisanych w lit a) powyżej, WSA nie miał podstaw prawnych do wydania zaskarżonego postanowienia i jego wydanie nastąpiło z naruszeniem prawa, c) art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i w efekcie wadliwe umorzenie przedmiotowego postępowania podczas gdy WSA był zobowiązany do podjęcia z urzędu zawieszonego postępowania wobec wskazania, w rozumieniu art. 128 §1 pkt 1) p.p.s.a., następców prawnych zmarłej B.S., co nastąpiło przed upływem 5 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu niniejszego postępowania, d) art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji śmierci strony, tj. E.B. - podczas gdy WSA był zobowiązany do ponownego zawieszenia przedmiotowego postępowania wskutek śmierci kolejnej jego strony, tj. E. B., jednego ze Skarżących. W związku z powyższymi zarzutami, wnoszono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odpowiedzi na zażalenie Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wnosiła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się bowiem należy z autorem zażalenia, że w realiach niniejszej sprawy, sekwencja zdarzeń mająca znaczenie procesowe wskazuje, iż umorzenie przez Sąd I instancji zawieszonego postępowania było co najmniej przedwczesne. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z dnia 20 września 2019 r. z uwagi na śmierć skarżącej B.S.. Pismem z dnia 17 lipca 2020 r. (k. 123) pełnomocnik skarżących poinformował Sąd, że przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie pod sygn. I Ns 851/19 toczy się postępowanie spadkowe po B.S.. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, w dniu 11 września 2024 r., po raz kolejny wezwano pełnomocnika skarżących do wskazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy postępowanie spadkowe po zmarłej B.S. zostało zakończone oraz do wskazania adresów następców prawnych i przedłożenia dokumentów wskazujących stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia. Ww. wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 16 września 2024 r. (zpo k.353). Postanowieniem z dnia 25 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 130 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył zawieszone postępowanie. W tym samym dniu, tj. 25 września 2024 r. (data prezentaty) do Sądu wpłynęły nadane w urzędzie pocztowym w dniu 20 września 2024 r. dwa pisma stanowiące odpowiedź na wezwanie z 11 września 2024 r. W pierwszym z pism (k. 343) pełnomocnik skarżących wskazał, że postępowanie spadkowe po B. S. nie zostało dotychczas zakończone. W drugim zaś piśmie zatytułowanym "wniosek pełnomocnika skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania" (k. 345) pełnomocnik podał, iż zgłasza i wskazuje jako następców prawnych po zmarłej B. S. wszystkich znanych mu obecnych i dotychczasowych uczestników postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po B.S. (sygn. akt I Ns 122/22, wcześniej I Ns 851/19) w osobach wymienionych w treści pisma. Wyjaśnił ponadto, że postępowanie spadkowe po zmarłej B. S. w dalszym ciągu toczy się, a jego przebieg warunkowany jest faktem odrzucania spadków przez poszczególnych następców prawnych i koniecznością upływu terminów ustawowych na złożenie oświadczeń spadkowych przez kolejnych. Wnosił w związku z tym o podjęcie postępowania - zawieszonego postanowieniem z 20 września 2019 r. - z udziałem zgłoszonych i wskazanych następców prawnych zmarłej B. S.. Wskazał także, że istnieje podstawa do dalszego zawieszenia postępowania z uwagi na śmierć uczestnika postępowania E.B., o czym poinformował Sąd w piśmie z 1 lipca 2024 r., załączając poświadczony za zgodność z oryginałem odpis aktu zgonu uczestnika E. B.. W związku z tym wnosił aby - po podjęciu postępowania zgodnie z wnioskiem - Sąd rozważył zawieszenie postępowania z uwagi na śmierć uczestnika E.B.. Z przedstawionej wyżej sekwencji zdarzeń wynika, że pełnomocnik skarżących wykonał w terminie wezwanie Sądu z dnia 11 września 2024 r. Siedmiodniowy termin, o którym mowa w wezwaniu upływ bowiem w dniu 23 września 2024 r., natomiast pisma - jak wskazano wyżej - zostały nadane w dniu 20 września 2024 r. Zaskarżone postanowienie zostało zaś wydane 25 września 2024 r., a zatem 5 dni po wykonaniu przez pełnomocnika wezwania z dnia 11 września 2024 r. Przy czym z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Sąd podjął próbę ustalenia, czy upłynął już termin wskazany w wezwaniu, natomiast zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania wpłynęło do Sądu dopiero w dniu 27 września 2024 r. (a zatem dwa dni po wydaniu zaskarżonego postanowienia). Powyższe okoliczności są w rozpatrywanym przypadku o tyle istotne, że art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek podjęcia z urzędu zawieszonego - z uwagi na śmierć strony - postępowania, gdy ustanie przyczyna zawieszenia – od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego (...). W niniejszej sprawie zgłoszenie i wskazanie następców prawnych nastąpiło zaś po pierwsze – jak podano wyżej, w terminie otwartym, określonym w wezwaniu Sądu, a po drugie - przed upływem 5 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu niniejszego postępowania (z dniem 20 września 2024 r. upływało bowiem 5 lat od zawieszenia postępowania). W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że Sąd I instancji wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem art. 130 § 1 pkt 3 w zw. z art. 128 § 1 pkt 1 oraz w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Umorzył bowiem postępowanie przed rozważeniem przesłanek do jego podjęcia wskazanych w piśmie skarżących z dnia 20 września 2024 r. Konieczne stało się zatem uchylenie zaskarżonego postanowienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki dokona oceny treści wniosku skarżących z dnia 20 września 2024 r. i - w zależności od wyników tej oceny - wyda stosowne rozstrzygniecie, dając temu wyraz w uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym.