II SA/Bk 900/22

WyrokWSA w Białymstoku2023-02-28

Skład orzekający: Elżbieta Lemańska, Marta Joanna Czubkowska, Małgorzata Roleder

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację budynku, gdy inwestor powołuje się na błąd legislacyjny i pandemię COVID-19 jako przyczyny uchybienia terminowi, a w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację budynku, ponieważ inwestor nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Istnienie ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę stanowiło przeszkodę do wszczęcia postępowania legalizacyjnego, a samo przywrócenie terminu nie zmieniłoby sytuacji prawnej strony, zwłaszcza że decyzja o rozbiórce mogła być wydana również z powodu kontynuowania budowy pomimo wstrzymania prac.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do legalizacji budynku, argumentując, że uchybienie nastąpiło bez jej winy z powodu pandemii COVID-19 oraz błędnego przekonania o podstawie prawnej inwestycji, wynikającego z niejasności przepisów specustawy covidowej. Organ pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu, uznając, że spółka nie wykazała braku winy. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Spółki wniosły skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i specustawy covidowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skarg K. Budownictwo Sp. z o.o. w Białymstoku oraz M. Sp. z o.o. Sp. k. w B. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie wniosku o legalizację budynku oddala skargę Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. M. Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w B. w dniu 20 lipca 2022 r. złożyła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wniosek o przywrócenie terminu do legalizacji inwestycji położonej przy ul. W. i ul. M. w B. Wniosek ten został uzupełniony w piśmie z 27 lipca 2022 r. oraz z 8 sierpnia 2022 r. W pismach tych Spółka wskazała, że zwraca się o przywrócenie terminu o którym mowa w art. 48a ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, czyli terminu do złożenia wniosku o legalizację budynku realizowanego dotychczas w ramach inwestycji "[...]", zlokalizowanego przy ul. W. i ul. M. w B. Spółka wyjaśniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, przyczyniła się do tego pandemia Covid-19. Nadto Spółka do wydania wyroku z 7 lipca 2022 r., II OSK 2192/21 pozostawała w mylnym przekonaniu, wynikającym z błędu legislacyjnego ustawodawcy, że inwestycję prowadzi w oparciu o art. 12 specustawy covidowej. Postanowieniem z [...] września 2022 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., powołując się na art. 58 i 59 K.p.a., odmówił przywrócenia terminu na złożenie wniosku o legalizację budynku realizowanego dotychczas w ramach inwestycji "[...]" przy ul. W. i ul. M. w B. W uzasadnieniu stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał braku winy w dochowaniu 30-dniowego terminu do złożenia wniosku, zaś okoliczności przedstawione w piśmie z 8 sierpnia 2022 r. nie stanowią przesłanek do uwzględnienia żądania przywrócenia terminu. Na postanowienie to zostały wniesione zażalenia przez M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. oraz przez K. Budownictwo Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. Zażalenia mają identyczną treść. Zarzucono w nich naruszenie: - art. 122a § 2 pkt 1 w zw. z art. 122c § 1 i w zw. z art. 59 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne wydanie przedmiotowego postanowienia, pomimo milczącego załatwienia sprawy, w związku z niewydaniem postanowienia w terminie miesiąca od dnia doręczenia wniosku Spółki z 20 lipca 2022 r. i w związku z uprzednim rozpoznaniem sprawy, tj. wydaniem w dniu [...] sierpnia 2022 r. postanowienia nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania obiektu budowlanego, tj. inwestycji "[...]", a które to milczące załatwienie sprawy nastąpiło, zgodnie z art. 122c § 1 K.p.a., w dniu [...] sierpnia 2022 r.; - art. 8 § 1 w zw. z art. 11 i w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 K.p.a. poprzez brak sporządzenia prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego skarżonego postanowienia, co przejawiało się w szczególności niewyjaśnieniem, na jakiej podstawie organ uznał, że Spółka nie wykazała braku winy w dochowaniu 30 - dniowego terminu do złożenia wniosku o legalizację przywołując jedynie treść art. 58 § 1 K.p.a. oraz treść orzeczenia NSA, przez co motywy, na podstawie których wydane zostało skarżone postanowienie są dla Spółki niezrozumiałe i nieprzekonujące. Postanowieniem z [...] października 2022 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego budynku. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie inwestycji pod nazwą "[...]" na części działek nr ew. gr. [...], [...] i [...] przy ul. W. i ul. M. w B. zostało wydane postanowienie z [...] lutego 2021 r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., wstrzymujące M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. budowę trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych. W treści tego postanowienia organ pouczył strony o możliwości złożenia wniosku o legalizację stwierdzonej samowoli budowlanej oraz o prawnej konsekwencji niezłożenia takiego wniosku, wynikającej z art. 49e ustawy - Prawo budowlane, tj. decyzji nakazującej rozbiórkę. Na skutek zażaleń M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. oraz K. Budownictwo Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. postanowienie było badane przez P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który postanowieniem ostatecznym z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymał je w mocy. Organ pouczył przy tym strony, że termin na złożenie wniosku o legalizację w niniejszej sprawie biegnie od dnia wydania postanowienia organu odwoławczego, tj. od 23 marca 2021 r. Postanowienie to zostało zaskarżone przez obie Spółki do sądu administracyjnego, który wyrokiem z [...] czerwca 2021 r., [...] skargi oddalił. Oddalone zostały także skargi kasacyjne Spółek od tego wyroku, o czym NSA rozstrzygnął w wyroku z 7 lipca 2022 r., II OSK 2192/21. Organ odwoławczy stwierdził, że w tych postanowieniach oraz w odpowiedziach na skargi Spółek do sądów administracyjnych, a także w decyzji z [...] lipca 2021 r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. o nakazie rozbiórki stwierdzonej samowoli budowlanej i utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] września 2021 r. nr [...], organy nadzoru budowlanego wielokrotnie podkreślały fakt, że inwestycja "[...]" przy ul. W. i ul. M. w B. nie jest inwestycją realizowaną na podstawie przepisów specustawy covidowej. Stanowisko organów podzielił WSA w Białymstoku w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach, tj. wyroku z [...] czerwca 2021 r., [...] i wyroku nieprawomocnym z [...] lutego 2022 r., [...]. Zatem powoływanie się na wyrok NSA z 7 lipca 2022 r., II OSK 2192/21, jako mającego wykazać stronie mylność przekonania odnośnie legalności inwestycji pod nazwą "[...]" na części działek nr ew. gr. [...], [...] i [...] przy ul. W. i ul. M. w B., jest nieuzasadnione. Jak wykazano powyżej, fakt ten był znany Spółce, a także pozostałym stronom niniejszego postępowania, już w lutym-marcu 2021 r., a zatem nie świadczy o braku winy M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o legalizację. Z kolei inwestorowi złożenie wniosku o legalizację i o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację zajęło w niniejszej sprawie 16 miesięcy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, wyrażone w postanowieniu z [...] września 2022 r., że okoliczności w postaci mylnego przekonania M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. co do stanu prawnego sprawy oraz pandemia covid-19 nie świadczą o zachowaniu staranności przy składaniu wniosku o legalizację, zwłaszcza że nie przeszkodziły one Spółce korzystać z praw strony poprzez zaskarżanie wydanych w sprawie rozstrzygnięć do sądów administracyjnych obu instancji. Zasadnym było zatem odmówienie M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację budynku realizowanego dotychczas w ramach inwestycji "[...]" przy ul. W. i ul. M. w B. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił bowiem, że bez własnej winy nie zachował 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o legalizację, wskazanego w art. 48a ustawy - Prawo budowlane. W odpowiedzi na analogiczne zarzuty zawarte w zażaleniach stwierdzono, że bezpodstawne jest powoływanie się na przepisy związane z milczącym załatwieniem sprawy. Stosownie bowiem do art. 122a § 1 K.p.a., sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Z kolei z art. 59 § 1 K.p.a. wynika, że w sprawie przywrócenia terminu organ administracji publicznej wydaje postanowienie. Zatem instytucja milczącego załatwienia sprawy nie ma w niniejszej sprawie zastosowania W identycznych skargach wywiedzionych przez obie Spółki na to postanowienie do sądu administracyjnego zarzucono naruszenie: 1. art. 48a ust. 1 P.b. w zw. z art. 59 § 1 K.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu na złożenie wniosku o legalizację budynku i bezzasadne uznanie, że działania władzy ustawodawczej polegające na niejasności, lakoniczności i możliwości szerokiego rozumienia art. 12 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r, poz. 1493; dalej jako: specustawa), będące błędem legislacyjnym powodującym następczo negatywne również dla skarżących Spółek skutki, z uwagi na jego zastosowanie w świetle przepisów ustawy - Prawo budowlane, nie stanowią przyczyn uprawdopodobnienia przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego budynku; 2. art. 15 zzzzzzn2 ust. 2 specustawy w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez niezawiadomienie Spółek we właściwym terminie o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o możliwość zalegalizowania przedmiotowego budynku i niewyznaczenie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zalegalizowanie przedmiotowego budynku, co stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady zaufania do organów władzy publicznej i zasady informowania strony; 3. art. 42 ust. 2 zd. 1 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 10 § 1 i art. 59 § 1 K.p.a. poprzez naruszanie konstytucyjnej zasady prawa do obrony oraz prawa do sądu z uwagi na bezzasadne założenie organu drugiej instancji, że skorzystanie z prawa do obrony oraz prawa do sądu w postaci zaskarżania wydanych w sprawie inwestycji covidowej rozstrzygnięć (postanowienie o wstrzymaniu prac budowlanych, decyzja nakazująca rozbiórkę) do sądów administracyjnych obu instancji uniemożliwia skorzystanie z prawa do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zalegalizowanie przedmiotowej inwestycji; 4. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i w zw. z art. 122a § 2 pkt 1 w zw. z art. 122c § 1 i w zw. z art. 59 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia z 13 września 2022 r., pomimo milczącego załatwienia sprawy, w związku z niewydaniem postanowienia w terminie miesiąca od dnia doręczenia wniosku Spółki z 20 lipca 2022 r. i uprzednie merytoryczne rozpoznanie sprawy, tj. wydanie w dniu [...] sierpnia 2022 r. postanowienia nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania obiektu budowlanego, tj. inwestycji "[...]", a które to milczące załatwienie sprawy nastąpiło, zgodnie z art. 122c § 1 K.p.a., w dniu [...] sierpnia 2022 r.; 5. art. 8 § 1 w zw. z art. 11 i w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 K.p.a. poprzez brak sporządzenia prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego skarżonego postanowienia, co przejawiało się w szczególności niewyjaśnieniem, na jakiej podstawie organ uznał, że Spółka nie wykazała braku winy w dochowaniu 30- dniowego terminu do złożenia wniosku o legalizację przywołując jedynie treść art. 58 § 1 K.p.a. oraz treść orzeczenia NSA, przez co motywy, na podstawie których wydane zostało skarżone postanowienie są dla Spółki niezrozumiałe i nieprzekonujące. Podnosząc powyższe zarzuty Spółki wniosły o: 1. stwierdzenie nieważności skarżonego postanowienia w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 K.p.a., ze względu na załatwienie sprawy w sposób milczący przed wydaniem skarżonego postanowienia oraz umożliwienie legalizacji inwestycji, bądź ewentualnie o 2. uchylenie skarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz umożliwienie legalizacji inwestycji. Nadto Spółki wniosły o dopuszczenie dowodów z dołączonych do skargi kopii dokumentów, na okoliczność że: - wszelkie działania podejmowane przez inwestora, skarżącą i jej przedstawicieli były wynikiem błędu ustawodawcy w stanowieniu art. 12 specustawy z uwagi na jego niejasność, co z kolei wskazuje, że inwestor nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o legalizację ww. budynku; - inwestor, skarżąca oraz jej przedstawiciel postępowali zgodnie z obowiązującym prawem i obecnie realizuje działania mające na celu uporządkowanie stanu prawnego związanego z realizacją inwestycji budowlanych na podstawie art. 12 specustawy. Organ w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zarządzeniem z 19 grudnia 2022 r. połączono obie skargi do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W piśmie procesowym z 20 stycznia 2023 r. Spółka M. Sp. o.o. Sp.k. w B. wniosła o dopuszczenie dowodów z kolejnych kopii dokumentów na okoliczność braku winy w niezłożeniu w terminie wniosku o legalizację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z [...] września 2022 r., wydane na podstawie art. 58 i art. 59 K.p.a., w którym odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację budynku realizowanego dotychczas w ramach inwestycji "[...]" przy ul. W. i ul. M. w B. Przechodząc do istoty sprawy należy wskazać, że zgodne z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z treści powołanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie wszystkich wskazanych w nich przesłanek. Niespełnienie którejkolwiek z nich - nawet przy zaistnieniu pozostałych - czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył reguł wynikających z przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Organ zebrał i rozważył wyczerpująco materiał dowodowy konieczny do rozstrzygnięcia sprawy. W takim też zakresie ustalił stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy, które są niezbędne do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację i na tej podstawie wydał odpowiadające prawu postanowienie. Zanim jednak sąd przedstawi szczegółowe motywy, dla których dokonał takiej oceny zaskarżonego postanowienia, koniecznym jest przedstawienie kilka uwag natury porządkującej. Po pierwsze, podnieść należy, że Spółka M. Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w B. pierwotnie w dniu 20 lipca 2022 r. zwróciła się o zalegalizowane inwestycji położonej przy ul. W. i ul. M. i jednocześnie wskazała, że w przypadku gdyby podanie zostało uznane za złożone po terminie zwraca się z prośbą o przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu, wynikającego z art. 48a ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351, dalej P.b.) ponowiła w dniu 8 sierpnia 2022 r. szczegółowo przedstawiając swoją argumentację. Zauważyć jednak należy, że toczące się wobec Spółki postępowanie w sprawie samowoli budowlanej aktualnie znajduje się na etapie nakazu rozbiórki. Przypomnieć bowiem należy, że skarżąca spółka występując do PINB w piśmie z 20 lipca 2022 r. zmierzała do wszczęcia postępowania legalizacyjnego dotyczącego samowoli budowlanej polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego znajdującego się w centralnej części działki nr ewid. gr. [...] od strony działki sąsiedniej nr ewid. [...] – realizowanego w ramach budowy trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych pod nazwą "[...]" na części działek nr [...], [...] i [...] przy ul. W. i ul. M. w B., w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja PWINB z [...] września 2021 r. nr [...] (nakazująca rozbiórkę). Istnienie tej decyzji w obrocie prawnym i jej niewykonanie przez Spółkę oznacza, że sprawa samowoli budowlanej została ostatecznie rozstrzygnięta decyzją o rozbiórce, co stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania legalizacyjnego w tym samym przedmiocie, a przywracanie terminu do złożenia wniosku legalizacyjnego było w zasadzie bezprzedmiotowe. Decyzja PWINB z [...] września 2021 r. została wydana na podstawie art. 49e pkt 1 i 6 P.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie (pkt 1) oraz kontynuowania budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy (pkt 6 ). W postępowaniu poprzedzającym wydanie wyżej wymienionej decyzji zostało przez PWINB wydane postanowienie z [...] marca 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie wstrzymania budowy trzech wielorodzinnych budynków mieszkalnych realizowanych pod nazwą: "[...]" na części działek nr [...], [...] i [...] przy ul. W. i ul. M. w B. W postanowieniu organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowej inwestycji oraz o wysokości opłaty legalizacyjnej. Zgodnie z art. 48a ust. 3 P.b., jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. W powyższej sprawie miało to miejsce z dniem wydania postanowienia przez PWINB, czyli w dniu [...] marca 2021 r., zatem 30-dniowy termin upłynął Spółce w dniu [...] kwietnia 2021 r., skutkiem czego było wydanie przez PWINB ostatecznej decyzji z [...] września 2021 r. W wyżej wymienionej decyzji organ stwierdził także, że przeprowadzona na przedmiotowych działkach kontrola wykazała, że skarżąca Spółka kontynuuje budowę pomimo jej wstrzymania. W konsekwencji należy wskazać, że Spółka nie tylko uchybiła ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o legalizację, ale również kontynuowała budowę pomimo jej wstrzymania, postanowieniem organu pierwszej instancji z [...] lutego 2021 r. i wydaniem ostatecznego postanowienia organu drugiej instancji w dniu [...] marca 2021 r. (skarga kasacyjna została oddalona przez NSA wyrokiem z 7 lipca 2022 r., II OSK 2191/21, na który powołuje się skarżąca Spółka wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację). Mimo, że ww. wyrok NSA jednoznacznie przesądził charakter przedmiotowej inwestycji jako samowoli budowlanej, wskazując na zasadność wstrzymania budowy budynków mieszkalnych wielorodzinnych, nie można jednakże tracić z pola widzenia tego, że przesłankami wydanej decyzji nakazującej rozbiórkę (art. 49e pkt 1 i 6 P.b.) było niezłożenie wniosku o legalizację w wymaganym terminie (pkt 1) oraz kontynuowanie budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy (pkt 6 ). W tych okolicznościach nawet przyjęcie – jak podaje skarżąca Spółka – że dopiero wyrok NSA był powodem złożenia wniosku o legalizację, nie jest możliwe cofnięcie się do wcześniejszego etapu postępowania legalizacyjnego, w sytuacji, kiedy został orzeczony nakaz rozbiórki. Jeśli bowiem nawet wniosek o legalizację zostałby złożony w terminie, to i tak w dacie wydania decyzji nakazującej rozbiórkę istniała druga odrębna podstawa do wydania tego rozstrzygnięcia, wynikająca z art. 49e pkt 6 P.b. (kontynuowanie budowy mimo postanowienia o wstrzymaniu). W tym miejscu podkreślić należy, czego zdaje się nie zauważają skarżące Spółki, że orzeczony w sprawie nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest konsekwencją nie wykonania obowiązków wynikających z ostatecznego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, które dotyczyło dwóch przesłanek wskazanych w tej regulacji (art. 49 e pkt 1 i pkt 6 P.b.). Z treści tego przepisu wynika wprost, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w takim przypadku charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się nawet jednej okoliczności wskazanej w przytoczonym przepisie, powoduje po stronie organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Z uwagi zatem na dwie podstawy prawne orzeczonego nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację, nie zmieniłby sytuacji prawnej strony skarżącej. Powyższe okoliczności skutkowały również wydaniem postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z [...] sierpnia 2022r. nr [...] odmawiającego wszczęcia postępowania z wniosku w sprawie zalegalizowania niniejszego obiektu budowlanego, a utrzymanego postanowieniem organu drugiej instancji z [...] września 2022 r. nr [...]. Organy obu instancji słusznie stwierdziły, że brak jest przesłanek do wszczęcia postępowania i prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 k.p.a., albowiem wniosek skarżącej z 20 lipca 2022 r. o wszczęcie postępowania legalizacyjnego nie mógł skutecznie zainicjować postępowania w tym przedmiocie. Również WSA w Białymstoku w wyroku z [...] stycznia 2023 r. [...] (wyrok nieprawomocny) nie miał wątpliwości, że organy prawidłowo stwierdziły, że w okolicznościach niniejszej sprawy ani skarżąca ani organy nie były uprawnione do prowadzenia tego rodzaju postępowania, w związku z pozostawaniem w obrocie prawnym ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania. Powyższa okoliczność ma również znaczenie w sprawie niniejszej, albowiem aktualnym powodem odmowy wszczęcia postępowania legalizacyjnego nie było uchybienie terminowi do złożenia wniosku o legalizację (co stanowi przedmiot niniejszej sprawy), a okoliczność orzeczenia już nakazu rozbiórki. Tym samym również uprzednie merytoryczne rozpoznanie wniosku w sprawie zalegalizowana obiektu budowlanego w dniu [...] sierpnia 2022 r., czyli przed datą formalnego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację (13.09.2022 r.), nie stanowiło uchybienia formalnego, które miałoby wpływ na niniejsze postępowanie, a zatem organy odmawiając przywrócenie terminu nie naruszyły art. 48 a ust. 1 P.b. w zw. z art. 58 i 59 K.p.a. Odnosząc się w tak przedstawionych realiach sprawy do sposobu procedowania nad wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku legalizacyjnego, w ocenie sądu, nawet w sytuacji uznania za zasadny zarzutu skargi z pkt 2, tj. dotyczącego naruszenia art. 15 zzzzzn² ust. 2 specustawy w zw. z art. 8 i 9 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, to takie naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Przywołany przepis choć modyfikuje termin na złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu, to jednak w dalszym ciągu rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu zdefiniowane w art. 58 K.p.a. Ponadto spółka, poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu, niejako skonsumowała obowiązek wskazany w ust. 2 art. 15zzzzzn² ustawy covid-19. Wywiązanie się zatem przez organ z obowiązku zawiadomienia o uchybieniu terminu, o którym mowa w ust. 1 ustawy covid-19 z jednoczesnym wyznaczeniem terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, nie zmieniłoby nic w merytorycznej ocenie wniosku o przywrócenie terminu, tym bardziej, iż faktyczne powody nie uwzględnienia tego wniosku nie wynikały wprost z przesłanek wynikających z art. 58 K.p.a. (uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony), a miały swoje umocowanie w przepisach prawa budowlanego. Nawet bowiem w przypadku analizowania przyczyny złożenia wniosku o przywrócenie terminu (wydanie wyroku NSA w lipca 2022 r.), to w ocenie sądu, przedstawione w samym wniosku okoliczności, nie świadczą o braku winy w nieskutecznym złożeniu wniosku o legalizację. Nie są to bowiem okoliczności, którym można przypisać charakter przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Tym bardziej, że skarżąca Spółka prowadziła wiele inwestycji na terenie miasta B., w których M. K. uczestniczył, jako przedstawiciel inwestora lub właściciel nieruchomości, a w tym zakresie zapadło wiele rozstrzygnięć zarówno WSA w Białymstoku, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrok przywoływany we wniosku nie był zatem jedynym, czy też pierwszym, który przesądził kwalifikację prawną obiektów budowlanych. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów związanych z milczącym załatwieniem sprawy, gdyż jak słusznie podniósł organ odwoławczy, stosownie do art. 122a § 1 K.p.a., sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zaś art. 59 § 1 K.p.a. przesądza, że w sprawie przywrócenia terminu organ administracji publicznej wydaje postanowienie. Zatem instytucja milczącego załatwienia sprawy nie mogła mieć zastosowania. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ drugiej instancji innych regulacji wskazanych w skardze, a dotyczących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne stosowanie do wymogów art. 124 § 2 K.p.a., które w dostateczny sposób wyjaśnia podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Nie naruszono również wskazanych w skardze przepisów Konstytucji, albowiem skarżące Spółki na każdym etapie postępowania mogły korzystać ze swoich uprawnień wynikających z przepisów prawa, w tym prawa do sądu i obrony swoich spraw, a to w jakim zakresie z tych praw skorzystały było zależne wyłącznie od nich. Organy przy tym mimo wielości spraw, indywidualnie odnosiły się do każdej z nich, uważnie rozpatrując każdy wniosek. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, do czego był uprawniony stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym m.in., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd nie znalazł przy tym podstaw, aby skierować sprawę na rozprawę, albowiem zgromadzony materiał dowody był wystarczający, zaś przedłożone do skargi wnioski dowodowe nie miały wpływu na wynik niniejszej sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło