II SA/Gd 546/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 października 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2023 r., nr SKO Gd/5540/23 w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Pan I. M. (dalej: Skarżący) zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: SKO, Kolegium) z 21 grudnia 2023 r. odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 23 maja 2023 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: SKO po rozpoznaniu odwołania Skarżącego od decyzji Starosty Kartuskiego z 18 maja 2022 r. w sprawie ustalenia opłaty za pobyt K. M. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, decyzją z dnia 23 maja 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wnioskiem z 2 października 2023 r. zwrócił się do Kolegium o wznowienie postępowania, wskazując na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż Jego zdaniem został pozbawiony możliwości uczestniczenia w postępowaniu odwoławczym. Skarżący podniósł między innym, że nie mógł przedstawić dowodu wskazującego, że jego syn K. M., nie przebywał formalnie w pieczy zastępczej, gdyż od 25 lutego 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. odbywał wyrok umieszczenia w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym. Miało to wpływ na wynik sprawy, gdyż inne opłaty miesięczne obowiązują rodziców za okres, gdy dziecko przebywało poza pieczą zastępczą. Jego syn w pieczy zastępczej przebywał 5 miesięcy, od listopada 2021 do maja 2022. Kolegium zaskarżonym postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. odmówiło wznowienia postępowania. Organ wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania nie został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Decyzja Kolegium objęta wnioskiem w sprawie wznowienia postępowania została doręczona I. M. za pośrednictwem e-PUAP w dniu 24 maja 2023 r., nie ma więc wątpliwości, że wiedział On o jej istnieniu. Mając na uwadze, że z art. 148 § 2 k.p.a. wynika jednoznacznie, iż termin do złożenia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, to wniosek o wznowienie postępowania w sprawie rozpoznanej decyzją Kolegium z 23 maja 2023 r., wniesiony drogą elektroniczną w dniu 2 października 2023 r., został złożony po terminie przewidzianym art. 148 § 2 k.p.a., a zatem należało zatem odmówić wznowienia postępowania. W skardze na postanowienie SKO, Skarżący wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie decyzji SKO Gd/3736/22 z 23 maja 2023 r., zarzucił organowi naruszenie art. 145 k.p.a. Skarżący podniósł, że nie mógł ustalić miejsca pobytu syna - co jest istotne w Jego ocenie w kontekście wyliczenia opłat za faktyczny pobyt syna w pieczy, gdyż był pozbawiony praw rodzicielskich. Dyrektor PCPR w Kartuzach naliczył opłaty za pobyt K. M. w pieczy zastępczej w okresie (1 grudnia 2021 r.-30 listopada 2022 r.), zatajając informację, iż większość tego okresu syn przebywał w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym, czyli nie przebywał faktycznie, a tylko formalnie w pieczy zastępczej. Skarżący postanowił spotkać się z pełnoletnim już synem, do spotkania doszło 14 września 2023 r., wtedy uzyskał też informację, w jakim okresie Jego syn przebywał w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym. W tym samym dniu zapoznał się także z aktami sprawy SKO Gd/3736/22, co pozwoliło mu stwierdzić, że organ drugiej instancji nie poinformował Go o rozpoczęciu sprawy odwoławczej. Skarżący podkreślił też, że Jego wniosek z 2 października 2023 r. zawierał na trzeciej stronie akapit "Syn K. M. nie przebywał faktycznie w pieczy zastępczej, tylko formalnie (...)". Ta informacja zdaniem Skarżącego zmieniała podstawę wznowienia postępowania, wskazując na przesłankę ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono również naruszenie art. 222, 235, 7, 8, 9, 10, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, 84, 107 § 3 i 124 § 2 k.p.a., wskazując na niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez zignorowanie wyrażonego w odwołaniu Skarżącego z 29 czerwca 2022 r. od decyzji nr PCPR.54-140/22 wniosku o orzeczenie co do istoty sprawy. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku: gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja; gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji oraz gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2023 r. poz. 970), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną (art. 145a § 1 k.p.a., art. 145aa § 1 k.p.a. oraz 145b § 1 k.p.a.). Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 k.p.a.). Rozpoznając żądanie wznowienia postępowania obowiązkiem organu administracji jest odniesienie się do całości treści dokumentu, w którym to żądanie zawarto. Nie jest wystarczające poprzestanie na wskazanym we wstępie wniosku przepisie k.p.a. W przedmiotowej sprawie Skarżący niewątpliwie na wstępie wniosku o wznowienie postępowania wskazał na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to jest niezawiniony brak udziału w postępowaniu. Uzasadnienie wniosku także w głównej mierze odnosi się do tej okoliczności, niemniej Kolegium pominęło, że na stronie trzeciej wniosku, Skarżący wskazał, że nie mógł uzupełnić postępowania dowodowego o wskazany tam wyrok Sądu Rejonowego w Kartuzach, z którego w Jego ocenie wynika, że syn Skarżącego od 25 lutego 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. nie przebywał w pieczy zastępczej, ponieważ został umieszczony w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, SKO kierując się zasadą uwzględniania słusznego ingresu obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zasadą zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), powinno było ustalić rzeczywistą i pełną treść żądania Skarżącego, nie poprzestając jedynie na rozpoznania wniosku w świetle przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przywołana treść wniosku budzi bowiem uzasadnioną wątpliwość, czy podstawy wznowienia postępowania Skarżący nie upatruje również w przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to jest w ujawnieniu istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Takie z resztą stanowisko zostało zaprezentowane w Skardze do Sądu. Przyznać oczywiście należy rację Kolegium, że wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania z powodu wskazanego w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. został złożony po terminie określonym w art. 148 k.p.a., ponieważ decyzję z 23 maja 2023 r. należy uznać za doręczoną Skarżącemu w dniu 8 czerwca 2023 r., a tymczasem o wznowienie postępowania wniósł On dopiero w październiku 2023 r. Stan taki powoduje brak możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie można jednak wykluczyć, że w sytuacji ustalenia (doprecyzowania wniosku), iż Skarżący domagał się wznowienia postępowania także na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to wznowienie na tej podstawie byłoby uzasadnione. Na tym etapie postępowania Sąd nie przesądza tej kwestii, natomiast stwierdzić należy, że jeśli wniosek o wznowienie postępowania odnosi się do więcej niż jednej z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a., to obowiązkiem organu administracji przed orzeczeniem o zasadności wznowienia jest zweryfikowanie istnienia każdej wskazanej we wniosku okoliczności, przez pryzmat ustawowych podstawa wznowieniowych. Także w doktrynie wskazuje się, że uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie jest przeszkodą dla rozpatrywania wniosku o wznowienie postępowania złożonego przez ten sam podmiot, ale opartego na innej podstawie wznowieniowej, w szczególności wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa (por. E. Adamiak (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck. Wydanie 15. Warszawa 2017, str. 796, teza 3). Zaznaczyć przy tym trzeba, że wskazanie przyczyny wznowienia postępowania przez stronę należy utożsamiać ze wskazaniem którejś z okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania, a nie z koniecznością wskazania stosownego przepisu k.p.a., który do tej okoliczności się odnosi. To bowiem obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokonanie subsumpcji, czyli zakwalifikowania określonego stanu faktycznego do właściwej normy prawnej, co oznacza w realiach niniejszej sprawy, konieczność weryfikacji czy wskazywane przez wnioskodawcę we wniosku okoliczności, odpowiadają którejś z określonych przepisami prawa przyczyn wznowienia postępowania. W przedmiotowej sprawie SKO nie przenalizowało, czy wskazywana przez Skarżącego okoliczność woli przedstawienia dowodu z wyroku Sądu Rejonowego wskazuje w istocie żądanie wznowienia postpowania także z powodu określonego w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Dopiero doprecyzowanie tej kwestii przez wnioskodawcę pozwoliłoby w pełni odnieść się do złożonego wniosku o wznowienia postępowania i w zależności od poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych rozstrzygnąć o zasadności przedstawionego żądania. Przedmiotem niniejszej sprawy było wskazane na wstępie postanowienie Kolegium odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją SKO z 18 maja 2022 r. w przedmiocie ustalenia opłat za pobyt w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Ocena prawidłowości tej decyzji leży poza granicami niniejszego postępowania i nie może być przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie. Sąd orzeka bowiem w granicach sprawy wyznaczonej normą prawną będącą wydanego w sprawie postanowienia, to jest art. 149 § 3 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7 i 77 § 1, w zw. z art. 149 § 2 i w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w wyroku. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ w myśl art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Powyższa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Sąd są dla SKO wiążące (art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z treścią wniesionej w niniejszej sprawie skargi, nie ma potrzeby doprecyzowania przez Skarżącego wniosku o wznowienie postępowania z 2 października 2023 r., wobec czego Kolegium zobowiązane jest do jego rozpoznania także w świetle przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.