III FZ 70/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu 26 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 235/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2024 r. nr 2201-IEW.7192.1.2024/UP w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" Postanowieniem z 20 grudnia, sygn. akt I SA/Gd 235/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 8 stycznia 2024 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Postanowieniem z 7 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia spółce terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku z 19 czerwca 2024 r. Odpis postanowienia został doręczony stronie skarżącej w dniu 29 października 2024 r. W związku z wniesionym zażaleniem strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 złotych. Wezwanie zostało doręczone zastępczo ze skutkiem na dzień 3 grudnia 2024 r. W dniu 13 grudnia 2024 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, przedkładając dowód wpłaty kwoty 100 złotych z 12 grudnia 2024 r. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że otrzymała tylko jedno awizo, będące awizem powtórnym. Niedoręczenie przez pocztę pierwszego awiza lub wyjęcie ze skrzynki tego awiza przez osobę trzecią spowodowało przekonanie strony, że doręczone awizo jest pierwszym dokumentem pocztowym. W ocenie sądu pierwszej instancji przedstawione przez stronę przyczyny uchybienia terminu nie potwierdzają braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu. Reprezentujący stronę skarżącą prezes zarządu nie wykazał dochowania należytej staranności odczytania dokumentu drugiego awiza, w szczególności nie wskazywał treści doręczonego awiza. W konsekwencji odmówiono przywrócenia terminu. Na powyższe postanowienie skarżąca wywiodła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że przesyłka zawierająca wezwanie skarżącej do usunięcia braków fiskalnych zażalenia została skarżącej prawidłowo doręczona na podstawie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Przepis art. 73 p.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której wezwanie do usunięcia braków fiskalnych zażalenia zostało przesłane skarżącej na wskazany przez niego adres wynika, że przedmiotowa przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce 19 listopada 2024 r., zaś ponowne – 27 listopada 2024 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy 4 grudnia 2024 r. Z koperty wynika również, że 19 listopada 2024 r. w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym. Wobec powyższego zasadnie uznano, że powyższa przesyłka została skutecznie doręczona skarżącej 3 grudnia 2024 r. na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, publ. LEX nr 50679; 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącej podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również powtórzona w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jej winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi, gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od skarżącej przeszkód w prawidłowym i terminowym wykonaniu wezwania sądu, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Twierdzenia skarżącej skupiają się na kwestii niedoręczenia jej przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków fiskalnych zażalenia, tymczasem skuteczność doręczenia zastępczego w okolicznościach niniejszej sprawy nie została podważona i należy to doręczenie uznać za prawidłowe. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie skarżącej, że pierwszego awiza nie otrzymała, może być rozważane wyłącznie jako przypuszczenie. Żeby przyznać mu charakter faktu, skarżąca musiałaby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie uczyniła. Skarżąca zmierza bowiem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania, poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Twierdzenie skarżącej o braku awiza w skrzynce pocztowej jest zatem jednostronne, a na jego poparcie nie przedstawiła ona przekonywujących dowodów. Podkreślić należy, że w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić wyłącznie oświadczenie strony. W konsekwencji sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.