II SAB/Wa 315/24
WyrokWSA w Warszawie2024-10-08
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek, Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Sądu Rejonowego pozostaje w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, gdy informuje wnioskodawcę, że nie posiada żądanych informacji, a pytania uzupełniające nie dotyczą informacji publicznej?Ratio decidendi
Organ nie pozostaje w bezczynności, jeśli poinformuje wnioskodawcę o braku posiadania żądanych informacji publicznych. Pytania, które nie odnoszą się do faktów, lecz opierają się na założeniach wnioskodawcy lub mają charakter polemiczny, nie stanowią informacji publicznej. W takim przypadku skarga na bezczynność organu jest bezzasadna i podlega oddaleniu.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej zmiany nazwy księgi hipotecznej. Organ wielokrotnie informował skarżącego, że nie posiada żądanych informacji, a kolejne pytania skarżącego uznał za niebędące informacją publiczną. Skarżący domagał się zobowiązania organu do rozpoznania wniosków, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, wymierzenia grzywny oraz zwrotu kosztów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r., o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
W.S. (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r., o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wniósł o:
1) zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpoznania jego wniosków zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej "u.d.i.p.";
2) stwierdzenie rażącego naruszenia przez organ prawa, w szczególności art. 13, 14, 16 ust. 1 u.d.i.p. i art. 7 i 61 Konstytucji RP oraz wymierzenie organowi grzywny w oparciu o art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 925), dalej "p.p.s.a.", w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
3) zasądzenie od organu zwrotu kosztów niniejszego postępowania;
4) rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że wykonując prawomocny wyrok WSA
w Warszawie z dnia 18 stycznia 2024r., sygn. akt II SAB/Wa 554/23, organ udostępnił mu wykaz ksiąg hipotecznych przekazanych do SR w [...], w którym wskazał m.in. na przekazanie księgi hipotecznej p.n. "[...]" oznaczonej nr inwentaryzacyjnym [...]. Skarżący wskazał, że w związku z tym, iż w archiwalnym "Wykazie Ksiąg Hipotecznych Pow. [...]" numerem inwentaryzacyjnym [...] oznaczona jest księga hipoteczna o innej nazwie "[...]", pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r. wniósł o poinformowanie kto, kiedy, na czyje polecenie i w jakim trybie zmienił nazwę księgi hipotecznej "[...]" oznaczoną nr inw. [...] w Skorowidzu Ksiąg Wieczystych Pow. [...] na "[...]" z nadaniem jej nr inw. [...]? Skarżący wniósł o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza.
Dalej skarżący podał, że w piśmie z dnia [...] kwietnia 2024 r., stanowiącym odpowiedź na powyższy wniosek organ enigmatycznie poinformował, że informacji nie posiada. Wobec tego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2024 r. skarżący wskazał, że odpowiedź jest niewystarczająca bowiem wnioskowana informacja odnośnie procedowania przez organ ksiąg hipotecznych leży w wyłącznym zakresie jego działania i jego kompetencji oraz zgodnie z orzecznictwem organ winien udowodnić lub przynajmniej uwiarygodnić, że informacji nie posiada. W odpowiedzi z dnia 18 kwietnia 2024 r. organ oświadczył jedynie enigmatycznie, że wniosek "nie podlega uwzględnieniu". Wobec tego skarżący pismem z dnia 18 kwietnia 2024 r. wniósł o sprecyzowanie co oznacza użyte
w powyższym piśmie organu niejednoznaczne sformułowanie "wniosek nie podlega uwzględnieniu". W odpowiedzi z dnia 26 kwietnia 2024 r. organ oświadczył, że informacja dotycząca wyjaśnienia braku posiadania przez organ informacji nie stanowi informacji publicznej.
Dalej skarżący podał, że w kolejnym piśmie z dnia 28 kwietnia 2024 r. skierowanym do organu wskazał, że jego prośba o wyjaśnienie braku wnioskowanej informacji publicznej odnośnie działań leżących w zakresie wyłącznych kompetencji
i odpowiedzialności organu stanowi informację publiczną oraz że organ ani nie wyjaśnił przyczyn braku informacji, ani nie wskazał, kto tę informację posiada. W odpowiedzi
z dnia 30 kwietnia 2024 r. organ oświadczył, że nie posiada informacji na temat podmiotu, który posiada wnioskowaną informację, a przyczyny jej nieposiadania wskazał w piśmie z dnia 15 kwietnia 2024 r. Skarżący wskazał, że w związku z tym, iż pismo organu z dnia 15 kwietnia 2024 r. nie zawierało wyjaśnienia przyczyn braku wnioskowanej informacji,
w kolejnym piśmie z dnia 30 kwietnia 2024 r. wniósł o pilne wyjaśnienie:
1) czy zmiana nazw Ksiąg Hipotecznych w Sądzie Rejonowym dla [...] to działania rutynowe? W tym zakresie wniósł o wskazanie wszystkich takich przypadków;
2) czy, a jeśli tak to kto w Sądzie Rejonowym dla [...] jest czy też był upoważniony do dokonywania zmian nazw Ksiąg Hipotecznych? W tym przypadku wniósł o przesłanie skanów upoważnienia/upoważnień;
3) czy do zmiany nazwy wskazanej we wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. Księgi Hipotecznej [...] oznaczoną nr inw. [...] doszło w Sądzie Rejonowym dla [...] bez wiedzy organu, a jeśli tak, to czy, kto i kiedy to stwierdził oraz czy, kto, kiedy, jakie i z jakim skutkiem działania podjął w tej sprawie. Wniósł o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza.
Skarżący podał, że w odpowiedzi z dnia 13 maja 2024 r. organ oświadczył, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej, a odpowiedzi już zostały udzielone.
Zdaniem skarżącego organ ponownie, świadomie i celowo uchyla się od merytorycznej odpowiedzi, prowadząc korespondencję i posuwając się do urzędowego kłamstwa. W ocenie skarżącego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że organ usiłuje
w ten sposób ukryć nieprawidłowości swojego funkcjonowania, obejmującego rzetelne prowadzenie własnej dokumentacji. Podstawowym zadaniem organu jest przecież zgodnie z instrukcją kancelaryjną i archiwalną: gromadzenie, przechowywanie, zabezpieczenie przed zniszczeniem i archiwizowanie dokumentów własnego zasobu. Zmiana nazwy archiwalnej księgi hipotecznej i skierowanie jej w tym stanie do dalszego prawnego obiegu oznacza jej celowe zniszczenie i prowadzi do niemożności odszukania księgi właściwej. Wyjaśnienie tej sprawy leży zatem bezspornie w żywotnym interesie publicznym.
W ocenie skarżącego w niniejszym stanie faktycznym wnioskowana przez niego informacja bezspornie dotyczy informacji publicznej. Zarówno tryb działania organu władzy publicznej, w zakresie procedowania dokumentów urzędowych, jak i ich treść
i postać stanowią informację publiczną dostępną w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej na podstawie przepisów art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i pkt4 lit a u.d.i.p. Jednocześnie organ jako organ władzy publicznej, wykonujący zadania publiczne jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej art. 4 ust.1 pkt 1 u.d.i.p. Została zatem wypełniona zarówno przesłanka przedmiotowa jak i podmiotowa do wypełnienia obowiązku udzielenia informacji publicznej.
Skarżący podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej może polegać na tym, że podmiot zobowiązany udziela wprawdzie wnioskodawcy lakonicznej informacji
o niedysponowaniu informacją publiczną, ale nie udowadnia swoich twierdzeń, a nawet ich nie uwiarygadnia (tak również: m.in. wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 156/12). Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie mamy do czynienia z takim właśnie zachowaniem organu. Ponieważ jednocześnie zachowanie organu polega na świadomym i celowym nieudzieleniu informacji publicznej jest to penalizowane karnie z art. 23 u.d.i.p. Nadaje mu to kwalifikowany charakter, co z kolei uzasadnia wniosek
o stwierdzenie, że organ naruszył rażąco prawo i wymierzenie mu grzywny. Organ nie tylko rażąco naruszył ww. przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej lecz również konstytucyjną zasadę praworządności, określoną w art. 7 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącego zasadny w tej sytuacji jest też wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.ps.a. jako uzasadnione zadość uczynienie za świadomą, celową niczym nieuzasadnioną, obstrukcję i istotne niedogodności. Zasądzona kwota winna być istotna, a nie symboliczna, aby spełnić swoją restrykcyjno-kompensacyjną rolę, która zmobilizuje organ do zaprzestania bezprawnych działań w przyszłości. Odnośnie zaś grzywny przyjmuje się, że w przypadku stwierdzenia bezczynności jej orzeczenie jest obowiązkiem sądu, który może jedynie uwzględnić okoliczności sprawy orzekając o jej wysokości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o:
1) oddalenie skargi w całości,
2) ewentualnie, w przypadku zobowiązania do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej, orzeczenie, że bezczynność organu nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa,
3) zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dysponuje wyłącznie dokumentacją przekazaną mu przez Państwowe Biuro Notarialne. Informacja, którą Sąd Rejonowy dla [...] w [...] posiada, to dokument zawierający spis numerów zbiorów przekazanych do Sądu Rejonowego w [...] w paczkach. Organ nie ma możliwości podania bardziej szczegółowych informacji, bowiem takich nie posiada. Skarżącemu zostały przekazane dokumenty zawierające wszelkie informacje,
w posiadaniu których jest organ, dotyczące zbiorów przekazanych do Sądu Rejonowego w [...]. Informacja o przekazaniu zbiorów dokumentów prowadzonych dla gruntów w [...] gm. [...] wynika z faktu, iż zbiory dokumentów założone dla nieruchomości położonych w powiecie [...] zostały przekazane zgodnie
z właściwością miejscową do Sądu Rejonowego w [...], celem pozostawienia
w archiwum ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego dla [...]
w [...] wyłącznie zbiorów dokumentów założonych dla nieruchomości położonych na terenie miasta [...]. W związku z faktem, iż organ dysponuje wyłącznie dokumentami wyżej wymienionymi (w załączeniu), nie jest możliwe określenie okresu prowadzenia, ilości tomów, ilości kart wnioskowanych przez skarżącego.
Organ wskazał, że księgi hipoteczne obecnie nie funkcjonują w obrocie prawnym. Można je przyrównać do obecnie funkcjonujących ksiąg wieczystych. Informacje zawarte w księgach hipotecznych to m.in. kto był właścicielem nieruchomości, powierzchnia nieruchomości, dokładna lokalizacja, numer założonej księgi wieczystej. Z racji podobieństwa ksiąg hipotecznych do ksiąg wieczystych, obowiązują tożsame zasady ich przeglądania. Oznacza to, iż co do zasady są jawne, można jest przeglądać, fotografować. Niemniej jednak, w celu uzyskania dostępu zarówno do księgi hipotecznej jak i wieczystej należy wykazać interes prawny. Należy wykazać istnienie prawa do nieruchomości. Aby uzyskać wgląd do księgi hipotecznej należy ustalić przede wszystkim nazwę księgi hipotecznej lub jej numer. Istotny jest fakt, iż jeżeli osoba zainteresowana zna numer księgi wieczystej, to nazwę księgi hipotecznej znajdzie w aktualnej elektronicznej księdze wieczystej, do której dostęp ma każdy, poprzez stronę Ministerstwa Sprawiedliwości. Następnie, należy ustalić, w którym archiwum znajduje się dana księga hipoteczna, przy czym należy mieć na względzie, iż nie wszystkie księgi hipoteczne faktycznie istnieją, ponieważ niektórych może się nie udać znaleźć, ze względu na ich zaginięcie w czasie wojny. Zanim osoba zainteresowana uda się do archiwum w celu przejrzenia księgi hipotecznej konieczne jest ustalenie sygnatury konkretnych ksiąg i ich akt. Jeżeli chodzi o akta ksiąg to są one oznaczone jako zbiór dokumentów i znajdują się na wykazie obok księgi, dla której został założony zbiór.
Z kolei sygnaturę można ustalić albo poprzez kontakt z archiwum bądź samodzielnie przeglądając wykaz hipoteczny w archiwum.
Ponadto organ podniósł, że skarżący i członkowie jego rodziny wielokrotnie występowali do organu z zapytaniem o nieruchomości położone w [...]. Niejednokrotnie uzyskując odpowiedź w zakresie gdzie znajduje się obecnie księga, co oznacza że Sąd Rejonowy dla [...] w [...] nie ma możliwości udzielenia większej ilości informacji. Rodzina skarżącego została poinformowana, iż:
- [...] nr inw. [...] zawiera 1 tom przekazany do [...];
- [...] nr inw. [...] zawiera 3 tomy przekazana do [...];
- [...] nr inw. [...] – pod tym numerem inwentarza w przekazaniach do Sądu Rejonowego w [...] znajduje się księga [...];
- [...] i [...] nr inw. [...] przekazana do Sądu Rejonowego w [...] w 2001 r.;
- [...] nr inw. [...] przekazana do Sądu Rejonowego w [...] w 2001 r.;
- Folwark [...] nr inw. [...] przekazana do Sądu Rejonowego w [...] w 2000 r.
Ponadto, Sąd Rejonowy dla [...] w [...] w latach 2012-2013 wyłącznie na potrzeby rodziny skarżącego umieszczał na stronie internetowej spisy numerów zbiorów dokumentów sukcesywnie przekazywanych do Sądu Rejonowego
w [...], a co więcej została również przekazania w tym zakresie płyta zawierającą owe spisy. Obecnie skala składania wniosków w trybie informacji publicznej zarówno przez skarżącego jak i przez jego małżonkę w zakresie tej samej tematyki, a następnie składanie skarg stanowi nadużycie. Organ udostępnił skarżącemu wszelkie informacje, w których jest posiadaniu natomiast skarżący nadal składa kolejne wnioski w trybie informacji publicznej.
W związku z powyższym organ podkreślił, że dołożył należytej staranności
w zakresie zobowiązania Sądu Wojewódzkiego w [...]. Tym samym udzielił odpowiedniej informacji skarżącemu, niemniej jednak organ nie ma wpływu na ile udzielona skarżącemu odpowiedź będzie dla niego satysfakcjonująca. Powyższe czyni niniejszą skargę bezzasadną, ponieważ organ nie pozostał bezczynny.
Dodatkowo organ wskazał, że nie ponosi odpowiedzialności za treść i zakres przekazanych przez Państwowe Biuro Notarialne w [...] dokumentów i ksiąg wieczystych. Jeśli zdaniem skarżącego zaginęły księgi wieczyste, winien on wystąpić
o przeprowadzenie procedury odtworzenia do właściwego ze względu na położenie nieruchomości sądu, czyli Sądu Rejonowego w [...]. Zdaniem organu postępowanie skarżącego stanowi nadużycie prawa do informacji, bowiem prowadzi do zakłócenia funkcjonowania pracy urzędu albo ograniczenia dostępu do informacji innym osobom.
Organ podniósł także, że bezczynność ma miejsce wówczas, gdy wniosek dotyczy dostępu do informacji będącej informacją publiczną, a organ ani nie udziela tej informacji skarżącemu, nie informuje o innym sposobie otrzymania danej informacji, nie informuje o braku posiadania wnioskowanej informacji publicznej, ani też nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji (lub decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej w celu ponownego wykorzystywania, decyzji o warunkach ponownego wykorzystywania informacji publicznej oraz o wysokości opłat za udzielenie takiej informacji) lub decyzji umarzającej postępowanie. Organ wskazał również, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Jest nią zatem treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów.
W piśmie procesowym z dnia 1 października 2024 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi. Skarżący ponownie zarzucił, że organ nie uprawdopodobnił, iż nie posiada wnioskowanych przez niego informacji. Nie udzielił też w żaden sposób odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku z [...] kwietnia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Niewątpliwie Prezes Sądu Rejonowego dla [...] w [...], jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Dokonując oceny, czy wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną należy przede wszystkim zaznaczyć, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności
o sprawach wymienionych w art. 6. W orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną w rozumieniu powyższego przepisu będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania. W omawianym trybie nie można też domagać się oceny zgodności z prawem wytworzonych dokumentów (por. wyrok z 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2024 r. dotyczył informacji publicznej. We wniosku tym skarżący żądał udostępnienia informacji w zakresie kto, kiedy, na czyje polecenie i w jakim trybie zmienił nazwę księgi hipotecznej "[...]" oznaczoną nr inw. [...] w Skorowidzu Ksiąg Wieczystych Powiaty [...] na "[...]" z nadaniem jej nr inw. [...]? Tak sformułowany wniosek dotyczył przede wszystkim sfery faktów i odnosił do zakresu działania organu.
Nie można jednak uznać, że organ pozostaje w bezczynności w zakresie powyższego wniosku, albowiem w piśmie z dnia 15 kwietnia 2024 r. poinformował skarżącego, że powyższej informacji nie posiada. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Skoro zaś organ nie jest w posiadaniu wnioskowanej przez skarżącego informacji to prawidłową formą załatwienia wniosku jest poinformowanie wnioskodawcy o tym fakcie zwykłym pismem. Takie działania
w przypisanym do tego terminie organ podjął w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił szczegółowo kwestię związane z zakresem posiadanych przez niego informacji. Wskazał, że posiada wyłącznie dokumentację przekazaną mu przez Państwowe Biuro Notarialne. Informację, jakie posiada organ, to dokument zawierający spis numerów zbiorów przekazanych do Sądu Rejonowego w [...] w paczkach. Organ podał również, że nie ma możliwości podania bardziej szczegółowych informacji, bowiem takich nie posiada.
Natomiast informacje, których udostępnienia skarżący żądał w piśmie z dnia 30 kwietnia 2024 r., będącym uzupełnieniem wniosku z [...] kwietnia 2024 r., w ocenie Sądu, nie stanowią informacji publicznej.
W piśmie tym skarżący domagał się udostępnienia następujących informacji:
1) czy zmiana nazw Ksiąg Hipotecznych w Sądzie Rejonowym dla [...] to działania rutynowe? W tym zakresie wnosił o wskazanie wszystkich takich przypadków;
2) czy, a jeśli tak to kto w Sądzie Rejonowym dla [...] jest czy też był upoważniony do dokonywania zmian nazw Ksiąg Hipotecznych? W tym przypadku skarżący wniósł o przesłanie skanów upoważnienia/upoważnień;
3) czy do zmiany nazwy wskazanej we wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. Księgi Hipotecznej [...] oznaczoną nr inw. [...] doszło w Sądzie Rejonowym dla [...] bez wiedzy organu, a jeśli tak, to czy, kto i kiedy to stwierdził oraz czy, kto, kiedy, jakie i z jakim skutkiem działania podjął w tej sprawie. Wniósł o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza.
Zauważyć należy, że tak sformułowane pytania skarżącego mają przede wszystkim charakter polemiczny. Ponadto są to pytania zakładające uprzednie zaistnienie pewnego zdarzenia, tak więc nie odnoszą się do faktów. Organ wyjaśnił bowiem skarżącemu w piśmie z dnia 15 kwietnia 2024 r., że nie jest w posiadaniu informacji dotyczącej tego kto, kiedy, na czyje polecenie i w jakim trybie zmienił nazwę księgi hipotecznej "[...]" oznaczoną nr inw. [...]
w Skorowidzu Ksiąg Wieczystych Powiaty [...] na "[...]" z nadaniem jej nr inw. [...]. Stawiając pytania zawarte w piśmie z 30 kwietnia 2024 r. skarżący próbuje dociec dodatkowych informacji odnośnie kwestii, co do której organ oświadczył, że nie jest w posiadaniu informacji na jej temat. Ponadto w pytaniu nr 1 pojawia się sformułowanie "działania rutynowe", które nie jest jasne. Nie wiadomo bowiem czy skarżący ma tym przypadku na myśli działania wykonywane w zgodzie
z przepisami je regulującymi, czy też działania podejmowane zwyczajowo, bez stosownych regulacji. W pytaniu nr 2 skarżący domaga się natomiast informacji
o osobach upoważnionych do tego rodzaju działań. Pytanie nr 3 z kolei dotyczy informacje na temat stanu wiedzy organu. Wszystkie pytania skarżącego z pisma z 30 kwietnia 2024 r. nie dotyczą zatem sfery faktów, a oparte są na pewnych założeniach skarżącego co do istnienia tego rodzaju faktów. Wobec tego nie dotyczą one informacji publicznej.
Organ w zakresie pisma z 30 kwietnia 2024 r., uzupełaniającego wniosek skarżącego z [...] kwietnia 2024 r., prawidłowo zatem poinformował skarżącego, że zawarte w tym nim pytania nie dotyczą informacji publicznej.
Organ nie pozostaje zatem w bezczynności i w związku z tym skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
W odpowiedzi na skargę organ podnosił, że skarżący nadużywa prawa do informacji publicznej.
Odnośnie tej kwestii wyjaśnić należy, że nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej należy rozumieć jako próbę korzystania z tej instytucji dla osiągnięcia innego celu niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów (por. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005 r., J. Góral, R. Hauser, J. Trzciński, Warszawa 2005 oraz np. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r. sygn. I OSK 2642/16 i przywołane tam orzecznictwo, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnosi się, że celem prawa do informacji jest przede wszystkim zapewnienie transparentności życia publicznego, jawności i przejrzystości działań podejmowanych przez organy władzy państwowej i inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ponadto, ma ono zapewnić wpływ obywateli na poczynania władzy w takim zakresie, w jakim jest to istotne z punktu widzenia realizacji standardów demokratycznego państwa prawnego.
W związku z tym, celem prawa do informacji publicznej nie jest zaspokajanie, czy realizacja indywidualnych potrzeb w postaci pozyskiwania informacji mających charakter publiczny, lecz wykorzystywanych dla innych celów.
Organ zobowiązany, wskazując na aktywność skarżącego w korzystaniu z prawa do informacji publicznej, zdaniem Sądu, nie może tylko z tego faktu wywodzić podstawy do zamykania, czy ograniczania jej tego prawa w każdym przypadku. To konstytucyjne prawo przysługuje bowiem wszystkim obywatelom i nie może być odbierane tylko z uwagi na osobę wnioskodawcy. Należy przy tym odróżnić aktywność wnioskodawcy (nawet nadmierną) od pojęcia "nadużycia prawa do informacji publicznej". Nadużycie takie może być stwierdzone tylko w konkretnym stanie faktycznym sprawy, nie zaś z uwagi na osobę wnioskodawcy. Takie rozumienie nadużycia prawa do informacji publicznej pozostaje
w zgodzie ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 799/12, w uzasadnieniu którego podniesiono, że "taka ocena winna być stosowana niezwykle rzadko, w sytuacjach wyjątkowych i tylko gdy ze stanu faktycznego w sposób oczywisty wynika, że wnioskodawca nadużywa przysługującego mu prawa do uzyskania informacji publicznej".
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie z takim nadużyciem nie mamy do czynienia. Organ nie wykazał, aby skarżący nadużywał prawa dostępu do informacji publicznej, co mogłoby stanowić podstawę do odmowy jej udostępnienia. Organ nie wykazał, jakie indywidualne interesy skarżącego mają być zaspokojone dzięki uzyskaniu wnioskowanej informacji publicznej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło