III FSK 792/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Protokolant asystent sędziego Julia Zielska, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 986/23 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. sp. z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 13 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E.Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 7 września 2023 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia (sygn. akt I SA/Gd 986/23). Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Skargę kasacyjną od wskazanego powyżej wyroku wniosła spółka zaskarżając ów wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, to jest: a) art. 57 § 3, 134 § 1 i 135 p.p.s.a., polegające na rozdzieleniu skargi na dwa postępowania, mimo iż dotyczyły one jednej sprawy administracyjnej, podczas gdy skarga powinna być objęta jednym postępowaniem, w ramach którego winny zostać rozpatrzone wszystkie wydane w sprawie postanowienia; b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 7, 77, 80 i 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 PEA polegające na niezasadnym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie skarga do WSA nie powinna być uwzględniona, podczas gdy zaskarżone postanowienie obarczone było wadą w postaci odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia mimo rażącego naruszenia art. 7, 77, 80 i 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez niezasadne w świetle wskazanych przepisów przyjęcie (wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu), że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła zapłata za sprzedaną nieruchomość, podczas gdy zapłata ta jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie - miała miejsce i w konsekwencji wydanie postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty obarczonego wadą nieważności, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia, co jednak zostało pominięte w toku dokonanej przez WSA kontroli przedmiotowych postanowień, 2) naruszenie prawa materialnego, to jest: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i 71a § 1 u.p.e.a. polegające na niezasadnym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie skarga do WSA nie powinna być uwzględniona, podczas gdy zaskarżone postanowienie obarczone było wadą w postaci odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia mimo rażącego naruszenia art. 71a § 1 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, że wydanie postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty możliwe jest bez uprzedniego przeprowadzenia kontroli, co stoi w sprzeczności do jednoznacznej treści art. 71a § 1 u.p.e.a. i uzasadnia uznanie, że postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty obarczone jest wadą nieważności, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia, co jednak zostało pominięte w toku dokonanej przez WSA kontroli przedmiotowych postanowień. Nawet gdyby zaś przyjąć, że treść przepisu budzi wątpliwości powinny one być na podstawie art. 7a. § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 PEA rozstrzygnięte na korzyść strony. b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 554 k.c. w zw. z art. 71a § 9 polegające na niezasadnym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie skarga do WSA nie powinna być uwzględniona, podczas gdy zaskarżone postanowienie obarczone było wadą w postaci odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia mimo rażącego naruszenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie art. 554 k.c. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. przez niezasadne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania dwuletni termin przedawnienia i w konsekwencji brak jest podstaw do uchylenia się od przekazania zajętej wierzytelności, podczas gdy w związku z upływem przedawnienia istniała podstawa do uchylenia się od przekazania zajętej wierzytelności i w konsekwencji nie było podstaw do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, co uzasadnia uznanie, że postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty obarczone jest wadą nieważności, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia, co jednak zostało pominięte w toku dokonanej przez WSA kontroli przedmiotowych postanowień. Mając na uwadze podniesione zarzuty strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, w tym o stwierdzenie nieważności lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia, 2) stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G.z dnia 25.10.2022 r., postanowień Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 14.12.2022 z dnia 10.07.2023 r. oraz z 07.09.2023 r., 3) połączenie i wspólne rozpoznanie na podstawie art. 111 p.p.s.a. sprawy, w której wniesiono niniejszą skargę kasacyjną oraz sprawy, w której skargą kasacyjną zaskarżono wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 lutego 2024 r. wydany pod sygnaturą I SA/Gd 987/23; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm przepisanych, 5) rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na początek podnieść i podkreślić należy niezasadność zarzutów kasacyjnych naruszenia art. 57§ 3, art. 134§ 1 i art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a.; zdaniem strony skarżącej Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo rozpoznał dwie skargi, podczas gdy dotyczyły one jednego zagadnienia prawnego w zasadniczo takiej samej sprawie administracyjnej, a więc sprawy powinny zostać wspólnie rozpoznane. Art. 57§ 3 p.p.s.a. dotyczy rozdzielenia skarg, podczas gdy strona dochodzi łącznego ich rozpoznania. O połączeniu spraw stanowi art. 111 p.p.s.a, który nie został uwzględniony w skardze kasacyjnej. Obie sprawie, w których strona skarżąca wniosła skargę, a następnie skargę kasacyjną, zostały rozpoznane na tym samym posiedzeniu sądów pierwszej i drugiej instancji, przez ten sam skład sędziów orzekających. Rozdzielenie czy też połączenie tych spraw do wspólnego rozpoznania nie mogło mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcia ad meritum. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 111§ 2 p.p.s.a. połączył sprawy do łącznego rozpoznania (i odrębnego rozstrzygnięcia) tylko ze względu na wymogi sprawności i ekonomii postępowania sądowego. Przepisy art. 134§ 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. nie są przedmiotowo adekwatne do przedstawionej powyżej problematyki. Przechodząc do rozważań w zakresie merytorycznego przedmiotu sprawy podnieść i przypomnieć – przede wszystkim stronie skarżącej – należy, że nie jest to sprawa w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej przez skarżącą, jako dłużnika zajętej wierzytelności, określonej kwoty pieniężnej. W sprawie tej w postępowaniu administracyjnym wydane zostało ostateczne postanowienie, na które skarżąca nie wniosła skargi do sądu administracyjnego. Przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zawisła natomiast sprawa skarżącej o stwierdzenie nieważności wymienionego postanowienia, do którego kasacyjnie odnosi się zarzut rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156§ 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Na podstawie art. 16§ 1 k.p.a. - Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. (Do postanowień stosuje się odpowiedni przepisy o decyzjach). Przytoczona powyżej regulacja prawna trwałości aktów administracyjnych oraz odrębność regulacji w zakresie wydawania aktów administracyjnych oraz stwierdzania ich nieważności jednoznacznie wskazują, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie stanowi ponowienia postępowania prowadzącego do wydania aktu objętego wnioskiem o stwierdzenie jego nieważności. W skardze kasacyjnej skarżąca opisuje szereg naruszeń prawa, w zakresie stanu faktycznego oraz przebiegu i stanu sprawy, które odnoszą się zasadniczo do postępowania zakończonego wydaniem ostatecznego postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej przez skarżącą, jako dłużnika zajętej wierzytelności, określonej kwoty pieniężnej. W celu sprawdzenia i oceny, czy powyższe uchybienia miały miejsce oraz czy miały istotny wpływ na wynik sprawy, organ procedujący w przedmiocie stwierdzenia nieważności musiałby w istocie weryfikująco ponowić postępowanie zakończone wydaniem ostatecznego postanowienia, do czego zasadniczo nie jest uprawniony. Zarzuty te mógłby zbadać i ocenić sąd administracyjny, gdyby skarżąca wniosła skargę na ostateczne postanowienie określające, czego nie uczyniła. Ocena przebiegu postępowania, jego składników oraz czynności dowodowych oraz ewentualnego istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia należy do sądu administracyjnego, w sytuacji zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, nie zaś do organu uprawnionego do stwierdzenia nieważności w odpowiednim postępowaniu administracyjnym i nie do sądu kontrującego w danej sprawie wyłącznie postępowanie o stwierdzenie nieważności. W szczególności, takie okoliczności jak istnienie i wysokość wierzytelności, poszukiwanie wierzytelności, przedawnienie wierzytelności są okolicznościami stanu faktycznego – do ewentualnego ponowienia lub dowodowego zweryfikowanie - które nie mieści się jednak w niniejszym postępowaniu nadzwyczajnym. Zgrupowanie (w jednym obszernym zarzucie) zarzutów kasacyjnych w postaci zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a k.p.a., jednoznacznie wskazuje, że strona skarżąca usiłuje zaskarżyć wynik postępowania dowodowego, a mówiąc w tym zakresie szerzej – ustalenia stanu sprawy w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności, nie zaś zgodność z prawem wydanego w niniejszej sprawie postanowienia, które, następczo do wyniku postępowania określającego wysokość wierzytelności, strona kwestionuje przywołując art. 71a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 554 Kodeksu cywilnego. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. s. Krzysztof Winiarski s. Jacek Brolik s. Jolanta Sokołowska.