I FZ 271/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. S.A. w likwidacji w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 września 2024 r. sygn. akt I SA/Po 786/22 odrzucające skargę w sprawie ze skargi I. S.A. w likwidacji w W. na decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr 398000-COP.4103.4.2021.AFE w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 12 września 2024 r. sygn. akt I SA/Po 786/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę I. S.A. w likwidacji w W. (dalej jako: Spółka, Strona lub Skarżąca) na decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z 8 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2012 r. Sąd pierwszej instancji przedstawił stan sprawy następująco. Skarżąca pismem z 21 września 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną decyzję. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 19 lipca 2024 r. Skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia z 14 września 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100.000,00 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis wezwania Spółka otrzymała 14 sierpnia 2024 r., zaś do 29 sierpnia 2024 r. wpłata nie wpłynęła, zatem termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi minął bezskutecznie z dniem 21 sierpnia 2024 r. Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę Spółki jako nieopłaconą. Wskazał bowiem, że nieopłacenie skargi w terminie i kwocie wskazanej przez Sąd stanowi przeszkodę do nadania jej dalszego biegu. Od powyższego postanowienia zażalenie wywiodła Spółka, zarzucając temu orzeczeniu naruszenie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, dalej jako EKPC) oraz art. 31 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 67 ust. 2 Konstytucji RP poprzez odrzucenie skargi ze względu na brak uiszczenia wpisu sądowego, pomimo że Skarżąca wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (który to Sąd oddalił) wskazywała na brak dostatecznych środków finansowych na jego uiszczenie (w toku postępowania z wniosku o prawo pomocy zdołała to udowodnić), a tym samym potencjalny brak możliwości skorzystania z prawa do sądu ze względu na stan majątkowy jednostki, a tym samym również arbitralne uniemożliwienie (przez Sąd I instancji) Skarżącej skorzystania z tegoż prawa ze względu na jej brak środków finansowych. W konsekwencji wywiedzionych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu do merytorycznego rozpoznania skargi. Nadto wniesiono o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa świadczonego przez doradcę podatkowego, stosownie do norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Z kolei w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Istotą argumentacji zażalenia w niniejszej sprawie jest twierdzenie o niemożności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej we wskazanej wysokości, a więc pośrednio kwestionowanie rozstrzygnięć mnogich postępowań w przedmiocie przyznania prawa pomocy Spółce (tj. o sygn. I SPP/Po 154/22, I SPP/Po 150/23). Choć słusznie wskazano, że Strona nie może domagać się reasumpcji postępowania w przedmiocie prawa pomocy, to żądanie od tutejszego Sądu zupełnie obcego dla obowiązujących przepisów postępowania "zobowiązania do merytorycznego rozpoznania skargi pomimo nieuiszczenia wpisu" nie może zasługiwać na uwzględnienie. Ustawodawca przewidując ewentualną niemożność uiszczenia przez strony postępowania należnych opłat wprowadził instytucję tzw. prawa pomocy w ramach której na wniosek zainteresowanego można uzyskać zwolnienie (w całości lub w części) od m.in. ponoszenia kosztów sądowych, jednakże pod warunkiem prawidłowego wykazania swojej sytuacji majątkowej. W niniejszej sprawie Skarżąca pomimo zainicjowania kilku spraw o przyznanie prawo pomocy nie zdołała wykazać zaistnienia w stosunku do niej przesłanek uprawniających jego przyznanie. Kwestia ta zatem nie może być przedmiotem ponownego i nieuprawnionego rozpoznania w ramach rozpoznawanego obecnie środka zaskarżenia. Nie jest natomiast w zażaleniu kwestionowane, że Strona nie uiściła należnego wpisu od wniesionego środka zaskarżenia. Mając na względzie, że wskazane na wstępie przepisy art. 220 p.p.s.a. są jasne i bezwarunkowe w swojej wymowie wskazać należało, że zasadnie na tej podstawie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. uznając, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w sentencji.