III FZ 573/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 292/22 w przedmiocie odrzucenia wniosku o wyłączenie asesora sądowego w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 21 lutego 2022 r. Nr KO.4117.273.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2015r. postanawia odrzucić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" 1. Postanowieniem z 31 sierpnia 2022 r., I SA/Łd 292/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 5a § 6, § 10 i § 11 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, dalej: "p.u.s.a."), odrzucił wniosek E. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "spółka", "strona", "skarżąca") o wyłączenie asesora sądowego WSA w Łodzi Grzegorza Potiopy w sprawie ze skargi spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 21 lutego 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego podatku od nieruchomości za 2015 r. 2. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia, w związku z zawiadomieniem spółki o wyznaczonym składzie orzekającym i zaplanowanej na 20 września 2022 r. rozprawie strona złożyła w dniu 17 sierpnia 2022 r. wniosek "o zbadanie niezawisłości i bezstronności asesora WSA z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowaniu po powołaniu" dotyczący Asesora WSA w Łodzi Grzegorza Potiopy. Odrzucając wniosek sąd pierwszej instancji uznał, że w piśmie z 17 sierpnia 2022r. strona ograniczyła się jedynie do wskazania okoliczności związanych z powołaniem asesora przez Krajową Radę Sądownictwa oraz z faktem pracy asesora (przed nominacją na stanowisko) w organach administracji rządowej – Ministerstwie Sprawiedliwości. Jak podkreślono w uzasadnieniu postanowienia, nie wskazano natomiast ani na późniejsze postępowanie asesora, ani na to, w jaki sposób okoliczności powołania i późniejsze postępowanie w okolicznościach danej sprawy mogłoby doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy przy uwzględnieniu okoliczności dotyczących uprawnionego i samej sprawy. W konsekwencji, sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że wniosek spółki nie spełnia wymogów określonych w art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a. 3. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, wskazując jako podstawę środka odwoławczego art. 5a § 16 p.u.s.a. w zw. z art. 194 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") oraz żądając – zgodnie z art. 5a § 16, § 18 p.u.s.a. w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a. - uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu. 4.1. Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w § 1 tego przepisu okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 p.u.s.a.). W art. 5a § 5 p.u.s.a. określono wymogi wniosku, natomiast stosownie do art. 5a § 6 p.u.s.a. wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5 podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po terminie albo z innych przyczyn niedopuszczalny. W kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 5a p.u.s.a określono procedurę merytorycznego rozpoznania wniosku oraz postępowanie odwoławcze, wskazując zarówno sąd właściwy do jego rozpoznania, jak i skład rozpoznający wniosek oraz sposób jego wyłonienia. W przypadku rozpoznania wniosku przez wojewódzki sąd administracyjny, jego rozpoznanie następuje w składzie 3 sędziów losowanych spośród całego składu Sądu (art. 5a § 10 p.u.s.a.). Stosownie zaś do art. 5a § 16 p.p.s.a. zdanie pierwsze od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania wniosku podmiotowi, który złożył wniosek i sędziemu, którego orzeczenie dotyczy, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego ostatniego przepisu wynika, że zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy) – por. postanowienie NSA z 20 września 2022 r., II GSK 1396/22 (publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 4.2. Dodatkowo należy zauważyć, że przepisy regulujące procedurę rozpoznawania wniosku, dodane art. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o zażaleniu (art. 5a § 18 p.u.s.a.). Skoro zatem ustawodawca w art. 5a p.u.s.a. nie uregulował procedury związanej z odrzuceniem wniosku, to mocą przywołanego art. 5a § 18 tej ustawy w omawianym zakresie należy odpowiednio stosować przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zaś z treścią przepisu art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione enumeratywnie w punktach od 1 do 10 tego przepisu. W żadnym z tych punktów ustawa nie wskazuje na możliwość wnoszenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające wniosek strony złożony na podstawie art. 5a p.u.s.a. W zakresie wniosku o wyłączenie sędziego (asesora, referendarza) w przepisie art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. dano stronie postępowania prawo do wniesienia zażalenia, ale tylko na postanowienie, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. W art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie zastosowano zwrotu "w sprawie wniosków o wyłączenie sędziego lub sędziów". Ustawodawca wskazał wprost w treści przepisu art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. na możliwość zaskarżenia zażaleniem tylko postanowienia, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. Pozostałe przepisy tej ustawy - jak już zaznaczono - nie przewidują również możliwości zaskarżenia innych rozstrzygnięć w obrębie wyłączenia sędziów. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż wnoszenie zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie jest dopuszczalne. 4.3. Podsumowując, wobec faktu, iż możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziów nie została przewidziana również w innych przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznać należy, że na wydane na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu wniosku strony o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności (art. 5a § 1 p.u.s.a.) nie przysługuje zażalenie. 4.4. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zażalenie na postanowienie z 31 sierpnia 2022 r. jest niedopuszczalne i z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.