II SA/Gl 806/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr GL.RUZ.4217.6.2023.10.BS w przedmiocie likwidacji urządzenia wodnego oddala skargę. Decyzją z dnia 12 kwietnia 2024r., nr GL.RUZ.4217.6.2023.10.BS Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. uchylił punkt III decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia 28 września 2023r. nr [...] , ustalający termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt I decyzji, tj. obowiązek przywrócenia do stanu pierwotnego, o którym mowa w pkt I decyzji, na warunkach określonych w punkt II decyzji i orzekł w zakresie punktu III, wskazując, że obowiązek należy wykonać w terminie do 6 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się prawomocna", a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Decyzja powyższa została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 27 lipca 2023r. Zarząd Zlewni Wód Polskich w G. przekazał Dyrektorowi Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. dokumentację dotyczącą wylotu Ø 200 mm wód opadowych lub roztopowych do rzeki [...], wykonanego przez M. J. (dalej "strona", "skarżąca"), bez pozwolenia wodnoprawnego. W piśmie z dnia 27 lipca 2023r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. wezwał stronę do złożenia kompletnego wniosku w sprawie legalizacji przedmiotowego wylotu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 10 sierpnia 2023r. strona wskazała, że pozostaje przy alternatywnym rozwiązaniu, jakie przedstawiono jej w ramach uzyskanych w piśmie Zarządu Zlewni w G. z dnia 17 grudnia 2020r. warunków technicznych odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z terenu inwestycji pn. "[...]". Nadto podała, że w ww. piśmie wydano warunki techniczne i wskazano na możliwość uzgodnienia obowiązków inwestora oraz szczegółów prowadzenia robót po przesłaniu dokumentacji projektowej lub opracowaniu operatu wodnoprawnego, które organ otrzymał i zatwierdził przedstawioną dokumentację projektową, z zastrzeżeniem poinformowania o przystąpieniu do robót budowlanych w terminie 7 dni przed czasem ich rozpoczęcia. Prace zostały zakończone w kwietniu 2022r., o czym Zarząd Zlewni w G. został poinformowany. Dalej wyjaśniła, że w piśmie z dnia 26 sierpnia 2022r. organ odmówił wydania pozwolenia wodnoprawnego, a wniosek z dnia 17 stycznia 2022r. wraz z dokumentami i operatem wodnoprawnym pozostawił bez rozpoznania. Działając w oparciu o art. 61 §4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 190 ust. 13 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne, pismem, z dnia 17 sierpnia 2023r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, obowiązku likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, tj. wylotu do rzeki [...] zlokalizowanego na działce nr [...] obręb Dz. [...], m. K. , o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie organu, a także składania uwag i wniosków w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało podane do publicznej wiadomości w siedzibie organu, w Biuletynie Informacji Publicznej Wód Polskich, a także na tablicy ogłoszeń oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta K. . Pismem z dnia 17 sierpnia 2023r. organ I instancji odniósł się do uwag przedstawionych w piśmie strony się z dnia 10 sierpnia 2023r. W dniu 31 sierpnia 2023r. do organu I instancji wpłynęło pismo Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. z dnia 29 sierpnia 2023r., w którym przedstawiono warunki likwidacji wylotu. W związku z brakiem uwag stron postępowania, pismem z dnia 6 września 2023r., organ I instancji zawiadomił o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz o możliwości wglądu do akt sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Żadna ze stron postępowania nie skorzystała z ww. uprawnień. Decyzją z dnia 28 września 2023r., znak [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. orzekł o nałożeniu na właściciela urządzenia wodnego, tj. M. J. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą I. M. J. , obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, tj. wylotu do rzeki [...]. zlokalizowanego na działce nr [...] obręb Dz. [...], m. K. , które zostało wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, ustalając warunki oraz termin wykonania ww. obowiązku. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie, w tym zgromadzone dokumenty wraz z ustaleniami w nich zawartymi oraz przepisy prawa materialnego, na których oparł swoje rozstrzygnięcie. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie strona wykazała, że jest zakładem korzystającym z przedmiotowego wylotu, jednocześnie nie wskazując chęci zalegalizowania urządzenia wodnego. W konsekwencji nałożono na właściciela urządzania wodnego obowiązek likwidacji urządzenia wodnego, tj. wylotu do rzeki [...] , zlokalizowanym na działce nr [...], obręb Dz.[...], m. K. , które zostało wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, w terminie do dnia 30 listopada 2023 r., wskazując warunki likwidacji. Organ zwrócił przy tym uwagę, że nałożenie ww. obowiązku nie zwalnia zakładu z konieczności uregulowania wszelkich kwestii formalnoprawnych, związanych z likwidacją urządzeń wodnych, wynikających z obowiązujących przepisów prawnych. Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji, domagając się jej uchylenia lub zmiany w całości i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, uchylenia decyzji i umorzenia postępowania lub ewentualnie - stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie można uchylić decyzji, ewentualnie - uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie art. 190 ustawy Prawo wodne, poprzez jego niezastosowanie w części uprawniającej do wydania decyzji o legalizacji urządzenia wodnego lub decyzji o obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, a w miejsce tychże możliwości, bezpośrednie zastosowanie sankcji najbardziej dotkliwej dla skarżącej, tj. wydanie decyzji o obowiązku likwidacji urządzenia, - naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o obowiązku likwidacji urządzenia w sytuacji, gdy skarżąca działała w zaufaniu, że pozwolenie wodnoprawne zostanie wydane, a o konieczności uzupełnienia wniosku dowiedziała się po ponad 6 miesiącach, - naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę dowodów i uznanie, że w sprawie zachodzą podstawy do wydania decyzji o obowiązku likwidacji urządzenia, podczas gdy obowiązek likwidacji urządzenia narusza interes społeczny oraz słuszny interes skarżącej. Dodatkowo skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że nie wykazywała ona chęci zalegalizowania urządzenia wodnego, a przez to stwierdzenie, że istnieją podstawy do wydania decyzji o obowiązku likwidacji urządzenia, podczas gdy skarżąca w toku postępowania, wyrażała i wyraża obecnie wolę legalizacji urządzenia. Skarżąca wskazywała, że likwidacja urządzenia jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych. Zaskarżoną obecnie decyzją Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. uchylił punkt III decyzji organu I instancji i w tym w tym zakresie orzekł, że obowiązek należy wykonać w terminie do 6 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się prawomocna", a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji nakreślił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył i omówił przepisy, stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wskazał, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji z dnia 28 września 2023r. odwołująca nie legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym na wykonanie wylotu lub decyzją o jego legalizacji, jak również nie wystąpiła z kompletnym wnioskiem o legalizację wylotu. W związku z powyższym organ I instancji działając zgodnie z art. 190 ust. 13 Prawa wodnego, nałożył na nią się obowiązek likwidacji wylotu wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wprawdzie odwołująca złożyła zawarty w piśmie z dnia 20 grudnia 2023r. wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie legalizacji wylotu, jednakże ze względu na jego nieuzupełnienie został on pozostawiony bez rozpoznania. W konsekwencji odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym, że termin wykonania obowiązku wskazany w zaskarżonej decyzji minął, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i orzekł w tym zakresie, utrzymując w mocy decyzję w pozostałej części. Jednocześnie stwierdził, że postępowanie przeprowadzone zostało przez organ I instancji zgodnie z zasadami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Na powyższą decyzję organu odwoławczego strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając ją w części, a to w zakresie pkt III, tj. w jakim organ utrzymał w mocy decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo zarzuciła naruszenie: - naruszenie art. 97 §1 pkt.4 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i brak ponownego zawieszenia postępowania odwoławczego oraz wydanie decyzji, podczas gdy skarżąca złożyła ponowny wniosek o legalizację urządzenia i o zawieszenie postępowania odwoławczego, - naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., poprzez brak należytego rozpatrzenia materiału dowodowego i uznanie, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji, -naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę dowodów i uznanie, że w sprawie zachodzą podstawy do wydania decyzji o obowiązku likwidacji urządzenia, podczas, gdy obowiązek likwidacji urządzenia narusza interes społeczny oraz słuszny interes skarżącej. Mając na względzie powyższe skarżąca domaga się uchylenia decyzji w zaskarżonej części, uchylenia lub zmiany decyzji w zaskarżonej części i wydanisa rozstrzygnięcia o istocie sprawy, względnie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, względnie stwierdzenia nieważności decyzji lub wydania decyzji z naruszeniem prawa, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Podstawą materialnoprawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich z dnia 12 kwietnia 2024 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku likwidacji wykonanego bez pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodnego jest art. 190 ust. 13 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (obecnie: t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087, dalej "Prawo wodne"). Zgodnie z tym przepisem jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o którym mowa w ust. 1 (o legalizację wykonanego bez pozwolenia wodnoprawnego) lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. W realiach rozpoznawanej sprawy urządzeniem wodnym, którego dotyczy nałożony przez organy obowiązek likwidacji jest wylot do rzeki [...] zlokalizowany na działce nr [...] obręb Dz. [...] , m. K. . Nie stanowi przedmiotu sporu zakwalifikowanie tego wylotu jako urządzenia wodnego, a także to, że na wykonanie tego urządzenia wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Nie stanowi też sporu, że to skarżąca jest jego właścicielem oraz to, że nie legitymuje się ona pozwoleniem wodnoprawym na jego wykonanie. Strona skarżąca nie zgadza się jednak z nałożonym na nią obowiązkiem likwidacji ze względu na podejmowane przez nią zabiegi w celu legalizacji przedmiotowego urządzenia wodnego. W kontekście tak zarysowanego sporu wskazać należy, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz 422 - tj. operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania, wypisy z rejestru gruntów lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych, mapę sytuacyjno-wysokościową pobraną z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z naniesionym schematem urządzeń wodnych i zasięgiem ich oddziaływania lub inną mapę opatrzoną przez organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej odpowiednią klauzulą urzędową, a nadto jeżeli jest to wymagane: decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzję o warunkach zabudowy oraz ocenę wodnoprawną. W świetle przytoczonego powyżej przepisu zanim dojdzie do wydania nakazu likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego organ powinien zainteresowanemu podmiotowi umożliwić legalizacje tego urządzenia. Jak wynika z akt sprawy pismem z 11 grudnia 2023 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. zawiadomił skarżącą o konieczności złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego wylotu do rzeki [...] i wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dla tego urządzenia. Wobec zaś uzyskania informacji o wystąpieniu przez skarżącą z wnioskiem o legalizację oraz o wydanie pozwolenia wodnoprawnego organ odwoławczy zawiesił postępowanie odwoławcze. (postanowienie z dnia 22 stycznia 2024 r.). Jednak wobec pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania (pismo Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. informujące o pozostawieniu bez rozpoznania z dnia 4 marca 2024 r.) postanowieniem z dnia 12 marca 2024 r. organ odwoławczy podjął zawieszone postępowanie, informując jednocześnie skarżącą w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Do wydania zaskarżonej obecnie decyzji doszło zaś dopiero 12 kwietnia 2024 r. W związku z tym okolicznościami, zdaniem Sądu, wymóg umożliwienia stronie legalizacji przedmiotowego wylotu do rzeki i uzyskania pozwolenia wodnoprawnego został z całą pewnością spełniony. Strona skarżąca próbuje podważać zasadność pozostawienia jej wniosku o legalizację i wydania pozwolenia bez rozpoznania. Jednak w ocenie Sądu zabiegi te nie mogły okazać się skuteczne. W sytuacji, w której skarżącą poinformowano o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania organ odwoławczy, zdaniem Sądu, nie miał podstaw do tego, aby polegając na stanowisku strony skarżącej, o braku podstaw do takiego pozostawienia wniosku bez rozpoznania uznać, że sprawa dotycząca tych wniosków jest jednak nadal w toku. Zwłaszcza, że strona skarżąca choć w skardze kwestionuje zasadność pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania, to jednak nie skorzystała z możliwości wniesienia skargi na bezczynność. Co więcej, jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca przed tym jak została poinformowana o pozostawieniu jej wniosku wcześniej została wezwana do uzupełnienia braków swojego wniosku. Jeżeli więc nawet przyjąć, że w zakreślonym terminie strona nie zdążyła uzupełnić braków swojego wniosku o legalizację i wydanie pozwolenia wodnoprawnego, to nic nie stało na przeszkodzie, aby wystąpiła z ponownym, tym razem kompletnym wnioskiem. Zwłaszcza, że po podjęciu w dniu 12 marca 2024 r. zawieszonego przez organ odwoławczy postępowania odwoławczego stronie umożliwiono skorzystanie z gwarancji procesowych dotyczących jej czynnego udziału w postępowaniu, wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a strona w zakreślonym jej na skorzystanie z tych gwarancji terminie choćby nawet nie poinformowała, że zamierza powtórnie wystąpić z wnioskiem legalizację. W tym zakresie nic już nie może zmienić podnoszona w skardze okoliczność, że ostatecznie w dniu 10 kwietnia 2024 r. skarżąca złożyła ponowny wniosek o legalizację. Jak wynika z akt sprawy informacja o tej okoliczności, jak i o związanym z tym wnioskiem o ponowne zawieszenie postępowania odwoławczego, dotarły do organu odwoławczego już po wydaniu zaskarżonej obecnie decyzji. W ocenie Sądu, zwlekając ze złożeniem kolejnego wniosku oraz nie informując nawet o zamiarze jego złożenia strona straciła wynikającą z art. 190 ust. 1 Prawa wodnego możliwość uniknięcia likwidacji przedmiotowego wylotu do rzeki. Jakkolwiek ustawodawca nie zakreślił żadnego konkretnego terminu, w którym w świetle tego przepisu możliwe jest wystąpienie z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, to jednak przepis ten nie może być rozumiany w taki sposób, aby zainteresowany mógł w istocie w nieskończoność przedłużać postępowanie w przedmiocie likwidacji nielegalnego urządzenia wodnego. W ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy stronie zapewniono wystarczające możliwości do uniknięcia obowiązku likwidacji przedmiotowego urządzenia wodnego, a skoro z tych możliwości strona efektywnie nie skorzystała, to organ był zobligowany aby tę likwidację nakazać. Nie mógł odnieść także skutku zarzut dotyczący pominięcia przez organy art. 190 ust. 14 Prawa wodnego. Przepis ten mógłby być brany pod uwagę, gdyby postępowanie w sprawie legalizacji urządzenia wodnego i wydania pozwolenia wodnoprawnego zakończył się decyzją odmowną, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zdaniem Sądu, organy w rozpoznawanej sprawie prowadziły postępowanie prawidłowo, wyczerpująco ustaliły stan faktyczny oraz dokonały poprawnej interpretacji przepisów ustawy Prawo wodne. Z uwagi na powyższe organy nie musiały gromadzić dodatkowego materiału dowodowego, gdyż zgromadzone dowody były wystarczające do wydania orzeczenia w sprawie obowiązku likwidacji wykonanych nielegalnie urządzeń wodnych. W rozpoznawanej sprawie nie można uwzględnić, jakoby wykonując przedmiotowe urządzenia skarżąca działała w dobrej wierze, skoro, jak wynika z akt sprawy miała świadomość istnienia obowiązku uzyskania takiego pozwolenia, o czym świadczy choćby gotowość zalegalizowania urządzeń oraz fakt złożenia stosownych wniosków, w tym także na etapie wcześniejszym niż postępowanie odwoławcze. Wobec powyższego uznać należało, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Organ II instancji odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Natomiast argumentacja skarżącej zawarta w złożonej skardze stanowi jedynie nieskuteczną polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi oraz z argumentacją przyjętą w wydanych decyzjach. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały w rozpoznawanej sprawie przepisy prawa materialnego, nie uchybiając przy tym wymogom procedury administracyjnej. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.