II GSK 1182/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-11-13
Skład orzekający: Cezary Pryca, Wojciech Kręcisz, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie obowiązków przewoźnika w zakresie zgłoszenia danych w systemie SENT, polegające na błędnym wpisie danych przewoźnika i jego numeru NIP, może być uznane za błąd pisarski lub pomyłkę uzasadniającą odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że stwierdzone naruszenia obowiązków przewoźnika w systemie SENT, polegające na błędnym wpisie danych przewoźnika i jego numeru NIP, nie stanowiły błędu pisarskiego ani pomyłki, lecz co najmniej nierzetelności w wprowadzaniu danych. W związku z tym nie zaktualizowały się przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Sąd podkreślił, że przepis ten wymaga, aby odstąpienie od nałożenia kary było uzasadnione ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, a ocena ta musi uwzględniać cele ustawy i konkretne okoliczności sprawy.Stan faktyczny
Strona skarżąca Ż.R. została ukarana karą pieniężną za niewykonanie obowiązków określonych w ustawie o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Naruszenie polegało na błędnym wpisie danych przewoźnika (firma Z.) i jego numeru NIP w systemie SENT, podczas gdy faktycznie przewóz wykonywała inna firma (P.), należąca do męża skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę strony. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących przesłanek odstąpienia od nałożenia kary oraz naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od Ż. R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ż. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 890/20 w sprawie ze skargi Ż. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2020 r. nr 2201-IOC.5063.15.2019.AK w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ż. R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 25 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 890/20, oddalił skargę Ż.R. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS, DIAS) z 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.
Strona nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów i obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 z póżn. zm.; dalej: ustawa SENT), poprzez błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki ważnego interesu przewoźnika;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 3 ustawy SENT
(Dz. U. z 2020 r., poz. 859 z póżn. zm.), poprzez błędną wykładnię, polegającą na błędnym uznaniu, że skarżąca nie spełnia przesłanek ku odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej.
3. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 54 z póżn. zm.; dalej: k.p.a.), poprzez niezastosowanie.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o: uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm taryfowych, lub według spisu kosztów, jeżeli takowy zostanie złożony na rozprawie oraz o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wnosił o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; zasądzenie od skarżącej na rzecz Dyrektora IAS kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych i o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Obecny na rozprawie przed NSA pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie została uwzględniona.
Wymaga wyjaśnienia, że Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyłącza zatem przy rozstrzygnięciach oddalających skargę kasacyjną odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a.
Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu I instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
Odnosząc te uwagi do zarzutów zgłoszonych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie poddaje się merytorycznej ocenie zarzut podnoszący błędną wykładnię art. 26 ust. 3 ustawy SENT wskutek błędnego uznania, że strona nie spełnia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Co do wspomnianego zarzutu, strona skarżąca ani w nim, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie podała, jaka powinna być w jej ocenie prawidłowa wykładnia tego przepisu, na czym polegał błąd Sądu. Przepis art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wymaga zaś, aby skarga kasacyjna zawierała przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, skoro sąd odwoławczy związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Oceniając pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione.
Zarzut z pkt 1.petitum skargi kasacyjnej podnosi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24 ust. 3 ustawy SENT.
Przede wszystkim należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie nie było sporne, że doszło do naruszenia obowiązków przewoźnika związanych z przewozem towarów wrażliwych. Ustalenia te znalazły potwierdzenie w protokole kontroli, którego integralną część stanowi formularz przewozu towarów drukowany przez funkcjonariusza podczas kontroli na drodze (wydruk z rejestru zgłoszeń) oraz dokumentacji fotograficznej - okazanych przez kierującego dokumentów – że po sprawdzeniu w systemie SENT zarejestrowanego przewozu towaru stwierdzono niezgodność zapisów z pozostałymi dokumentami okazanymi przez kierowcę, gdyż w polach: "przewoźnik" widniała firma "P., ul. [...],[...] W., ul. [...] i numer identyfikacji podatkowej przewoźnika -NIP [...]1" (art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. a) i lit. b) ustawy SENT), natomiast w rzeczywistości przewóz wykonywany był przez "Z. [...], ul. [...],[...] W., posiadającą NIP [...]2. Właściciele obu firm są małżonkami.
Te ustalenia, wobec jednoznacznej treści art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT, uzasadniały wniosek o zaktualizowaniu się przesłanek przypisania stronie naruszenia obowiązku, o którym mowa w tych przepisach, a w konsekwencji wniosek o zaktualizowaniu się podstaw do ewentualnego zastosowania art. 24 ust. 3 tej ustawy, pozwalającego na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Sąd odwoławczy zgadza się w pełni z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, że "kompetencje organu administracji kształtowane przepisem art. 24 ust. 3 ustawy SENT zostały oparte na konstrukcji uznania administracyjnego, albowiem w warunkach nim określonych "organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej", same zaś dyrektywy korzystania z tak określonej kompetencji zostały opisane przy wykorzystaniu pojęć niedookreślonych i nieostrych – "przypadek uzasadniony", "ważny interes przewoźnika", "interes publiczny" – co prowadzi do wniosku, że na regulowanym tym przepisem prawa etapie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, organowi administracji publicznej pozostawiono "luz decyzyjny", pozwalający na sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Nie oznacza to jednak, że działanie podejmowane na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT, a więc działanie w warunkach uznania, oznacza jego dowolność. Podejmowany w takich warunkach akt stosowania prawa, w którego rezultacie nie musi, ale może dojść do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w relacji do niedookreślonych (nieostrych) pojęć "uzasadnionego przypadku", "ważnego interesu przewoźnika", "interesu publicznego" – jako rezultatów działań (racjonalnego) prawodawcy, który świadomie posługując się określonymi środkami techniki prawodawczej zmierza w ten sposób do realizacji zamierzonych celów – wymaga zachowania określonego standardu działania, który wiąże się więc z potrzebą zajęcia jednoznacznego i zindywidualizowanego okolicznościami rozpatrywanego przypadku stanowiska wobec tychże pojęć. Mianowicie, stanowiska zawierającego uargumentowaną i wiążącą propozycję jego (ich) rozumienia na gruncie rozpatrywanego przypadku, co innymi słowy wiąże się z kwalifikowaniem lub oceną określonych faktów (zdarzeń, zachowań, zjawisk), jako podpadających albo niepodpadających pod daną normę prawną oraz, jako objętych albo nieobjętych zakresem normowania i zastosowania danej normy prawnej (por. wyrok NSA z 25 września 2024 r., sygn. akt II GSK 271/21; opubl., podobnie jak orzeczenia niżej cytowane: orzeczenia.nsa.go.pl).
Z konwencji językowej stosowanej dla potrzeb redakcji wypowiedzi normatywnej zawartej w ust. 3 art. 24 ustawy SENT, wprost i jednoznacznie wynika, że ważny interes przewoźnika lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony. Oznacza to, że odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją w jakiej pozostaje do ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Wobec tego za uprawniony należy uznać wniosek, że ocena odnośnie do zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym), nie może pomijać tego koniecznego aspektu oceny, który wiąże się z potrzebą rozpoznawania omawianej przesłanki po pierwsze w relacji do celów ustawy SENT, zaś po drugie w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy (por. wyroki NSA z: 9 maja 2024 r. sygn. akt II GSK 396/21; 24 października 2024 r., sygn. akt II GSK 1059/21).
Do tego użycie w omawianym art. 24 ust. 3 ustawy SENT przez ustawodawcę spójnika "lub" prowadzi do wniosku, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie zostało oparte na konkurencyjnych, lecz równoważnych podstawach, a co więcej, że zarówno "ważny interes przewoźnika", jak i "interes publiczny" może stanowić samodzielną podstawę stosowania wymienionego przepisu prawa.
Skoro, zgodnie z poglądami wyrażonym w orzecznictwie, ważny interes przewoźnika lub interes publiczny powinien być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, to przede wszystkim należy podkreślić, że skarżąca domagała się zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy SENT, powołując się na swój ważny interes jako przewoźnika, uzasadniony jednostkowym charakterem naruszenia, spowodowany błędem pracownicy będącej w ciąży, wypełniającej jednocześnie obowiązki w firmie skarżącej i jej męża, a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołała się także na zasadę proporcjonalności, że nałożona kara pozostaje w zupełnej dysproporcji względem powstałego naruszenia, mającego charakter błędu pisarskiego (s. 5 skargi kasacyjnej).
Przede wszystkim należało najpierw ocenić, czy stwierdzone uchybienie w zgłoszeniu SENT było wyłącznie błędem pisarskim, jak oczekiwała strona. Zarówno organy, jak i WSA wytłumaczyli, dlaczego nie przypisali stwierdzonemu naruszeniu charakteru ww. omyłki. Nieprawidłowość obejmowała wpis dotyczący firmy przewoźnika (Z. [...]), która różniła się istotnie od firmy jej męża (P[...]). Lokalizacja obu firm pod tym samym adresem nie była wystarczająca do przyjęcia, że mogło dojść do błędnego wpisu w rejestrze, skoro wpisać należało, zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy SENT dane przewoźnika obejmujące: imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby. Do tego w rejestrze także został nieprawidłowo wpisany, wymagany przez art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. b) ustawy SENT, numer identyfikacji podatkowej przewoźnika (NIP), gdyż wpisano także NIP firmy męża skarżącej. Zakres opisanych uchybień prawidłowo został przyjęty przez organy jako nie będący z pewnością skutkiem błędu, był wynikiem co najmniej nierzetelności we wprowadzaniu danych. Okoliczność, że nieprawidłowości zostały usunięte podczas kontroli nie miała wpływu na ich ocenę.
Zresztą skarżąca najpierw wyjaśniała, że omawiane naruszenie było wynikiem pomyłki przy wypisywaniu zgłoszenia (pismo strony z 31 października 2018 r.), a argument, że błąd ten popełnić miała pracownica będąca w ciąży pojawił się w odwołaniu od decyzji organu I instancji datowanym na 10 stycznia 2019 r., mimo że kontrola odbyła się 21 czerwca 2018 r..
Sytuacja, do jakiej doprowadziła strona, nie miała charakteru pojedynczego naruszenia. Skarżąca w ramach tego samego przewozu dopuściła się bowiem dwóch – omówionych powyżej – naruszeń nie pozostających bez istotnego znaczenia dla rzetelności uzyskanych danych identyfikujących przewoźnika, szczególnie że obie firmy działają pod tym samym adresem.
Z uzasadnienia projektu ustawy o SENT wynika, że jej celem jest uszczelnianie systemu podatkowego poprzez wdrożenie nowych rozwiązań polegających na monitorowaniu i kontroli przewozu drogowego towarów, w szczególności towarów wrażliwych dla dochodów budżetu państwa oraz ograniczenie napływu towarów z innych państw członkowskich, od których podmioty obowiązane nie uiszczają jakichkolwiek podatków. Z uzasadnienia projektu tej ustawy wynika też, że podmioty, na które nakłada się w ustawie obowiązki - w razie celowego działania, zaniechania lub niedbalstwa związanego z obowiązkami - będą zobowiązane do uiszczenia kary pieniężnej albo kary grzywny, której wymiar będzie miał także charakter dyscyplinujący i prewencyjny (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 747/23).
Należy także zgodzić się ze stanowiskiem WSA, że skarżąca nie podała innych przesłanek, które należałoby wziąć pod uwagę przy ocenie jej ważnego interesu, a w konsekwencji przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary.
Odnosząc się do zarzutu, że za odstąpieniem od nałożenia kary przemawiała nadmierna surowość przewidzianej kary względem stwierdzonego naruszenia, co naruszać miało zasadę proporcjonalności, należało również uznać go za nietrafny. Zarzut ten w zakresie odnoszącym się do realiów tej sprawy w istocie opiera się na poglądzie, że nakładanie znacznych kar pieniężnych, tak jak w niniejszej sprawie – 10.000 zł na podstawie przepisów ustawy SENT w związku z oczywistymi błędami jest nadmiernie dolegliwe w stosunku do celu, który ma osiągnąć czyli narusza zasadę proporcjonalności (s. 5 skargi kasacyjnej). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ustawodawca w omawianej regulacji określił niezbędne elementy zgłoszenia nie różnicując je na istotne, czy też nieistotne (ale na tyle ważne, że pozwalają na skuteczną identyfikację i monitorowanie przewozu), ustanowił sankcję za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym (innych niż dotyczące towaru). Ponadto, w sytuacjach, w których dochodzi do oczywistych jednostkowych pomyłek, co do zasady w orzeczeniach sądów administracyjnych przyjmuje się, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, bo jej nałożenie stałoby w sprzeczności z interesem publicznym realizującym m.in. zasadę proporcjonalności. Taka sytuacja, o czym już była mowa w tej sprawie, nie wystąpiła.
Za nieusprawiedliwiony należało także uznać zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wskutek jego niezastosowania, przy czym nie mieści się w podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenia przepisów postępowania, jak zgłasza skarżąca, ale w podstawie – naruszenia prawa materialnego, gdyż przepis ten wprowadza przesłankę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Przede wszystkim ani w postępowaniu administracyjnym, ani przed WSA strona nie podnosiła naruszenia ww. przepisu, co skutkowało brakiem stanowisk organów i WSA, co było uzasadnione (o czym niżej).
Należy zauważyć, że w myśl art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie podkreśla się, że to odesłanie stosuje się do kar pieniężnych tylko w zakresie nieuregulowanym i tylko odpowiednio. Wobec niezamieszczenia ustawowego odesłania w przepisach ogólnych ustawy SENT (obejmujących definicje ustawowe oraz określenie zakresu spraw regulowanych ustawą i podmiotów, których ona dotyczy, jak i spraw oraz podmiotów wyłączonych spod jej regulacji), odesłania zastosowane w przepisach szczególnych tej ustawy muszą być interpretowane ściśle, a więc przy uwzględnieniu zakresu odesłania wynikającego z treści normy szczególnej wprowadzającej dane odesłanie i jednocześnie określającej granice jego stosowania. Interpretacja i określenie granic tego odesłania musi zatem uwzględniać regulację ustawy SENT w zakresie dotyczącym stosowania kar pieniężnych (por. wyroki NSA z: 25 kwietnia 2024, sygn. akt II GSK 89/21; 5 września 2024 r., sygn. akt II GSK 780/21).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej nie pozwalało na rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy ustawy SENT wszystkich istotnych kwestii dotyczących przewidzianych przez ten akt kar pieniężnych, a to ze względu na specyfikę instytucji kary pieniężnej i jej odmienność od zobowiązania podatkowego. Ordynacja podatkowa nie przewiduje bowiem instytucji administracyjnej kary pieniężnej. Natomiast od momentu wprowadzenia zmian do k.p.a., respektowanie konstytucyjnej zasady równości nie pozwala, zdaniem Sądu przyjąć, że dopuszczalne byłoby pominięcie w sprawach dotyczących kar nakładanych na podstawie ustawy SENT zasad wyrażonych w Dziale IVa k.p.a., tylko z powodu regulacji art. 26 ust. 5 ustawy SENT (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1263/19).
Niewątpliwie zakres zastosowania przepisów Działu IVa k.p.a. wyznacza przede wszystkim art. 189a § 1 tej ustawy, zgodnie z którym w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 wspomnianego art. 189a k.p.a. określono, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych wyszczególnionych zagadnień, m.in. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2), przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Uregulowanie w przepisach odrębnych ww. zagadnień stanowi wystarczającą podstawę do wyłączenia przepisów Działu IVa k.p.a., stanowiących ogólną regulację odnoszącą się do administracyjnych kar pieniężnych. Kluczowe znaczenie ma przy tym to, że nie jest wymagane, aby owe przepisy odrębne, mające szczegółowe zastosowanie w sprawach danego rodzaju, regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w Dziale IVa k.p.a. Jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa k.p.a. nie ma zastosowania (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 732/23; zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., teza 7, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el. 2023).
Zatem twierdzenie strony skarżącej, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest więc trafne. W sprawie mamy do czynienia z przepisem szczególnym, regulującym kwestie wynikające z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Jak już była mowa, zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem m.in. przewoźnika lub interesem publicznym, na jego wniosek lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3."
Uwzględniając wypracowany w orzecznictwie sposób pojmowania przesłanek: ważnego interesy przewoźnika i interesu publicznego na gruncie przepisów SENT oraz swoiste przenikanie się okoliczności stanowiących o interesie publicznym i interesie przewoźnika, przy analizie ostatniej przesłanki wziąć należy pod uwagę okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, jego przyczyny, postawę przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli oraz to, czy w okolicznościach sprawy kara realizuje cel ustawy o SENT (Por. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 584/23).
Jeżeli więc według art. 24 ust. 3 ustawy SENT organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, to przepis ten pozostaje odrębny w relacji do ogólnej regulacji Działu IVa k.p.a. i inaczej normuje zagadnienie wskazane m.in. w art. 189a § 2 pkt 2 i art. 189f § 1 k.p.a.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono (w pkt 2 sentencji wyroku) na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na koszty tego postępowania składało się wynagrodzenie pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło