III SA/Łd 407/24

Dnia 13 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 roku sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2024 roku nr SKO.4113.23.2024 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z 8 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Łodzi (dalej: PMŁ) z 19 grudnia 2023 r. w sprawie odmowy przyznania B.Z. (dalej: strona, skarżąca) dodatku mieszkaniowego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. 12 grudnia 2023 r. B.Z. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, z którego wynikało, że jest najemcą lokalu mieszkalnego nr 22 położonego w Łodzi przy ul. B. 24, o powierzchni użytkowej 51,78 m2 (w tym łącznej powierzchni pokoi i kuchni 51,78 m2). We wskazanym powyżej lokalu strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, które w okresie 3 kolejnych miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego (tj. wrzesień, październik i listopad 2023 r.), osiągnęło dochód w łącznej wysokości 5400 zł, czyli w wysokości 1800 zł miesięcznie. Decyzją z 19 grudnia 2023 r. PMŁ odmówił stronie przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 stycznia 2024 r. Strona złożyła od powyższej decyzji odwołanie do SKO, wnosząc o uchylenie w całości decyzji z 19 grudnia 2023 r., przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia PMŁ, zobowiązanie PMŁ do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz do rozpatrzenia umowy najmu lokalu. W uzasadnieniu odwołania strona wyjaśniła, że w decyzji z 19 grudnia 2023 r. organ uznał, iż dodatek jej się nie należy, gdyż powierzchnia lokalu nie spełnia kryteriów upoważniających do przyznania dodatku. Organ nie wziął jednak pod uwagę, iż dużą część lokalu strony stanowi korytarz, który nie powinien wchodzić w skład powierzchni przyjętej do obliczeń, co obrazuje umowa najmu lokalu mieszkalnego. Powierzchnia mieszkalna lokalu strony to 39,42 m2, a nie 51,78 m2. Decyzją z 8 kwietnia 2024 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję PMŁ z 19 grudnia 2023 r., wyjaśniając, że przedmiotowa sprawa dotyczy świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego, którego podstawę ustalenia stanowi ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1335, dalej: ustawa), i przytaczając treść art. 2, art. 3, art. 5 i art. 7 ustawy, art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251) oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.). SKO wyjaśniło, że powierzchnia lokalu, który zajmuje strona, przekracza normatywną powierzchnię o ponad 30% (tj. 47,97%), co wynika z wyliczenia: 51,78 m2 x 100% : 35 m2 = 147,94%. Dodatkowo udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu wynosi 100%, co wynika z wyliczenia: 51,78 m2 x 100% : 51,78 m2 = 100%. Uniemożliwia to zastosowanie regulacji, wynikającej z art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy, a tym samym oznacza, iż nie została spełniona jedna z ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie stronie dodatku mieszkaniowego. SKO stwierdziło, że zarówno powierzchnia użytkowa (51,78 m2), jak i powierzchnia pokoi i kuchni w zajmowanym przez stronę lokalu (51,78 m2), nie została przez organ administracji ustalona w sposób dowolny. Podstawę przyjęcia powyższej wartości stanowił bowiem wniosek strony o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym informacje, dotyczące powierzchni użytkowej lokalu i łącznej powierzchnia pokoi i kuchni, zostały potwierdzone przez zarządcę budynku, tj. Ax. z siedzibą w Łodzi przy ul. L. 194/196, pobierającego należności za lokal mieszkalny i potwierdzone w zgromadzonych w sprawie dokumentach. SKO dokonało oceny spełnienia przez stronę przesłanki, wynikającej z art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy, przy hipotetycznym uwzględnieniu wielkości powierzchni mieszkalnej, na którą powołuje się strona, tj. 39,42 m2. Jak wynika z poczynionych wyliczeń przyjęcie powierzchni w tej wielkości również uniemożliwia organowi administracji zastosowanie regulacji, wynikającej z art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy, gdyż jej udział w powierzchni użytkowej przekracza 60%, co wynika z wyliczenia: 39,42 m2 x 100% : 51,78 m2 = 76,12%. W ocenie SKO zgodnie z wartościami stanowiącymi podstawę ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego, w tym w szczególności metrażem powierzchni użytkowej lokalu, który zajmuje strona (51,78 m2), powierzchnią normatywną ustaloną dla gospodarstwa jednoosobowego (35 m2) oraz procentowym udziałem powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej (przekraczającym 60%), należało odmówić stronie prawa do dodatku mieszkaniowego. Skargę do sądu na powyższą decyzję z 8 kwietnia 2024 r. SKO złożyła strona, wnosząc o jej uchylenie w całości i przyznanie zasiłku mieszkaniowego, zarzucając zaniechanie wszechstronnego zbadania sprawy, brak analizy materiału dowodowego, błędną interpretację zapisów ustawy i przyjęcie, że całkowita powierzchnia lokalu stanowi całkowitą powierzchnię uprawniającą do przyjęcia przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego. Zdaniem skarżącej organ nie wziął pod uwagę, iż dużą część lokalu stanowi korytarz, którego strona nie użytkuje na powierzchnie mieszkalne. Ponadto skarżąca nie ma żadnej możliwości swobodnego zmniejszenia sobie lokalu; w jej ocenie nie sposób przyjąć, że samotna kobieta z niskimi dochodami miałaby sama sobie taką sytuację zmienić. Co więcej, skarżąca jest osobą niepełnosprawną. Podejście organu pozbawi ją środków, prowadząc do ubóstwa i nie uwzględnia sytuacji życiowej, a przecież dodatek mieszkaniowy ma pomóc takim osobom jak ona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 17 lipca 2024 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzki Sądzie Administracyjnym w Łodzi w sprawie o sygn. akt III SPP/Łd 95/24 przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata. 13 listopada 2024 r. na rozprawie, toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, pełnomocnik skarżącej poparł skargę, wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zatem jedynie wskazane naruszenie prawa uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi. Problem w sprawie sprowadzał się do oceny prawidłowości ustalenia przez organy powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego, wynajmowanego przez skarżącą, jaką należało uwzględnić przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W ocenie sądu organy, zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, prawidłowo przyjęły jako powierzchnię użytkową całego lokalu mieszkalnego (51,78 m2) powierzchnię 2 pokoi kuchni, łazienki oraz korytarza (51,78 m2), zajmowanych przez jednego najemcę (tj. stronę), co spowodowało, że skarżącej nie przysługiwał dodatek mieszkaniowy. Zdaniem sądu powierzchnia użytkowa lokalu skarżącej, jaka powinna być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu jej wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, została ustalona na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy. I choć w treści zaskarżonych decyzji organy nie powołały się na treść tego przepisu, to pominięcie to ma charakter uchybienia formalnego niemającego znaczenia dla sprawy, gdyż w stanie faktycznym sprawy podstawa prawna rozstrzygnięcia obiektywnie istniała, nawet jeśli dla strony mogła być trudna do odkodowania, ponieważ wymagało to prześledzenia wywodów organu oraz przeprowadzonych przezeń działań matematycznych. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że punktem wyjścia do rozważań musiało być dokonanie prawidłowej wykładni art. 5 ust. 2 ustawy, co z kolei wpłynęło na zakres ustaleń faktycznych, jakie zostały poczynione w sprawie. Jak stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 dla jednej osoby. Równocześnie w art. 5 ust. 2 ustawy ustawodawca określił, co należy uważać za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu w wypadku najmu albo podnajmu części lokalu mieszkalnego. Art. 5 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy stanowi, że w wypadku najmu albo podnajmu części lokalu mieszkalnego za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe najemcy albo podnajemcy uważa się powierzchnię zajmowanych pokoi, wynikającą z umowy najmu lub podnajmu, oraz część powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych znajdujących się w tym lokalu, odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego najemcy albo podnajemcy do liczby osób zajmujących cały lokal. Norma ta w pełni koresponduje ze zdaniem drugim ust. 2, określającym, co stanowi powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego zajmowanego przez gospodarstwo domowe wynajmującego. Przyznanie dodatku mieszkaniowego uzależnione jest z jednej strony od spełnienia kryteriów dochodowych (art. 3 ust. 1 ustawy), które w rozpoznawanej sprawie nie budzą wątpliwości, a z drugiej strony uzależnione jest od powierzchni użytkowej lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego. Przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący i w sposób ścisły określają powyższe warunki. Art. 5 ust. 2 ustawy jednoznaczne wskazuje, w jaki sposób organ, rozpoznający wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego osoby, która jest najemcą mieszkania, powinien obliczyć powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego zamieszkiwaną przez tego najemcę. Z przepisu wynika, że do powierzchni tej wlicza się powierzchnię pokoi oraz część powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego najemcy do liczby osób zajmujących cały lokal. Wbrew twierdzeniom wynikającym ze skargi, bez znaczenia z punktu widzenia treści tego przepisu jest to, czy najemca faktycznie korzysta z wszystkich pomieszczeń znajdujących się w lokalu, czy też korzysta tylko z niektórych. Przepis nie uzależnia bowiem przyjętej powierzchni użytkowej lokalu od ustalenia, z jakich pomieszczeń faktycznie korzysta najemca. Co więcej, skarżąca oczekiwałaby wyłączenia z powierzchni użytkowej lokalu powierzchni korytarza, podczas gdy powołany wyżej przepis każe wprost taką powierzchnię uwzględnić, co czyni oczekiwanie skarżącej niemożliwym do spełnienia. Stosownie zaś do art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy dla jednoosobowego gospodarstwa skarżącej normatywna powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 51,78 m2, gdyż skarżąca wynajmuje cały lokal mieszkalny. Organy obliczyły więc powierzchnię użytkową lokalu skarżącej, wliczając do niej powierzchnię zajmowanych przez nią 2 pokoi, kuchni, łazienki oraz korytarza, czyli łącznie 51,78 m2. Powyższe ustalenia pozwoliły dokonać obliczeń, z których wnikało, że powierzchnia lokalu mieszkalnego, który zajmuje skarżąca, przekroczyła normatywną powierzchnię z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy (tj. 35 m2) o ponad 30%, co wynika z wyliczenia: 51,78 m2 x 100% : 35 m2 = 147,94%. Spowodowało to, że skarżącej nie przysługiwał dodatek mieszkaniowy z art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy. Ponadto powierzchnia lokalu mieszkalnego, który zajmuje skarżąca, przekroczyła normatywną powierzchnię z art. 5 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy (tj. 51,78 m2) o ponad 60%. Uniemożliwiło to zastosowanie regulacji wynikającej z art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy, co oznaczało, iż nie została spełniona również druga z ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego. Reasumując powyższe rozważania, sąd stwierdził, że organy zasadnie odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie kryterium ustawowego, tj. normatywnej powierzchni użytkowej lokalu. Należy również zauważyć, że dodatek mieszkaniowy nie jest formą pomocy społecznej i jego przyznanie jest uzależnione od spełnienia sformalizowanych przesłanek ustawowych. Warto w tym miejscu wskazać, że sąd nie neguje trudnej sytuacji materialnej skarżącej, niemniej jednak przepisy regulujące kwestie dodatku mieszkaniowego, w tym przepisy dotyczące normatywnej powierzchni użytkowej uprawniającej do uzyskania dodatku mieszkaniowego, są przepisami o charakterze związanym. Oznacza to, że nie pozostawiają organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnej swobody decyzyjnej. Zatem jeżeli wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania dodatku mieszkaniowego, organy administracji zobowiązane są do wydania decyzji odmownej. Zdaniem sądu przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszystkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, a swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu, odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Z przedstawionych powyżej względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. d.cz.