III SA/Kr 139/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 6 grudnia 2022 roku sygn. akt SKO.PS/4110/617/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r. (sygn. akt SKO.PS/4110/617/2022) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. – dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 – dalej powoływanej jako "ustawa o szczególnych rozwiązaniach") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie po rozpoznaniu odwołania K. G. (dalej: skarżący) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia 27.10.2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania skarżącemu dodatku z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący w dniu 27 września 2022 r. złożył wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, w którym wskazał, że w skład gospodarstwa domowego wchodzi M. G., jako rodzaj wykorzystywanego źródła wskazał kominek, a jako rodzaj wykorzystywanego paliwa – drewno kawałkowe. Organ I instancji powołał treść art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach i wskazał, że w postępowaniu ustalono, iż dla adresu B. ul. [...] złożono 2 deklaracje o źródłach ciepła i źródłach spalania paliw. Z pierwszego zgłoszenia wpisanego do CEEB w dniu 25.02.2022 r. wynika, że dla budynku źródłem ciepła jest zainstalowany i pełniący funkcje centralnego ogrzewania kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy. Z kolejnej deklaracji złożonej w dniu 27.09.2022 r. wynika, że źródłem ciepła dla budynku jest kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym. W korekcie deklaracji wskazano jajko źródło ciepła kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy jako zainstalowany, ale nie eksploatowany i nie pełniący funkcji C.O. Organ stwierdził, że deklaracja złożona przed 11 sierpnia 2022 r. nie wskazuje, że do ogrzewania budynku używany jest kominek zasilany drewnem kawałkowym, co powoduje, że świadczenie nie może być przyznane. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, wskazując, że kominek został zbudowany w 2013 roku i od tego czasu stanowi główne źródło ogrzewania domu. Organ odwoławczy powtórzył w uzasadnieniu swej decyzji argumentację przytoczoną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o przeprowadzenie kontroli źródła ogrzewania. Skarżący podniósł, że ogrzewa gospodarstwo domowe kominkiem, paląc drewnem kawałkowym. Faktury za gaz są za niskie, by można było przyjąć, że dom jest nim ogrzewany. Nadto skarżący podał, że w postępowaniu administracyjnym przedstawił zdjęcia obrazujące źródło ciepła oraz drewna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wnosząc o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 6 grudnia 2022 r. (sygn. akt SKO.PS/4110/617/2022), utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia 27.10.2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania mu dodatku z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 – dalej powoływanej jako "ustawa o szczególnych rozwiązaniach"), a w szczególności art. 24 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach urządzenie grzewcze, to jest w szczególności: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy. Co istotne, w toku postępowania administracyjnego nie zostało w sposób jednoznaczny ustalone, jakie jest główne źródło ciepła gospodarstwa domowego skarżącego. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach główne źródło ciepła gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku, o którym mowa w ustawie o szczególnych rozwiązaniach. Organy ustaliły zatem w sprawie jedynie okoliczności, które zostały ujawnione w centralnej ewidencji emisyjności budynków we wskazanej w art. 24 ust. 1 ustawy dacie, to jest w dniu 11 sierpnia 2022 r. Mając na uwadze, że w złożonym wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła skarżący pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wskazał jako rodzaj wykorzystywanego źródła ciepła kominek, a jako rodzaj wykorzystywanego paliwa – drewno kawałkowe, poczynione przez organy ustalenie należy uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącego. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego, a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego, szczególnie, że przedmiotowe okoliczności skarżący podnosił konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego. Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 24 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu, powyższe jednoznacznie ilustruje, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wykładnia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe w sposób wskazany w ustawie. Organ zajął bowiem stanowisko, że wskazana w art. 24 ust. 1 ustawy data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ciepła danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie, jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Dokonana przez organ wykładnia wskazanego przepisu jest błędna. Z literalnego brzmienia wskazanego przepisu art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, przede wszystkim nie wynikają przyjęte przez organ wnioski, to jest powiązanie go z art. 24 ust. 21 ustawy w ten sposób, iż przyjęto, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku, o której mowa w tym przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nawet jeśli okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób niż to wykazano w ewidencji (np. tak jak w przedmiotowej sprawie, na co wskazywał skarżący w postępowaniu administracyjnym). W przedmiotowej sprawie nie uwzględniono treści przepisów art. 24 ust. 21 i 22 ustawy, zgodnie z którymi dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 25 ust. 2 ustawy stosuje się. Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że weryfikacja wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 24 ust. 21 i ust. 22 ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie używanego w gospodarstwie domowym skarżącego rodzaju źródła ciepła jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 24 ust. 1 i następnych ustawy, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a."). Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postepowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Do wydania zaskarżonej decyzji zostało bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w centralnej ewidencji emisyjności budynków może różnić się od stanu rzeczywistego. Dostrzec też należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby organy poinformowały wcześniej stronę stosownie do obowiązku wynikającego z art. 79a ustawy k.p.a. o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony poprzez wskazanie przesłanek zależnych od strony, które w ocenie organu na dzień wysłania informacji nie zostały spełnione lub wykazane. Stanowisko organu zasadzające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa. W świetle powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz art. 24 ust. 1, ust. 21 i ust. 22 ustawy o szczególnych rozwiązaniach Sąd uznał za nieuprawniony pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym. Przeciwnie, ustalenie powyższego stanowiło obowiązek organu. Z powyższych względów, z uwagi na błędną wykładnię art. 24 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 21 i ust. 22 ustawy oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta B. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 24 ust. 1, ust. 21, ust. 22 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie rodzaju źródła ogrzewania budynku, w którym mieszka wnioskodawca, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego, bądź innych dowodów po wskazaniu stronie potrzeby ich przeprowadzenia.