I SA/Gd 648/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska /spr./, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.130.2024.AW w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pucku (dalej: Naczelnik) z dnia 9 kwietnia 2024 r. odmawiające T.P. (dalej: Skarżący) umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Dyrektor podał, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z 21 października 2013 roku w sprawie sygn. akt XIV K 150/13 orzeczono wobec Skarżącego środek w postaci przepadku osiągniętej korzyści majątkowej na rzecz Skarbu Państwa. Wyrok uprawomocnił się 8 listopada 2013 roku. Egzekucję orzeczonego wobec Skarżącego przepadku prowadzi Naczelnik na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 17 sierpnia 2015 r. W dalszych wywodach Dyrektor wskazał, że w kwestii wątpliwości co do przedawnienia wykonania kary wypowiedział się Sąd Okręgowy w Gdańsku. W uzasadnieniu postanowienia z 20 października 2023 roku Sąd wskazał, że instytucja przedawnienia została uregulowana w art. 103 KK i zgodnie z brzmieniem § 1 pkt 3 tego przepisu nie można wykonać kary jeśli od uprawomocnienia się wyroku upłynęło 10 lat w razie skazania na inną - niż kara pozbawienia wolności - karę. W § 2 wskazano, że przepis § 1 pkt 3 ma odpowiednie zastosowanie do środków karnych, środków kompensacyjnych oraz przepadku, co determinuje stwierdzenie iż orzeczony wobec przepadek jeszcze jako środek karny, objęty jest dyspozycją art: 103 § 2 KK, co powoduje, że nie można go wykonać jeżeli o uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynęło 10 lat. Jego upływ determinowany jest ustaleniem braku okoliczności wstrzymania biegu terminu. Tego rodzaju okoliczności wskazane zostały w treści art. 15 § 4 KKW. Zgodnie z nim wykonanie kary pozbawienia wolności, wstrzymuje bieg przedawnienia. Po uprawomocnieniu wyroku Skarżący odbywał karę pozbawienia wolności od 24 lutego 2020 roku do 13 lipca 2022 roku. Wobec tego koniec okresu przedawniania nie nastąpił 8 listopada 2023 roku, a uległ wydłużeniu o okres pozbawienia wolności. W piśmie z dnia 18 stycznia 2023 Sąd Okręgowy w Gdańsku wskazał, że przedawnienie w sprawie Skarżącego nastąpi 27 marca 2026 r. Powyższe dowodzi zatem, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie obowiązku skutkujące umorzeniem prowadzonego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) Art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na prowadzeniu egzekucji mimo że postępowanie egzekucyjne wobec T.P. winno ulec umorzeniu w całości z uwagi na brak tytułu wykonawczego i przedawnienie zobowiązania; 2) Art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym związanych z egzekucją z nieruchomości, pomimo umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec D.P.; 3) Art. 15 paragraf 4 ustawy kodeks karny wykonawczy, poprzez uznanie, że należność nie uległa przedawnieniu wobec T.P. z uwagi na wstrzymanie biegu przedawnienia, podczas gdy żaden przepis prawa nie pozwala uznać, że przepis ten ma zastosowanie również do przepadku, który nie stanowi kary, ani środka karnego, a stanowi środek kompensacyjny, a w konsekwencji na bazie art. 103 paragraf 2 Kodeksu karnego ulega przedawnieniu wprost po upływie 10 lat bez możliwych modyfikacji w tym zakresie z uwagi na brak jakiegokolwiek prawnego odesłania. 4) art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez działanie przez organ bez podstawy prawnej i opieranie rozstrzygnięcia na przesłankach niezawartych w przepisach prawa, w szczególności pominięcie argumentacji przedstawianej przez skarżącego co do umorzenia postępowania egzekucyjnego; 5) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez pominięcie elementu uzasadnienia faktycznego i prawnego w decyzji przejawiające się w nieprzywołaniu przepisów prawa materialnego i procesowego, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie; 6) art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie jedynie lakonicznego i ogólnikowego uzasadnienia decyzji, a co za tym idzie postępowanie wbrew obowiązkowi organu do działania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej; 7) art. 138 paragraf 1 punkt 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy organ powinien uchylić postanowienie organu I instancji i umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości. Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa. Zgodnie z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 roku, poz. 2505- dalej: u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1)niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27; 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek: a) jest ściśle związany ze zobowiązanym, b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią. W niniejszej sprawie organ odwoławczy, w ocenie Sądu, trafnie uznał, co wynika z przywołanej podstawy prawnej, że ewentualną podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego, na która powołuje się dłużnik, jest przesłanka niedopuszczalności egzekucji określona w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czyli bada wniosek jedynie pod względem formalnym. Z drugiej jednak strony, zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 i 5 oraz art. 59 § 1 pkt 1 tej ustawy, organ ten jest obowiązany badać, czy np. obowiązek nie wygasł, bo wtedy powinien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania. Aczkolwiek organ egzekucyjny nie jest w zasadzie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jest obowiązany do chociażby sprawdzenia czy wierzytelność jeszcze istnieje, gdy kwestionuje to dłużnik (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 maja 1999 r., sygn. akt III SA 1321/98, LEX nr 46239). Obowiązek ten dotyczy zarówno organu egzekucyjnego, który nie jest jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności pieniężnej, jak i organu egzekucyjnego, który jest wierzycielem takiej należności. Skarżący podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do jego majątku w złożonym wniosku o umorzenie upatrywał w upływie terminu przedawnienia egzekwowanego obowiązku określonego wyrokiem karnym. Teza ta jest nietrafna. Należy zauważyć, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z 21 października 2013 roku w sprawie sygn. akt XIV K 150/13 orzeczono wobec Skarżącego środek w postaci przepadku osiągniętej korzyści majątkowej na rzecz Skarbu Państwa. Wyrok uprawomocnił się 8 listopada 2013 roku. Wskazać należy, że wykonywanie orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym odbywa się według przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2024 r., poz. 706, dalej: KKW). Ustawa ta w art. 27 przewiduje, że egzekucję przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli ww. ustawa nie stanowi inaczej. Należy jednocześnie podkreślić, że w myśl art. 15 § 1 KKW sąd umarza postępowanie wykonawcze w razie przedawnienia wykonania kary, śmierci skazanego lub innej przyczyny wyłączającej to postępowanie. Kwestia ustalenia czy doszło do przedawnienia wykonania orzeczonego środka należy zatem do sądu wykonawczego. W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy w Gdańsku Wydział Wykonawczy w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt XI Ko 1272/23 rozstrzygnął wątpliwości co do przedawnienia wykonania orzeczonego wobec Skarżącego środka w postaci przepadku na rzecz Skarbu Państwa osiągniętej korzyści majątkowej. W wydanym postanowieniu Sąd wskazał, że instytucja przedawnienia została uregulowana w art. 103 KK i zgodnie z brzmieniem § 1 pkt 3 tego przepisu nie można wykonać kary jeśli od uprawomocnienia się wyroku upłynęło 10 lat w razie skazania na inną - niż kara pozbawienia wolności - karę. W § 2 wskazano, że przepis § 1 pkt 3 ma odpowiednie zastosowanie do środków karnych, środków kompensacyjnych oraz przepadku, co determinuje stwierdzenie iż orzeczony wobec przepadek jeszcze jako środek karny, objęty jest dyspozycją art: 103 § 2 KK, co powoduje, że nie można go wykonać jeżeli o uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynęło 10 lat. Jego upływ determinowany jest ustaleniem braku okoliczności wstrzymania biegu terminu. Tego rodzaju okoliczności wskazane zostały w treści art. 15 § 4 KKW. Zgodnie z nim wykonanie kary pozbawienia wolności, wstrzymuje bieg przedawnienia. Po uprawomocnieniu wyroku Skarżący odbywał karę pozbawienia wolności od 24 lutego 2020 roku do 13 lipca 2022 roku. Wobec tego koniec okresu przedawniania nie nastąpił 8 listopada 2023 roku, a uległ wydłużeniu o okres pozbawienia wolności. W piśmie z dnia 18 stycznia 2023 Sąd Okręgowy w Gdańsku wskazał, że przedawnienie w sprawie Skarżącego nastąpi 27 marca 2026 r. Powyższe dowodzi zatem, jak trafnie wywiódł Dyrektor, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie obowiązku skutkujące umorzeniem prowadzonego postępowania. Należy przy tym podkreślić, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D.P., na skutek przedawnienia wykonania kary pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące osoby Skarżącego. Postępowanie egzekucyjne, o umorzenie którego Skarżący wnosił jest przy tym prowadzone na podstawie aktualnego tytułu wykonawczego nr [...] z 17 sierpnia 2015 r., stąd za całkowicie chybiony uznać trzeba zarzut dotyczący braku tytułu wykonawczego Zaskarżone postanowienie zawiera także wszystkie elementy wskazane w treści art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. Jakkolwiek podstawa prawna rozstrzygnięcia została wskazana w jego odrębnej części, co może utrudniać lekturę postanowienia, nie mniej jednak nie można stwierdzić, że jej brak. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonego postanowienia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 p.p.s.a.