I FZ 244/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SA/Ol 448/23 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Naczelnika [...] z dnia 22 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 447/23, będącym przedmiotem zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił R.S. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Naczelnika [...] z 19 września 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2017 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie R.S. (dalej: "strona" lub "skarżący") zarzucił naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Sąd przekroczył dyspozycję zawartą w 87 § 2 p.p.s.a., oczekując aby strona udowodniła niemożność dokonania czynności, podczas gdy treść tego artykułu mówi o uprawdopodobnieniu. Nie należy mieć wątpliwości, iż strona opiekująca się chorym dzieckiem, na co otrzymała zwolnieni lekarskie, całą swoją energię przekładała na pomoc i opiekę nad dzieckiem. Bez znaczenia pozostaje - w trybie uprawdopodobniania - choroba dziecka. Pierwszorzędnym obowiązkiem rodzica pozostaje opieka nad dzieckiem, szczególnie w okresie choroby. Nawet zobowiązania administracyjne, sądowe, urzędowe nie mogą być stawiane ponad to. Strona wykazała, że w dniu, w którym przypadał termin wykonania zobowiązania przypadał okres choroby dziecka, którym się zajmowała, natomiast bezpośrednio po ustaniu tej przyczyny złożyła wniosek o przywrócenie terminu, jednocześnie wykonując zobowiązanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie, wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, wskutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 22 maja 2023 r. wezwano stronę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony 5 czerwca 2024 r. (k. 50 akt sądowych). Siedmiodniowy termin do wykonania nałożonego na skarżącego obowiązku upłynął 12 czerwca 2024 r. (środa), który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Należny w sprawie wpis sądowy skarżący uiścił 19 czerwca 2024 r., a więc po upływie wyznaczonego terminu. W tym samym dniu skarżący nadał w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że środki na uiszczenie wpisu sądowego zgromadził na dzień 12 czerwca 2024 r., jednakże z przyczyn zdrowotnych syna, któremu poświęcił "całą swoją energię i uwagę" nie uiścił wymaganego wpisu sądowego w terminie. Niezwłocznie po wyzdrowieniu dziecka dokonał zapłaty wpisu na rachunek bankowy podany w piśmie sądu. Podał, że niedochowanie terminu nastąpiło więc wskutek sytuacji losowej, okoliczności, na które nie miał wpływu oraz że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Na wezwanie Sądu pierwszej instancji przedłożył zwolnienie lekarskie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że wpis od skargi został uiszczony z uchybieniem terminu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od 12 do 18 czerwca 2024 r. z powodu choroby dziecka. Skarżący podkreślił również, że na dzień 12 czerwca 2024 r. (ostatni dzień terminu do uiszczenia wpisu sądowego) posiadał środki pieniężne na wykonanie zobowiązania. Ostatecznie wpis sądowy został uiszczony przez stronę przelewem na rachunek bankowy Sądu 19 czerwca 2024 r. Sąd uznał zatem, że skarżący w okresie na wykonanie zobowiązania był zdrowy, tym samym mógł wykonać przelew bankowy osobiście, bez wyręczania się inną osobą nawet w ostatnim dniu terminu, czego nie uczynił. Wobec powyższego w ocenie Sądu nie dochował on należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Opisana natomiast sytuacja nie powinna zakłócić możliwości uiszczenia wpisu sądowego przez stronę w terminie, bądź przy pomocy osoby trzeciej, tudzież ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Należy zauważyć, że wpis sądowy ostatecznie został uiszczony przelewem bankowym. Naczelny Sąd Administracyjny zdaje sobie sprawę, że rodzic chorującego dziecka poświęca większość energii i uwagi właśnie dziecku. Jednakże, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący w czasie choroby dziecka był zdrowy, a ponadto, co w ocenie NSA jest bardzo ważne, miał ustanowionego pełnomocnika, który w jego imieniu mógł dokonywać sądowych czynności. Należy również zauważyć, że w dobie obecnej technologii, wykonanie przelewu bankowego jest możliwe również "bez wychodzenia z domu", czy to za pomocą infolinii bankowej, strony internetowej banku bądź aplikacji mobilnej. Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.