II SA/Gl 1585/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. UZASANIENIE A. M. (dalej: skarżąca), pismem z dnia 19 grudnia 2019 r., złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów dotyczącego nieruchomości gruntowej, położonej w P. przy u. [...] ozn. Nr dz. 1 i2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P.. Po rozpoznaniu tego wniosku, postanowieniem z dnia [...] nr [...] Starosta [...] odmówił skarżącej wydania przedmiotowego zaświadczenia. W podstawie prawnej powołano się na treść art.1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono następujące na przestrzeni lat zmiany po stronie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, a także wskazano, że przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub w/w budynkami wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. W wyniku powództwa skarżącej z 2016 r. przed Sądem Rejonowym w [...], a następnie przed Sądem Okręgowym w K. toczyło się postępowanie w sprawie zmiany stawki opłaty rocznej z 3% na 1 % z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste. Postępowanie zostało zakończone oddaleniem powództwa skarżącej. W uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w K. wskazano, że przedmiotowa nieruchomość nie jest wykorzystywana na cele mieszkaniowe. Piętro I i II budynku nie jest wykorzystywane na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, a parter przeznaczony jest na cele usługowe, dlatego też brak jest podstaw do przyjęcia funkcji mieszkalnej budynków położonych na przedmiotowych działkach. W wyniku zażalenia skarżącej, Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił argumentację organu I instancji i jego argumentację prawną. W ocenie Wojewody Śląskiego - postanowienie organu I instancji należy uznać za prawidłowe. Wojewoda wskazał, że skoro ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. wyraźnie mówi o uwłaszczeniu gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe - to nie można pominąć rzeczywistego wykorzystywania gruntu i posadowionych na nim budynków. W realiach rozpatrywanej sprawy kwestia ta została przesądzona w prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w K. z [...] sygn. akt [...] Przedmiotowym orzeczeniem sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w P. z [...] sygn. akt [...] - w ten sposób, iż oddalił powództwo A. M. o zmianę wysokości stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku z 20 września 2019 r. w przypadku nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] brak jest podstaw do przyjęcia stawki procentowej w wysokości 1%, gdyż grunt ten nie jest wykorzystywany na cele mieszkaniowe. Zdaniem sądu decydujące znaczenie ma faktyczny sposób korzystania z nieruchomości, nie zaś samo jej przeznaczenie wskazane w wypisie z rejestru gruntów, czy miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Sąd podkreślił, że ww. nieruchomość nie jest wykorzystywana obecnie na cele mieszkaniowe, o czym świadczy fakt, że powódka nie wykorzystuje I i II piętra budynku na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych, parter zaś w całości przeznaczony został na cele usługowe. Zarówno, Starosta[...], jak i Wojewoda Śląski rozpatrując niniejszą sprawę wskazali, że nie mogli zignorować ustaleń wynikających z wyroku Sądu Okręgowego w K. z [...] sygn. akt [...] Stosownie bowiem do art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 ze zm., dalej jako: Kpc) prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu, jako aktu władzy państwowej, obejmuje także inne sądy, jak i inne organy państwowe, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty [...]. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj.: a) art. 7 k.p.a. ( brak całościowego rozpatrzenia sprawy ), art. 77&1 k.p.a. ( brak wyczerpującego zebrania i całościowego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawy oraz opieranie się wyłącznie na dowodach i okolicznościach przemawiających na niekorzyść skarżącej A. M., art. 80 k.p.a. (poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i prawidłowego rozumowania oceny dowodów zgromadzonych w sprawie ), art. 81a k.p.a.( poprzez rozstrzygnięcie zagadnienia, czy nieruchomość skarżącej w dniu 1 stycznia 2019 roku była zabudowana na cele mieszkalne na niekorzyść skarżącej A. M., pomimo istnienia szeregów dowodów- także urzędowych - potwierdzających, że nieruchomość ta objęta zakresem przedmiotowym ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. z 2020 roku, poz. 139) b) art. 217 k.p.a. w zw. z art. 219 k.p.a. w zw. z art. 219 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. (poprzez utrzymanie przez Organ II instancji w mocy postanowienia Starosty [...] odmawiającego wydania zaświadczenia wbrew ciążącemu na organie I instancji obowiązkowi ustawowemu do wydania takiego zaświadczenia zgodnie z żądaniem skarżącej); a także naruszenia prawa materialnego tj.: a) art. 1 ust. 2 oraz 2 pkt 1) ustawy przekształceniu (poprzez uznanie, że nieruchomość skarżącej - działka nr 1 o pow. 0,0276 ha i nr 2 o pow. 0,0338 ha, objęte księgą wieczystą nr [...] nie spełnia kryteriów do uznania ją za grunt zabudowany na cele mieszkaniowe, b) art. 4 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o przekształceniu (poprzez brak wydania zaświadczenia o przekształceniu pomimo spełnienia przesłanek określonych w ustawie do jego wydania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Podstawy materialnoprawne wydanego w sprawie zaskarżonego postanowienia zawierają przepisy powołanej powyżej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r. poz. 2040 ze zm., dalej w skrócie, jak dotychczas: "ustawa" lub "ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności"). Na mocy art. 1 ust. 1 ustawy z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Na skutek przekształcenia, prawo użytkowania przestaje istnieć, a dotychczasowy użytkownik wieczysty staje się właścicielem nieruchomości. Celem ustawodawcy było poszerzenie majątku dotychczasowych użytkowników wieczystych, kosztem dotychczasowych właścicieli nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste - Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Przewidziany w ustawie skutek przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności zależy od woli samych użytkowników wieczystych i został uzależniony od spełnienia przesłanek wyznaczonych przez zakres przedmiotowy ustawy (por. Ł. Sanakiewicz "Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów". Komentarz do art. 1. Wolters Kluwer Polska, wyd. 2019 r.). W świetle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy przekształcenie odnosi się do gruntów zabudowanych wyłącznie na cele mieszkaniowe. Z użycia w ust. 1 tego przepisu określenia "wyłącznie" wynika, że grunty niezabudowane oraz grunty zabudowane budynkami niemieszkalnymi nie podlegają zapisom ustawy, niezależnie od ich przeznaczenia oraz funkcjonalnego powiązania z gruntami zabudowanymi na cele mieszkaniowe. Takie też stanowisko prezentowane jest jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 września 2019 r. sygn. II SA/Łd 435/19 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. I SA/Wa 1323/19, CBOS). Pojęcie gruntów zabudowanych zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w treści art. 1 ust. 2 ustawy. Według tego przepisu gruntem zabudowanym na cele mieszkaniowe jest nieruchomość zabudowana wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. W myśl art. 1a ustawy przekształcenie stosuje się także do gruntów zabudowanych budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2, jeżeli położone są na nich także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie. Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, zwane dalej "zaświadczeniem", wydawane przez: 1) starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej - w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa; 2) dyrektora oddziału terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa lub dyrektora oddziału regionalnego Agencji Mienia Wojskowego - w przypadku gruntów, w stosunku do których prawo własności Skarbu Państwa wykonują te podmioty; 3) odpowiednio wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa - w przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego; 4) dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - w przypadku gruntów, w stosunku do których prawo własności Skarbu Państwa wykonuje ten podmiot. W rozpatrywanej sprawie konieczne było zatem ustalenie, czy nieruchomość gruntowa, będąca w użytkowaniu wieczystym skarżącej stanowi grunty zabudowane na cele mieszkaniowe. Z akt sprawy oraz zaskarżonych postanowień wynika, że przedmiotowa kwestia została prawomocnie osądzona w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w [...], a następnie przed Sądem Okręgowym w K. Przedmiotowym orzeczeniem sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w P. z [...] sygn. akt [...] - w ten sposób, iż oddalił powództwo skarżącej o zmianę wysokości stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku z [...] w przypadku nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] brak jest podstaw do przyjęcia stawki procentowej w wysokości 1%, gdyż grunt ten nie jest wykorzystywany na cele mieszkaniowe. Zdaniem sądu decydujące znaczenie ma faktyczny sposób korzystania z nieruchomości, nie zaś samo jej przeznaczenie wskazane w wypisie z rejestru gruntów, czy miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Sąd podkreślił, że ww. nieruchomość nie jest wykorzystywana obecnie na cele mieszkaniowe, o czym świadczy fakt, że powódka nie wykorzystuje I i II piętra budynku na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych, parter w całości przeznaczony został na cele usługowe. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez organy I i II instancji, zgodnie z którym przekształcenie prawa wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów nastąpiło z dniem 1 stycznia 2019 r. Zatem, jeżeli w tej dacie budynek spełniał wymogi budynku mieszkalnego oraz był faktycznie użytkowany służąc zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych na stałe (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych, bądź w celu lokaty kapitału), to powinien być zakwalifikowany i uznany za budynek mieszkalny, albowiem dla oceny pojęcia "nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe" na potrzeby procesu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. mają znaczenie parametry techniczne oraz faktyczne wykorzystanie budynku w dacie 1 stycznia 2019 r. Przywołany wyrok Sądu Okręgowego w K. zapadł [...] po rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu [...] Przedmiotowe orzeczenie zostało więc podjęte po 1 stycznia 2019 r., a więc dacie miarodajnej dla oceny skutków określonych w ustawie. Należy jednak zwrócić uwagę, iż w świetle art. 316 § 1 Kpc w związku z art. 391 § 1 Kpc sąd apelacyjny wydając swoje rozstrzygnięcie był zobligowany do uwzględnienia stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Oczywistym jest więc, że jeżeli po dacie wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w P. doszłoby do zmiany stanu faktycznego niniejszej sprawy uzasadniającego przyjęcie, iż sporna nieruchomość jest faktycznie wykorzystywana na cele mieszkaniowe - to okoliczność ta zostałaby uwzględniona przez sąd II instancji. Konkludując w całości poczynione rozważania należy stwierdzić, że w zaskarżonym postanowieniu właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego do prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych. Zarzucane w skardze naruszenie przepisów nie potwierdziło się.. Natomiast co do wykładni przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy zarzuty są bezzasadne z powodów wskazanych powyżej. W tym stanie sprawy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie uwzględnił skargi, o czym orzeczono w sentencji niniejszego wyroku.