I GZ 113/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 710/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 29 sierpnia 2024 r., nr [...] przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przejściowego wsparcia krajowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 710/24 odmówił S. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z 29 sierpnia 2024 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przejściowego wsparcia krajowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja z dnia 29 sierpnia 2024 r. została doręczona w dniu 3 września 2024 r. Skargę wniesiono 4 października 2024 r., a wnioskiem z 26 listopada 2024 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu podniósł m.in., że termin od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu należy liczyć od 22 listopada 2024 r. tj. od dnia, w którym pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, ewentualnie najdalszy możliwy termin to dzień doręczenia odpowiedzi organu na skargę tj. 20 listopada 2024 r., w której organ twierdził o doręczeniu decyzji w dniu 3 września 2024 r. Wskazał, że przyczyną uchybienia terminu do złożenia skargi było doręczenie decyzji matce żony skarżącego – M. G., która ma 85 lat, leczy się w poradni zdrowia psychicznego w związku z zaburzeniami pamięci i wymaga opieki przez osobę trzecią. M. G. wyrzuciła kopertę, w której była decyzja. Przekazała żonie skarżącego samą decyzję kilka dni później. Sąd pierwszej instancji wskazał, że podnoszone we wniosku okoliczności nie są wystarczające do uznania, że przekroczenie terminu do wniesienia skargi było spowodowane nadzwyczajną sytuacją, której skarżący nie mógł przewidzieć i której nie mógł zapobiec. Wskazał, że przesyłka zawierająca decyzję została doręczona w dniu 3 września 2024 r. Zaś skarżący udzielił pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi w dniu 3 października 2024 r. stanowiącym ostatni dzień 30-dniowego terminu do nadania skargi. Z kolei z dołączonej do wniosku o przywrócenie terminu dokumentacji wynika, że pełnomocnik korespondował ze skarżącym już w dniu 9 września 2024 r. Reasumując Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie może być uwzględniony, gdy ustalone okoliczności świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy w jakiejkolwiek postaci, także polegającej na niedbalstwie. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości, zarzucając naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej jako: "p.p.s.a.", poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu, podczas gdy skarżący wykazał się kilkoma dokumentami, iż o błędnej dacie doręczenia decyzji skarżącego poinformowała żona, która to taką informację otrzymała od swojej matki, która to tę decyzję odebrała. Matka żony skarżącego leczy się w poradni zdrowia psychicznego i wymaga stałej opieki. Żona skarżącego nie informowała go odbiorze korespondencji przez matkę, lecz jedynie o dacie odbioru. Zdaniem skarżącego nie ponosi on winy z uwagi na wprowadzenie w błąd co do daty odbioru decyzji przez osobę, której korespondencja nie powinna zostać doręczona. Skarżący zarzucił także naruszenie z art. 43 i art. 40 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256) – zwanej dalej "k.p.a." poprzez błędne uznanie, że zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego z 3 września 2024 r., w sytuacji gdy skarżący we wniosku o przywrócenie terminu stwierdził: "z kart nr 229 i 228 akt administracyjnych (potwierdzenie odbioru) wynika, że G.M. jest pełnomocnikiem skarżącego. Absolutnie nie jest to prawdą. Zwrotka jest nieprawidłowo wypełniona". Stwierdził, że 3 września 2024 r. w ogóle nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji (decyzję odebrała osoba nieuprawniona - niebędąca pełnomocnikiem, a samo zwrotne potwierdzenie odbioru wypełniono nieprawidłowo). Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego że w świetle przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. kluczową przesłanką uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu jest jego uchybienie. Stwierdzenie to zaś musi być poprzedzone przez ustalenie prawidłowości doręczenia pisma, od której to czynności rozpoczyna swój bieg termin procesowy. W tej sprawie przesłanka powyższa nie jest spełniona. Decyzję organu z 29 sierpnia 2024 r. zaadresowano na dane pełnomocnika skarżącego. Przepis art. 43 k.p.a. tzw. doręczenie zastępcze, to jest do rąk innej osoby, niż adresat, ale ustanawia określone przesłanki tego doręczenia. Istotne jest to, żeby pismo odebrał dorosły domownik i podjął się przekazania pisma adresatowi. Ustanowione w tym przepisie domniemanie, wyrażające założenie, że po spełnieniu wymienionych w nim przesłanek pismo dotarło do adresata i doszło tym samym do wypełnienia koniecznego warunku doręczenia. W tej sprawie nie ma mowy o skonstruowaniu domniemania, dlatego że nie mamy do czynienia z dorosłym domownikiem w rozumieniu przepisu. Za taką osobę nie można bowiem uznać osoby zamieszkującej wprawdzie wspólnie z adresatem i będącej w wieku przekraczającym 18 rok życia, ale nie legitymującą się dostatecznym rozeznaniem, właściwym dla przeciętnej osoby dorosłej. Jak wynika z akt sprawy, stan zdrowia odbierającej list teściowej adresata nie pozwalał na zakwalifikowanie jej do pojęcia ustawowego "dorosły domownik", a zatem wręczenie jej przesyłki w trybie art. 43 k.p.a. było bezzasadne. Co więcej, wbrew stanowi faktycznemu, w adnotacji ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazano, że decyzję doręczono pełnomocnikowi skarżącego. Tak więc dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru został wypełniony niewłaściwie w sytuacji. Okoliczności te świadczą o tym, że doręczenie nie miało miejsce, a zatem decyzja nie weszła do obrotu prawnego. W konsekwencji termin do wniesienia skargi nie rozpoczął swojego biegu i tym samym nie mógł się zakończyć, ani tym bardziej zostać uchybiony. Z tego względu zażalenie nie jest zasadne. W tej sprawie decyzja powinna zostać prawidłowo doręczona i dopiero od tego momentu należy obliczyć termin do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.