III SA/Wa 2232/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Konrad Aromiński, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, Protokolant referent Maria Pawlik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr 0114-KDIP2-1.4010.242.2024.3.KW w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz R. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R. Fundacja Rodzinna z siedzibą w W. (dalej: wnioskodawca, fundacja lub skarżąca) wystąpiła o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej ustalenia, czy wniesienie przez fundatora do fundacji rodzinnej praw do zysku wynikającego z umów pożyczki partycypacyjnej oraz dalsze wypłaty z tego tytułu na rzecz fundacji rodzinnej, nie spowodują powstania po stronie tej fundacji przychodu do opodatkowania, z uwagi na zwolnienie przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U..2023.2805, dalej: ustawa o CIT). We wniosku przedstawiono opis zdarzenia przyszłego, z którego wynikało, że wnioskodawca jest fundacją rodzinną w rozumieniu przepisów ustawy z 21 lutego 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 326, dalej: ustawa o fundacji rodzinnej) na podstawie aktu założycielskiego sporządzonego w formie aktu notarialnego. Fundatorem fundacji rodzinnej jest osoba fizyczna posiadająca rezydencję podatkową w Polsce (fundator). Fundacja rodzinna została utworzona w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Szczegółowymi celami fundacji rodzinnej są: 1) pomnażanie majątku fundacji rodzinnej poprzez realizowanie celu inwestycyjnego, jakim jest gromadzenie i wzrost wartości aktywów fundacji rodzinnej, w sposób zapewniający osiągnięcie maksymalnej wartości zgromadzonego majątku, przy zachowaniu najwyższego stopnia bezpieczeństwa typowego dla rodzaju majątku, rodzaju aktywów i ich przeznaczenia; 2) zaspokajanie potrzeb beneficjentów zgłoszonych do fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna, zgodnie z aktem założycielskim, może prowadzić działalność gospodarczą tylko w zakresie dozwolonym na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o fundacji rodzinnej, w tym w szczególności w zakresie: 1) zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia; 2) najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie; 3) przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach; 4) nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze; 5) udzielania pożyczek: a. spółkom kapitałowym, w których Fundacja Rodzinna posiada udziały albo akcje, b. spółkom osobowym, w których Fundacja Rodzinna uczestniczy jako wspólnik, c. beneficjentom; 6) obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej. Fundacja nabyła udziały w spółkach kapitałowych należące wcześniej do fundatora. Fundacja ma dodatkowo nabyć prawa wynikające z umów pożyczek partycypacyjnych. Majątek ten zostanie wniesiony przez fundatora fundacji w celu wyposażenia fundacji w środki pieniężne pochodzące z zysku. Umowa pożyczki partycypacyjnej określa zasady wypłaty przychodów do pożyczkodawcy (inwestora), przy czym zasadniczą formą wynagrodzenia jest oprocentowanie zmienne, które jest zależne od osiągnięcia zysku przez osobę prawną - schemat wyliczenia zysku jest odpowiednio określony w umowie w zależności od poziomu zysków osiągniętych przez osobę prawną. Na poczet oprocentowania zmiennego zaliczane są stałe odsetki ustalone na poziomie ok. 1% rocznie. W związku z powyższym opisem fundacja zapytała, czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym dokonanie przez fundatora wniesienia do fundacji rodzinnej praw do zysku wynikającego z umów pożyczki partycypacyjnej oraz dalsze wypłaty z tego tytułu na rzecz fundacji rodzinnej, nie spowodują powstania po stronie fundacji rodzinnej przychodu do opodatkowania, z uwagi na zwolnienie przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT. W ocenie wnioskodawcy, w świetle przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego, dokonanie przez fundatora wniesienia do fundacji rodzinnej praw do zysku z umowy pożyczki partycypacyjnej oraz dalsze wypłaty z tego tytułu na rzecz fundacji rodzinnej, nie spowodują powstania po stronie fundacji rodzinnej przychodu do opodatkowania, z uwagi na zwolnienie przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT. Fundacja argumentowała, że w wyniku otrzymania praw do zysku wynikających z umów pożyczek partycypacyjnych fundacja rodzinna nabywa roszczenie do wypłaty odpowiedniego zysku i oprocentowania. Umowa pożyczki partycypacyjnej określa zasady wypłaty przychodów do pożyczkodawcy (inwestora), tj. zasadniczą formą zysku jest oprocentowanie zmienne. Na poczet oprocentowania zmiennego zaliczane są stałe odsetki ustalone na poziomie ok. 1% rocznie. Zdarzenia polegające na: i. otrzymaniu przez fundacje rodzinną praw wynikających z umów pożyczek partycypacyjnych (skutkującym nabyciem roszczenia o wypłatę odpowiednio oprocentowania) oraz ii. późniejszym otrzymywaniu przez fundację rodzinną tego oprocentowania, nie mogą zostać uznane za efekt wykonywania przez fundację rodzinną działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U.2024.236). Brak jest przesłanek aby na tle przedstawionego opisu sprawy utożsamiać ww. zdarzenia z prowadzeniem przez fundację rodzinną działalności gospodarczej, do której odnosi się art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. W konsekwencji, zdaniem wnioskodawcy, nie znajdzie w tym przypadku zastosowania art. 6 ust. 7 ustawy o CIT, wyłączający możliwość skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT. Tym samym zarówno dokonanie przez fundatora wniesienia do fundacji rodzinnej wierzytelności pożyczkowych (pożyczki partycypacyjne) oraz dalsze wypłaty z tego tytułu na rzecz fundacji rodzinnej, nie spowodują powstania po stronie fundacji rodzinnej przychodu do opodatkowania, z uwagi na zwolnienie przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT. Do powyższych zdarzeń nie znajdzie zastosowania żadne z wyłączeń wskazanych w przepisach art. 6 ust 6-8 ww. ustawy. W związku z tym bezzasadne pozostaje rozpatrywanie, czy przedstawione wyżej zdarzenia mieszczą się w którymkolwiek z punktów art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej. Niemniej, jak argumentowała fundacja, gdyby nawet uznać inaczej, to działalność fundacji rodzinnej polegająca na nabyciu wierzytelności wynikających z pożyczek partycypacyjnych stanowić będzie dopuszczalną działalność gospodarczą, o której mowa w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej i wobec tego do dochodów fundacji rodzinnej z tytułu takiej działalności nie znajdzie zastosowania art. 24r ustawy o CIT, a fundacja rodzinna będzie zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacji rodzinnej, fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą w zakresie przystępowania do spółek handlowych, funduszy Inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4, fundacja rodzinna może prowadzić działalność w zakresie nabywania i zbywania praw wartościowych, praw pochodnych oraz praw o podobnym charakterze. Wnioskodawca powołał się następnie na art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. I ustawy o CIT i wywiódł, że dochody z pożyczki partycypacyjnej są zrównane z dywidendami. Ponadto umowa pożyczki partycypacyjnej nie jest tożsama z umową pożyczki - ani na gruncie przepisów podatkowych ani też na gruncie prawa cywilnego. Umowa pożyczki partycypacyjnej jest umową podobną do posiadania udziału kapitałowego w danej inwestycji, gdyż pożyczkodawca nie ma zagwarantowanego zysku (odsetek ustalonych na takich zasadach jak w przypadku umowy pożyczki), lecz zysk jest ustalony w zmiennej kwocie w zależności od wyników spółki. W rezultacie, zdaniem wnioskodawcy, przychody wynikające z udziału w zyskach osób prawnych (w tym np. dywidendy czy odsetki zmienne od pożyczki partycypacyjnej) powinny być zwolnione dla fundacji rodzinnej z CIT, ponieważ wynikają one z działalności inwestycyjnej fundacji, która nie wykracza poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Działalność ta mieści się w zakresie działalności inwestycyjnej, polegającej na przystępowaniu do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacji rodzinnej) oraz w ramach działalności polegającej na nabywaniu i zbywaniu papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze podmiotach (art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o fundacji rodzinnej). Działalność wymieniona w pkt 3 i 4 może się pokrywać, bowiem przystępowanie do spółek handlowych będących spółkami akcyjnymi lub komandytowo-akcyjnymi skutkuje nabyciem akcji, które to zdarzenie może się również mieścić w zakresie działalności wynikającej z pkt 4 obejmującego nabywanie papierów wartościowych i praw o podobnym charakterze. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS lub organ) w interpretacji indywidualnej z 8 sierpnia 2024 r., znak 0114-KDIP2-1.4010.242.2024.3.KW, zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy w części, dotyczącej otrzymania przez fundację rodzinną praw do zysku wynikającego z umów pożyczki partycypacyjnej uznając, że jest to dla fundacji rodzinnej zdarzenie neutralne podatkowo na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT. Natomiast w stosunku do wypłat zysku na rzecz fundacji rodzinnej wynikającego z ww. umów, organ uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe, wskazując, że otrzymywanie przez fundację rodzinną tych wypłat nie może zostać zakwalifikowane do żadnej z działalności wymienionej w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, w związku z czym, będzie podlegało opodatkowaniu na podstawie art. 24r ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 7 ustawy o CIT. Dyrektor KIS argumentował, że za pożyczkę partycypacyjną należy uznać wkład we wspólne przedsięwzięcie, którego istotą jest czerpanie zysków przez pożyczkobiorcę oraz inwestora z realizowanej inwestycji. W związku z przejęciem praw do zysków wynikających z pożyczki partycypacyjnej, za inwestora można uznać w analizowanej sprawie fundację rodzinną (a wcześniej fundatora). Wypłata wynagrodzenia na rzecz fundacji rodzinnej uzależniona będzie od poziomu osiągniętych zysków z inwestycji, zatem nie mamy tu do czynienia z tradycyjną pożyczką. Taki rodzaj aktywności fundacji rodzinnej nie może zatem zostać zakwalifikowany jako udzielanie pożyczek, do którego nawiązuje treść art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Jednocześnie, wbrew stanowisku wnioskodawcy, opisana działalność fundacji rodzinnej nie mieści się w zakresie działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacji rodzinnej, dotyczącej przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach. Otrzymywanie wypłat zysku z pożyczki partycypacyjnej nie wynika z faktu przystąpienia czy też uczestnictwa we wskazanych wyżej podmiotach. Posiadanie prawa do zysku z pożyczki partycypacyjnej nie może być utożsamiane z posiadaniem jakichkolwiek udziałów/tytułów uczestnictwa, itp. Ponadto organ nie zgodził się z fundacją, że prawa wynikające z umowy pożyczki partycypacyjnej są "prawami o podobnym charakterze" do papierów wartościowych oraz instrumentów pochodnych, do których nawiązuje treść art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o fundacji rodzinnej. Na powyższe nie ma wpływu również okoliczność, że odsetki od pożyczki partycypacyjnej ustawodawca umieścił w art. 7b ustawy o CIT (art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. l) w katalogu przychodów z udziałów w zyskach osób prawnych, podobnie jak dywidendy (art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a). Umiejscowienie takie nie oznacza, że odsetki te należy traktować w analizowanej sprawie na równi z dywidendami, których otrzymanie mogłoby zostać zakwalifikowane jako dozwolona działalność w kontekście art. 5 ust. 1 pkt 3 lub 4 ustawy o fundacji rodzinnej. Dywidenda jest bowiem formą wynagrodzenia dla wspólników/akcjonariuszy w zamian za zainwestowany w spółkę kapitał, czego nie można powiedzieć o zysku wynikającym z pożyczki partycypacyjnej. Fundacja zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższą interpretację indywidualną, zarzucając Dyrektorowi KIS: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 1. art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT w zw. z art. 6 ust. 7 oraz art. 24r ust. 1 ustawy o CIT, a także art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej i art, 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców, poprzez dopuszczenie się błędu wykładni i uznanie, że otrzymywanie przez fundację rodzinną wypłat zysku z umów pożyczek partycypacyjnych jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców, do której odnosi się art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, a w konsekwencji uznanie, że takie wypłaty nie będą podlegały zwolnieniu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 25 w zw. z art. 6 ust. 7 ustawy o CIT i w rezultacie będą podlegały opodatkowaniu na podstawie art. 24r ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 7 ustawy o CIT, a w efekcie niewłaściwą ocenę co do zastosowania ww. przepisów, podczas gdy otrzymywanie oprocentowania z pożyczek partycypacyjnych nie mieści się pod pojęciem działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców, do której odnosi się przepis art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, a w konsekwencji nie znajdzie w tym przypadku zastosowania art. 6 ust. 7 ustawy o CIT, wyłączający możliwość skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 25 ustawy o CIT; 2. art. 5 ust 1 pkt 3 oraz pkt 4 ustawy o fundacji rodzinnej w zw. z art. 6 ust. 7 oraz art. 24r ust. 1 ustawy o CIT, poprzez dopuszczenie się błędu wykładni i uznanie, że otrzymywanie przez fundację rodzinną wypłat zysku z umów pożyczek partycypacyjnych nie jest działalnością skutkującą uzyskiwaniem przychodów z zysku osób prawnych (ze spółek handlowych) mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT ani działalnością w zakresie nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT, a w konsekwencji uznanie, że takie wypłaty nie mogą zostać zakwalifikowane do którejkolwiek z działalności wymienionej w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej i w rezultacie będą podlegały opodatkowaniu na podstawie art. 24r ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 7 ustawy o CIT, a w efekcie niewłaściwą ocenę co do zastosowania ww. przepisów, podczas gdy otrzymywanie wypłat zysku z umów pożyczek partycypacyjnych może być uznane za tożsame z otrzymaniem instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze lub z przystępowaniem do spółek handlowych, a w konsekwencji nie znajdzie w tym przypadku zastosowania art. 6 ust. 7 ustawy o CIT, wyłączający możliwość skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 25 ustawy o CIT; II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 14c § 1 i § 2, art. 120, art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.2023.2383 z późn. zm.; dalej: O.p.), poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia interpretacji, zawierającego w przeważającej mierze przytoczenie przepisów prawa, bez odniesienia się do zasadniczej argumentacji przedstawionej przez fundację rodzinną w zakresie tego, czy otrzymywanie przez fundację rodzinną wypłat zysku z umów pożyczek partycypacyjnych jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców, do której odnosi się art. 6 ust. 7 ustawy o CIT w zw. z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej oraz bez wskazania wyczerpującego uzasadnienia prawnego zaprezentowanej przez organ oceny, co nie pozwoliło skarżącej w pełni odnieść się do podstaw uznania przez organ stanowiska wnioskodawcy za nieprawidłowe, a tym samym naruszyło zasadę zaufania do organów podatkowych. Wskazując na powyższe, fundacja wniosła o uchylenie interpretacji w części uznającej jej stanowisko za nieprawidłowe oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dyrektor KIS w zakresie "otrzymania" przez fundację rodzinną praw do zysku wynikającego z umów pożyczki partycypacyjnej uznał, że jest to dla skarżącej fundacji zdarzeniem neutralnym podatkowo (art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT). Otrzymanie mienia jest bowiem dla fundacji rodzinnej zdarzeniem neutralnym podatkowo na gruncie CIT. Tym samym otrzymanie praw do zysku wynikającego z umów pożyczki partycypacyjnej nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Fundacja rodzinna korzysta bowiem w tym zakresie ze zwolnienia przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy CIT. W tym względzie stanowisko wnioskodawcy organ uznał za prawidłowe i interpretacja w tym zakresie jest wiążąca. W skardze natomiast zakwestionowano ocenę organu, zgodnie z którą otrzymywanie przez fundację wypłat zysku wynikającego z umów pożyczki partycypacyjnej będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym (art. 24r ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 7 ustawy CIT). Zdaniem sądu pierwszej instancji, zasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego podniesione w skardze, a to art. 14c § 1 i § 2, art. 120, art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez brak odniesienia się przez organ do zasadniczej argumentacji skarżącej w zakresie tego, czy otrzymywanie przez nią wypłat zysku z umów pożyczek partycypacyjnych jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców, do której odnosi się art. 6 ust. 7 ustawy o CIT w zw. z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, oraz poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego zaprezentowanej przez organ oceny, co naruszyło zasadę zaufania do organów podatkowych. Stosownie do art. 14c § 1 O.p., interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Zgodnie z treścią art. 14c § 2 O.p. w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Uzasadnienie prawne negatywnej interpretacji indywidualnej ma charakter szczególnie istotny dla wnioskodawcy, ponieważ to z niego powinien móc on wywnioskować, na podstawie jakich motywów organ podatkowy wydał swoje rozstrzygnięcie i co doprowadziło organ do uznania stanowiska wnioskodawcy za błędne. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 14c § 1 i 2 O.p. wyznacza organowi wydającemu interpretację indywidualną prawa podatkowego obowiązek odniesienia się w uzasadnieniu do wszystkich istotnych dla sprawy elementów stanu faktycznego oraz argumentów wnioskodawcy. Uzasadnienie to powinno być przy tym wyczerpujące i wewnętrznie spójne. Ponadto, co jest szczególnie istotne w przedmiotowej sprawie, uzasadnienie prawne musi stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy, dlaczego w jego sprawie określone przepisy znajdują zastosowanie, a także dlaczego wyrażony przez niego pogląd nie zasługuje na uwzględnienie. Rzeczą organu jest wskazać, dlaczego w świetle przepisów pogląd wnioskodawcy jest wadliwy. Wymaga to odniesienia się do istoty argumentacji wnioskodawcy. Uzasadnienie prawne organu powinno zawierać nie tylko argumentację prawną na poparcie stanowiska organu, ale również powinno wskazywać, za pomocą argumentów prawnych, dlaczego stanowisko wnioskodawcy zostało uznane za nieprawidłowe. Za nieprawidłowe uznaje się takie działanie organu podatkowego, w którym nie wyjaśnia on w sposób precyzyjny i przekonujący, dlaczego stanowisko strony jest nieprawidłowe, przez nie odniesienie się do przedstawionych we wniosku argumentów (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 29 maja 2024 r., sygn. I SA/Kr 362/24). Natomiast w myśl art. 121 § 1 O.p., postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zgodzić się należy ze skarżącą, że uzasadnienie organu w interpretacji nie spełnia wymogów określonych w art. 14c w zw. z art. 121 O.p. Wykładnia językowa postanowień art. 6 ust. 7 ustawy o CIT w zw. z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej prowadzi do wniosku, że zastosowanie tego przepisu jest uwarunkowane wykonywaniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców. W przypadku braku wykonywania działalności gospodarczej, irrelewantne jest dalsze rozpatrywanie czy aktywność niebędąca działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców mieści się w zakresie tego przepisu, a w konsekwencji, czy znajdzie zastosowanie wyłączenie zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 7 ustawy o CIT. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT, zwalnia się od podatku fundację rodzinną. W myśl natomiast art. 6 ust. 6-8 ustawy o CIT: 6. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 25, nie ma zastosowania do podatku, o którym mowa w art. 24b i art. 24q; 7. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 25, nie ma zastosowania do działalności gospodarczej fundacji rodzinnej wykraczającej poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. 8. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 25, nie ma zastosowania do osiąganych przez fundację rodzinną przychodów z najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, której przedmiotem jest przedsiębiorstwo, zorganizowana część przedsiębiorstwa lub składniki majątku służące prowadzeniu działalności przez beneficjenta, fundatora lub podmiot powiązany w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 z fundacją rodzinną, beneficjentem lub fundatorem, przy czym wielkość udziałów i praw, o których mowa w art. 11a ust. 2 pkt 1, wynosi co najmniej 5%. Stosownie do art. 6 ust. 7 ustawy o CIT, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 25, nie ma zastosowania do działalności gospodarczej fundacji rodzinnej wykraczającej poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Ponadto powyższe zwolnienie nie znajdzie zastosowania do fundacji rodzinnych wykonujących działalność gospodarczą inną, niż działalność gospodarcza, której wykonywanie przez fundację rodzinną dopuszczają przepisy ustawy o fundacji rodzinnej. Z art. 24r ust. 1 ustawy o CIT wynika bowiem, że w zakresie w jakim fundacja rodzinna prowadzi działalność gospodarczą wykraczającą poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej stawka podatku, o którym mowa w art. 19, wynosi 25% podstawy opodatkowania. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej, zgodnie z którym fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców tylko w zakresie: 1) zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia; 2) najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie; 3) przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach; 4) nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze; 5) udzielania pożyczek: a) spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje; b) spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik; c) beneficjentom; 6) obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej; 7) produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu; 8) gospodarki leśnej. Wyjaśnić też należy, że przez umowę pożyczki partycypacyjnej rozumie się przekazanie przez inwestora (pożyczkodawcę) na rzecz przedsiębiorcy (pożyczkobiorcy) określonej kwoty pieniężnej w zamian za procentowy udział w zysku tego przedsiębiorcy z tytułu finansowanej inwestycji. W przeciwieństwie do typowej umowy pożyczki (w szczególności określonej w art. 720 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.2024.1061, dalej: k.c.), w pożyczce partycypacyjnej wynagrodzenie w postaci odsetek od przekazanego kapitału nie występuje w ogóle lub występuje obok procentowego udziału w zysku. Zgodnie z powyższym, za pożyczkę partycypacyjną należy uznać wkład we wspólne przedsięwzięcie, którego istotą jest czerpanie zysków przez pożyczkobiorcę oraz inwestora z realizowanej inwestycji. We wniosku wskazano, że pożyczkodawca ponosi ryzyko ekonomiczne realizowanych inwestycji (np. utraty zaangażowanych środków), wynagrodzenie z tytułu udzielonej pożyczki będzie uzależnione od wyników finansowych i zysku z inwestycji, a także wynagrodzenie (udział w zysku z inwestycji) będzie ustalane proporcjonalnie do zaangażowanych środków. Umowa pożyczki partycypacyjnej umożliwia wypłatę zysku ze spółki w różnej wysokości inwestorom, w zależności od tego, w jaki sposób przyczynili się oni do osiągnięcia zysku. Umowa ta nie jest zatem podobna do kodeksowo uregulowanej umowy pożyczki. W powyższym zakresie nie ma tez sporu pomiędzy stronami. Organ w pierwszej kolejności był w sprawie niniejszej zobowiązany do przedstawienia oceny, czy otrzymywanie zysku przez fundację rodzinną, tzn. wypłat z tytułu nabytych praw do zysku wynikających z pożyczek partycypacyjnych, jest działalnością gospodarczą skarżącej fundacji. Organ jednak nie uzasadnił w zaskarżonej interpretacji dlaczego odmówił uznania racji skarżącej, że w opisanym zdarzeniu przyszłym otrzymywanie zysku nie stanowi prowadzenia działalności gospodarczej. Organ bowiem dokonał od razu analizy, czy otrzymywanie tego zysku z pożyczek partycypacyjnych mieści się, czy też nie, w zakresie art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej. Organ zatem przyjął, że w opisanym zdarzeniu przyszłym mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, i oceniał jedynie to, czy tę działalność można zakwalifikować do aktywności wymienionych w pkt 3 lub/i 4 art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej. Dodatkowo, celem dokonania rzetelnej oceny powyższej kwestii w sprawie koniecznym było – zdaniem sądu orzekającego w sprawie – jednoznaczne doprecyzowanie, jakie konkretnie prawa fundacja rodzinna nabywa z umów pożyczek partycypacyjnych zawieranych uprzednio przez fundatora. Organ ponadto zatem nie wyjaśnił, czy jest to tylko prawo do zysku ze wskazanym oprocentowaniem, czy ten inne prawa, które umożliwiać będę fundacji rodzinnej kontrolowanie, współdecydowanie w zakresie prowadzenia danej inwestycji. Jest to element zdarzenia przyszłego, który budzi wątpliwości w opisie przedstawionym we wniosku, a od powyższej kwestii zależy prawidłowa ocena, czy skarżąca prowadzi czy też nie działalność gospodarczą nabywając "prawa" do zysku i zysk z umów pożyczek partycypacyjnych. W przedstawionym we wniosku opisie zdarzenia przyszłego, co do zakresu nabywanych praw z ww. umów wskazano bowiem jedynie ogólnie, że "Fundacja ma dodatkowo nabyć prawa wynikające z umów pożyczek partycypacyjnych." Nie wyjaśniono jednak jednoznacznie, czy fundacja nabędzie jedynie prawo do zysku (następnie zysk), czy też jeszcze jakieś inne dodatkowe prawa, w tym takie, które uprawniałyby skarżącą fundację do kontrolowania inwestycji, współdecydowania w zakresie prowadzenia biznesu. Innymi słowy, w sprawie nie wyjaśniono w ocenie sądu dostatecznie, czy fundacja stanie się inwestorem, czy też współinwestorem danej inwestycji, co mogłoby uzasadniać ocenę, że po nabyciu praw z umów pożyczek partycypacyjnych (innych niż jedynie zysk z oprocentowaniem) skarżąca będzie prowadzić działalność gospodarczą. Skarżąca trafnie podnosiła, że w celu dokonania oceny, czy dana "aktywność" fundacji mieści się w katalogu zawartym w art. 5 ust. 1 pkt 1-8 ustawy o fundacji rodzinnej, należy przede wszystkim rozważyć, czy można ją w ogóle uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z tym przepisem, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Taka sytuacja zaistniałaby, gdyby okazało się, że fundacja nabywać będzie prawa do decydowania (współdecydowania) o danej inwestycji i będzie aktywnie prowadzić działalność inwestycyjną. Powyższego jednoznacznego wskazania zabrakło w opisie zdarzenia przyszłego, a organ zamiast wyjaśnić z wnioskodawcą tę kwestię, przeszedł bezkrytycznie do analizy, czy prowadzona przez fundację po nabyciu "praw" z umów pożyczek partycypacyjnych działalność gospodarcza mieści się w zakresie wyznaczonym przez art. 5 ust. 1 pkt 3 lub/i 4 ustawy o fundacji rodzinnej. Skarżąca w uzasadnieniu własnego stanowiska przedstawiała argumentację, zgodnie z którą fundacja nabędzie prawo do zysku i zysk z oprocentowaniem (jedynie), co sugerować mogła także treść postawionego pytania i wstępna część przedstawionego uzasadnienia stanowiska w sprawie, a także argumentacja skargi, wedle której "w przypadku pożyczek partycypacyjnych, warunki umowy są znane i aktywność Fundacji Rodzinnej ogranicza się do ich akceptacji i przyjęcia majątku w celu wyposażenia Fundacji Rodzinnej w środki pieniężne pochodzące z zysku. Tak jak wskazano, Fundacja Rodzinna została utworzona w celu gromadzenia mienia i zarządzania nim w interesie beneficjentów" (pkt II ppkt1 lit. q uzasadnienia skargi). Jednakże w końcowej części uzasadnienia stanowiska fundacja wskazała, że "przychody wynikające z udziału w zyskach osób prawnych (w tym np. dywidendy czy odsetki zmienne od pożyczki partycypacyjnej) powinny być zwolnione dla fundacji rodzinnej z CIT, ponieważ wynikają one z działalności Inwestycyjnej fundacji, która nie wykracza poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Działalność ta mieści się w zakresie działalności Inwestycyjnej polegającej na przystępowaniu do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacji rodzinnej) oraz w ramach działalności polegającej na nabywaniu i zbywaniu papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze podmiotach (art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o fundacji rodzinnej)." Sąd dostrzega, że ta końcowa część uzasadnienia dotyczyła argumentów "ewentualnych", tzn. przytoczonych na wypadek gdyby uznać, że fundacja prowadzi działalność gospodarczą. Rzecz jednak w tym, że aby rozstrzygnąć kwestię sporną w tej sprawie (w której wszak nie prowadzi się postępowania dowodowego i brak jest samych umów pożyczek partycypacyjnych, a w konsekwencji brak możliwości zweryfikowania jakie konkretnie prawa nabywać będzie fundacja wedle zapisów umownych) koniecznym jest jednoznaczne wskazanie w zdarzeniu przyszłym, jakie to prawa nabywać ma fundacja. Tylko wówczas interpretacja będzie spełniać swoją funkcję. Organ także w uzasadnieniu swojego stanowiska przyjął, że "Zgodnie z powyższym, za pożyczkę partycypacyjną należy uznać wkład we wspólne przedsięwzięcie, którego istotą jest czerpanie zysków przez pożyczkobiorcę oraz inwestora z realizowanej inwestycji. W związku z przejęciem praw do zysków wynikających z pożyczki partycypacyjnej, za inwestora można uznać w analizowanej sprawie fundację rodzinną (a wcześniej fundatora)." (str. 11 zaskarżonej interpretacji). Powyższe sformułowanie, zdaniem sadu sugeruje, że skarżąca przejmie rolę inwestora (prawa fundatora), a zatem także aktywne decydowanie (współdecydowanie) o kierunku inwestycji. Interpretacja musi być oparta o elementy stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, które nie budzą wątpliwości. Wobec tych niejasności ocena, czy w sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, była niemożliwa bo przedwczesna. Organ nie wyjaśnił zakresu nabywanych praw, w konsekwencji nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, że fundacja prowadzi działalność gospodarczą. W sprawie organ będzie zobowiązany wyjaśnić, czy skarżąca nabywa z umów pożyczek partycypacyjnych (jedynie) prawo do zysku, czyli wypłaty zysku (ze wskazanym oprocentowaniem), czyli czy jej aktywność ograniczy się do przyjęcia tego zysku (majątku) w celu wyposażenia jej w środki pieniężne pochodzące z zysku; czy też fundacja nabywa także inne prawa z umów, które czynią z fundacji rodzinnej aktywnego inwestora, tj. uprawnionego do współdecydowania o zakresie i kierunkach danej inwestycji. W przypadku, gdy fundacja rodzinna nabywa jedynie wypłaty zysku z oprocentowaniem, to organ zobowiązany będzie przyjąć, iż w tej sytuacji nie mamy do czynienia z prowadzeniem działalności gospodarczej przez fundację rodzinną. Zdarzenia te bowiem, a mianowicie polegające na otrzymywaniu przez fundację wypłat z zysku i oprocentowania nie mogą zostać uznane za efekt wykonywania przez fundację działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców. Brak jest przesłanek, aby na tle przedstawionego opisu sprawy utożsamiać ww. zdarzenia z prowadzeniem przez fundację działalności gospodarczej, do której odnosi się art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Bierne otrzymywanie majątku w postaci wpływów z zysku (z oprocentowaniem) nie stanowi wykonywania działalności we własnym imieniu. W tej bowiem sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw aby uznać, że fundacja ma prawo decydowania o kierunku i zakresie inwestycji prowadzonej przez spółkę. Resumując, wobec stwierdzonych braków uzasadniania zaskarżonej interpretacji, w sprawie uznać w należało za zasadne podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego art. 14c § 1 i § 2, art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku bowiem nabywania przez skarżącą jedynie zysku z oprocentowaniem nie ma podstaw do uznania, że skarżąca fundacja w opisanym zdarzeniu przyszłym prowadzi działalność gospodarczą. Organ zatem – z uwagi na ogólnikowe sformułowania w opisie zdarzenia przyszłego przed wszystkim zobowiążę skarżącą do sprecyzowania jakie prawa nabywa i wobec kogo (fundatora, czy spółki). Następnie organ dokona analizy, czy mamy do czynienia z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dyrektor KIS w zakresie "otrzymania" przez fundację rodzinną praw do zysku wynikającego z umów pożyczki partycypacyjnej uznał, że jest to dla skarżącej fundacji zdarzeniem neutralnym podatkowo (art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT). Tym stanowiskiem organ pozostaje związany przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z uwagi jednak na stwierdzone powyżej istotne naruszenia przepisów w zakresie odpowiedzi na drugą część pytania, interpretacja podlegała uchyleniu w całości. Przepis art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2023.1634 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) nie przewiduje możliwości uchylenia interpretacji w części (tak trafnie np. WSA w Opolu w wyroku z 21 grudnia 2018 r., I SA/Op 256/18, NSA w wyroku z 23 lutego 2017 r. II FSK 234/15). Z powyższych względów, sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto, stosownie do wyniku sprawy, w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a. Przyznane skarżącej koszty stanowiły: wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, określone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1687) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Orzeczenia sądów administracyjnych, powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.