I SA/Kr 379/23

WyrokWSA w Krakowie2023-06-12

Skład orzekający: WSA Piotr Głowacki, WSA Waldemar Michaldo, WSA Urszula Zięba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prace rekultywacyjne i porządkowe wykonane na gruntach rolnych na początku roku kalendarzowego, w którym złożono wniosek o płatności bezpośrednie, mogą być uznane za spełnienie wymogu całorocznego użytkowania rolniczego zgodnie z wymogami i normami, uprawniającego do przyznania tych płatności?
Ratio decidendi
Prace rekultywacyjne i porządkowe, nawet intensywne, wykonane na gruntach rolnych na początku roku kalendarzowego, w którym złożono wniosek o płatności bezpośrednie, nie mogą być uznane za spełnienie wymogu całorocznego użytkowania rolniczego zgodnie z wymogami i normami, jeśli stan gruntów po zakończeniu tych prac nadal nie kwalifikuje się do płatności lub ponownie ulega zaniedbaniu w ciągu tego samego roku kalendarzowego. Płatności przysługują za utrzymanie gruntu w odpowiednim stanie przez cały rok, a nie za jego przywracanie do użytkowania.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za 2021 r. Organ administracji publicznej ustalił, że powierzchnia uprawniona do płatności JPO/PZ/PD została znacznie pomniejszona, a płatności JPO i PD odmówiono z powodu zaniedbania gruntów i nieprawidłowego ich użytkowania, co potwierdziły kontrole terenowe i zdjęcia lotnicze/satelitarne. Skarżący twierdził, że prace rekultywacyjne wykonane na początku 2021 r. spełniały wymogi użytkowania rolniczego. Po uchyleniu poprzedniej decyzji przez WSA, organ II instancji ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że prace rekultywacyjne nie uprawniały do płatności za cały rok 2021.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 379/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: sekr. sąd. Maksymilian Krzanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2023 r., sprawy ze skargi K.D., na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie, z dnia 9 marca 2023 r. Nr 78/OR06/23, w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2021 r., skargę oddala. Sygn. akt I SA/Kr 379/23. UZASADNIENIE W dniu 17.06.2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Krakowie wpłynął wniosek K. D. o przyznanie na 2021 r. jednolitej płatności obszarowej (ozn. dalej JPO - zadeklarowano ostatecznie 20,48 ha), płatności za zazielenienie (PZ - deki. 20,48 ha) i płatności dodatkowej (PD - 17,48 ha) oraz płatności związanej do powierzchni upraw truskawek (PT - 0,25 ha). Postępowanie dotyczące ww. płatności zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr 0104-2022-005019, na mocy której powierzchnię uprawnioną do płatności JPO/PZ/PD ustalono (w oparciu o analizę zdjęć lotniczych i wyniki kontroli terenowej z lutego 2021 r.) na poziomie 11,97 ha. Powierzchnię uprawnioną do płatności PT ustalono na poz. 0,25 ha. Oznaczało to przyznanie płatności PT w całości, płatności PZ w pomniejszeniu oraz odmowę przyznania płatności JPO i PD połączoną z nałożeniem na stronę sankcji 3-letnich. Postępowanie odwoławcze dot. ww. decyzji zakończyła decyzja Dyrektora OR ARiMR nr 157/OR06/22, na mocy której zaskarżone rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy. Skarga skierowana przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie została rozstrzygnięta wyrokiem z dnia 7.10.2022 r. (I SA/Kr 667/22), na mocy którego decyzja została uchylona z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza w aspekcie dowodowym. Sąd podkreślił, iż w uzasadnienie decyzji wplecione są zdjęcia wykonane – jak wynika z ich opisu podczas "kontroli terenowej wykonanej w 2020r." oraz szkice i zdjęcia lotnicze pochodzące z 2018 i 2019r. wykorzystane podczas kontroli za 2020r. – co w żadnym wypadku nie obrazuje stanu działek w 2021r. Co więcej organ powołuje się na materiały z "w/w. kontroli" nie wspominając o kontroli terenowej na którą powołuje się w uzasadnieniu decyzji tj. wykonanej w dniu 26 lutego 2021r., co nie pozwala przyjąć, że są to materiały adekwatne do oceny stanu faktycznego na gruncie w 2021r. Na stronie 13 zaskarżonej decyzji zamieszczone jest zdjęcie lotnicze z programu G., jednakże ono samo w sobie nie stanowi o potwierdzeniu konkluzji organu. Po drugie, zdjęcia wykonane w czasie kontroli w 2020 r. nie dotyczą roku, którego dotyczył wniosek o przyznanie płatności w niniejszej sprawie (2021r.). Jak wynika z akt sprawy K. D. złożył wniosek o przyznanie płatności na 2021r. w dniu 17 czerwca 2021r. natomiast organ konsekwentnie powołuje się na kontrole terenowe wykonane w dniu 26 lutego 2021r.; z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast by zdjęcia z tej kontroli stały się podstawą zaskarżonej decyzji. Organ nie przedstawia też w decyzji protokołu z tej kontroli, odnosi się do wyników tej kontroli jedynie werbalnie. To powoduje, że sąd nie może obecnie ocenić zasadności zarzutów skarżącego w przedmiocie przepisów prawa materialnego, w szczególności gdy podnosi on – nie kwestionując nieprawidłowości występujących w 2020r. – że od początku 2021r. rozpoczął prace mające przygotować grunt do rolniczego wykorzystania i że mogło to zostać stwierdzone już w lutym 2021r. oraz że w następstwie tych prac grunty podlegały rolniczemu wykorzystaniu w pełnym, zgłoszonym zakresie. Ponowne postępowanie odwoławcze zostało zakończone decyzją nr 78/OR06/2023 z dnia 9.03.2023 r., w której organ II instancji ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie obejmował przede wszystkim wyniki kontroli terenowej zakończonej w lutym 2021 r. oraz zdjęcia lotnicze i satelitarne z 2021 r. Zdjęcia z powietrza i z poziomu ziemi według organu odwoławczego jednoznacznie wskazują na brak, zaniedbanie lub niewłaściwe prowadzenie działalności rolniczej m.in. w 2021 r. (tj. nieuprawniające do płatności za 2021 r.). W przypadku działek rolnych z 2021 r. ozn. lit. [...](dz. ewid. nr [...], [...], [...], [...]) i [....] (dz. ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]) ww. materiał pozwalał na wiarygodne stwierdzenie, że znaczne obszary tych działek podlegały jesienią 2020 r. i na początku 2021 r. intensywnym zabiegom rekultywacyjnym wykonywanym ciężkim sprzętem. Stare przerośnięte, wyschnięte i zdrewniałe trawy, rośliny łąkowe i małe krzewy rosnące w izolowanych kępach prawidłowo uznano za dowód niewystarczającej troski strony o grunt zadeklarowany do płatności. Taki stan uniemożliwiał zakwalifikowanie ww. gruntów do płatności, o które wnioskowano. Chodzi tu konkretnie o widoczne na ww. zdjęciach i wprost wpisane w protokole z kontroli zmulczowane resztki roślin drzewiastych, jeżyny, niekoszone trawy, nierówności terenu, kępy traw i zarośli. Przy prawidłowym użytkowaniu gruntu taki wygląd szaty roślinnej nie powinien mieć miejsca. Nawet gdyby przyjąć, że strona rzeczywiście zakończyła prace porządkowe wiosną 2021 r., to na zdj. rolnych [...] i [...]z jesieni tego samego roku stan tych działek ponownie przedstawiał się niezadowalająco. W przypadku działek rolnych [...] (dz. ewid. nr [...]) i [...] (dz. ewid. nr [...], [...], [...], [...]) ww. materiał pozwalał na wiarygodne stwierdzenie, że niewielkie części tych działek nie kwalifikowały się do płatności z uwagi na ich zakrzewienie lub bezpośrednie sąsiedztwo z zabudowaniami (przy czym te działki nie były przez stronę kwestionowane). Prace prowadzone do wiosny 2021 r. przez stronę na działkach [...] oraz [...] (tylko ocenę tych działek strona kwestionuje) nie mogły być uznane za typowe prace porządkowe, czy tym bardziej za normalne użytkowanie rolnicze. Wycinanie samosiejek, krzewów, równanie terenu ciężkim sprzętem nie było bowiem wykonywaniem typowych zabiegów zapobiegających występowaniu zachwaszczenia wskazanych w § 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich [...]. Zgodnie z tym przepisem do uznania gruntu za kwalifikujący się do wsparcia konieczny jest przynajmniej jeden zabieg związany z usuwaniem zachwaszczenia, zakrzewienia, czy zadrzewienia wykonany do końca lipca. Jednak ilość tych zabiegów powinna być dostosowana do aktualnego wzrostu i obecności ww. niepożądanej roślinności. Faktycznie prace na ww. działkach [...] i [...] miały charakter wstępu do zabiegów odchwaszczających (czyli przede wszystkim wstępu do koszeń). Pozostałości ww. prac (uwidocznione na zdjęciach z lutego 2021 r. zalegające na działkach strony ścięte gałęzie itp.) nie mogły zostać uznane za dowody na utrzymywanie przez stronę gruntu wskazanego do płatności w stanie uprawniającym do tych płatności. Względem wnioskowanych płatności nie powinny to być prace przywracające użytkowanie rolnicze, a powinny być faktycznym prowadzeniem działalności rolniczej. Ww. prace rekultywacyjne (przywracające grunt do użytkowania rolniczego) trwały jeszcze w 2021 r., co wynika ze zdjęć z ww. kontroli, zdjęć satelitarnych z portalu S. jak i pośrednio z pisma reprezentanta strony z 24-06-2021 r., wskazującego na możliwość ich wykonywania dopiero w odpowiednich warunkach (po wyschnięciu gruntu). Ponieważ na dzień zakończenia ww. kontroli (koniec lutego 2021 r.) stan działek rolnych [...] oraz [...] potwierdzał wykonywanie takich prac racjonalnym było przyjęcie, że doprowadzenie obszarów tych działek do stanu prawidłowego użytku rolnego (przynajmniej użytku zielonego) wymaga ich kontynuacji i dokończenia. Stan działek strony (por. zdj. z lutego 2021 r.) już na początku roku 2021 wskazywał na to, że cel w postaci usunięcia roślinności niepożądanej (zakrzewień, zadrzewień) nie został osiągnięty nawet mimo intensywności tych prac. W takiej sytuacji wykonywane ciężkim sprzętem (ślady na gruncie) prace rekultywacyjne, porządkowe i wycinkowe nie mogły zostać uznane za wystarczające do uznania, że działki strony objęte tymi pracami faktycznie były hektarami kwalifikującymi się do płatności. Niezadowalający stan części gruntów strony miał miejsce w roku 2020 i przeciągnął się także na tok 2021. Z uwagi na znaczne zaniedbanie rolnicze części tych gruntów cel ten wymagał nadzwyczajnych interwencji strony, które zostały podjęte zbyt późno, ale zupełnie nie miały wpływu na ocenę deklaracji strony za rok 2021. Okoliczności sprawy wskazują wręcz na to, że strona podjęła się tych działań w reakcji na zapowiedzianą pod koniec 2020 r. kontrolę terenową – strona zwróciła się do kontrolerów, aby sprawdzenia wykonać w 2 etapach i tak zostało to wykonane. Stan sprzątanych (ponieważ działań strony nie można nazwać po prostu zabiegami zapobiegającymi zachwaszczaniu) działek i pogoda nie pozwoliły na sprawne ich zakończenie, bez pozostawiania widocznych śladów tych zabiegów i pozostałości po nich i to pomimo pory zimowej. Prace strony były wykonane odnośnie roku 2020 zbyt późno, a odnośnie roku 2021, nie zostały odpowiednio wcześnie zakończone. Ww. zdjęcia satelitarne wskazują, że kończenie tych prac miało faktycznie miejsce dopiero późną wiosną roku 2021 r. (koniec maja 2021 r.). Na dodatek zdjęcia lotnicze ww. działek z jesieni 2021 r. wskazują na to, że po uporządkowaniu ich obszaru jesienią działki te znowu były zachwaszczone i zarastające zakrzewieniami. Całość materiałów sprawy uniemożliwiał uznanie obszarów, na których prowadzono (kończono) ww. prace rekultywacyjne w ramach działek [...] i [...] za tereny uprawnione do wsparcia za 2021 r. Wynikało to z brzmienia art. 7 ust. 1 pkt 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 z późn. zm., dalej jako ustawa o płatnościach) i art. 32 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm. dalej jako rozporządzenia wspólnotowe nr 1307/2013). Przepisy te wymagają, aby obszar deklarowany do płatności był użytkowany zgodnie z wymogami i normami przez cały rok kalendarzowy, którego dot. wniosek o te płatności. Rok kalendarzowy trwa od 1 stycznia do 31 grudnia. Z kolei rok wegetacyjny trwa zwykle od pierwszych zabiegów na wiosnę do ostatnich zabiegów jesienią, ale może być też uzależniony od rodzajów upraw. Skoro wniosek strony dotyczył płatności za rok 2021, to od początku do końca tego roku kalendarzowego powinien przedstawiać się jak hektar kwalifikujący się do tych płatności, tj. być użytkami rolnymi, a więc np. gruntami ornymi czy użytkami zielonymi. Ww. przepis słusznie wskazuje odnośnie całej UE całoroczny obowiązek odpowiedniego utrzymania gruntów. W przypadku uznania, że chodzi o rok (okres) wegetacyjny, początek wymagania odpowiedniego stanu działek mógłby się okazać różny dla różnych gospodarstw tak z powodu wybranych upraw jak i stanu gruntu czy pogody. Wobec ww. regulacji i stanu działek strony organy ARiMR nie miały możliwości uznania, że zakwestionowane działki strony były uprawnione do wsparcia przez cały okres wymagany przepisami dotyczącymi tego wsparcia. Nie było w szczególności możliwości dostosowania okresu uprawniającego do płatności, do czasu w jakim strona faktycznie zakończyła prace porządkowe na ww. działkach. Skoro strona wnioskowała o wsparcie m.in. za 2021 r., to ww. działki przez cały ten rok powinny znajdować się w akceptowalnym rolniczo stanie. Materiały z ww. kontroli terenowej i zdjęcia lotnicze / satelitarne nie pozwalały na uznanie, że działki rolne [...] i [...] znajdowały się w takim stanie przez cały 2021 r. Akceptowalny rolniczo stan obejmuje m.in. brak zakrzewień, czy samosiejek oraz pozostałości po nich czy nadmiernego zachwaszczenia. Obecność takich roślin i resztek po nich odróżniała ww. działki strony od działek innych osób w tym samym rejonie. Dodać należy, że zdjęcia lotnicze z 2021 r. wskazują na to, że mimo ww. prac działki rolne [...] i [...] wciąż albo znowu nie odznaczały się stanem uprawniającym do płatności (zachwaszczenie, zakrzewienie). Reasumując - dokumenty zgromadzone w sprawie nie potwierdzają twierdzeń strony o tym, że zasadnicze prace rekultywacyjne zostały przez stronę na działkach [...] i [...] wykonane w 2020 r., a w 2021 r. były już tylko kończone i nie tak intensywne. Ponieważ ze zdjęć satelitarnych wynika, że prace te kończono dopiero późną wiosną 2021 r., a ze zdjęć lotniczych wynika zaniedbanie tych działek również jesienią 2021 r., niemożliwe było uznanie, że przez cały ww. rok ww. działki [...] i [...] znajdowały się w stanie uprawniającym do płatności, tj. były kwalifikującymi się hektarami wzmiankowanymi w art. 32 ust. 4 rozporz. 1307/2013. Brak tych cech uniemożliwiał przyznanie płatności do działek [...] i [...] za 2021 r. z uwagi na brzmienie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach z 2015 r. Zdjęcia z innych lat niż 2021 r. były w niniejszej sprawie jedynie dowodami pomocniczymi umożliwiając określenie stanu działek strony przed zabiegami rozpoczętymi przez stronę w 2020 r. i kończonymi w roku 2021 r. Zdjęcia te (łącznie ze zdj. z 2021 r.) wskazują na niezadowalający stan działek strony zarówno przed 2021 r., w 2021 r. i po tym roku. Wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie; 1) art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach z 2015 r. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięć o materiał dowodowy nieadekwatny do okoliczności fatycznych sprawy, tj. m.in. bez uwzględnienia sposobu gospodarowania rolniczego przez stronę, bez rzetelnej i wyczerpującej analizy ww. mat. dowodowego (naruszenie zas. praworządności), 2) art. 4 ust. 1 pkt c rozporządzenia wspólnotowego nr 1307/2013 w zw. z § 2 rozporządzenia dot. płatności bezpośrednich z 2015 r., poprzez brak uznania zabiegów rekultywacyjnych wykonywanych przez stronę za wymagany zabieg agrotechniczny i uznanie, że rekultywacja nie jest częścią użytkowania rolniczego, 3) art. 32 ust. 4 rozporządzenia wspólnotowego nr 1307/2013 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach z 2015 r., poprzez niezasadne (z powodu braku wyczerpującej analizy dowodów oraz uwzględnienia zasad logiki i doświadczenia życiowego oraz prawidłowej gospodarki rolnej) przyjęcie, że grunty deklarowane przez stronę do płatności nie były użytkowane rolniczo przez cały rok 2021 i przez nieprawidłową ocenę tego czym jest użytkowanie rolnicze, 4) art. 72 ust. 3 rozporządzenia wspólnotowego nr 1306/2013 w zw. z art. 16 rozporz. wspólnotowego nr 809/2014 i art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach z 2015 r., poprzez ustalenie stanu działek strony jedynie w oparciu o niewyraźne i niedokładnie datowane zdjęcia lotnicze oraz wyniki kontroli terenowej z lutego 2021 r. i bez uwzględniania dokumentów wskazujących na zmiany tego stanu w 2021 r. przedłożone przez stronę. W uzasadnieniu podkreślono, iż wyniki kontroli z lutego 2021r. nie powinny być brane pod uwagę, gdyż wniosek złożono dopiero w czerwcu 2021r., nadto zimą 2021r. okres wegetacyjny zamarł. Pozostawione świeże ściernisko z masą biologiczną (resztki roślinności po zabiegach) było działaniem użyźniającym i proekologicznym. Przedłożone zdjęcia satelitarne z zacienieniami są nieprecyzyjne. Skarżący spełnił wymóg jednego zabiegu pielęgnacyjnego do 31 lipca danego roku, co organ potwierdził. Bezzasadne było opieranie się na dowodach z lutego 2021r. i jesieni 2021r., to jest z okresów pozawegetatywnych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji i wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej, jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zarzuty skargi zmierzały do wykazania, iż materiał dowodowy zgromadzony przez organ był nieadekwatny i niewystarczający, w tym przez pryzmat oceny stanu rolniczego utrzymania gruntów w 2021r. jak i braku uznania zabiegów rekultywacyjnych powoływanych przez skarżącego, w efekcie doszło do wadliwej oceny przesłanki prowadzenia prawidłowej gospodarki rolnej i nie użytkowania rolniczego przez cały rok 2021. W zakresie postępowania dowodowego podkreślano także niewyraźne i niedokładnie datowane zdjęcia lotnicze oraz wyniki kontroli terenowej z lutego 2021 r. Wbrew argumentacji skarżącego, dowody na jakich oparły się organy były adekwatne i wystarczające do oceny wiodących dla rozstrzygnięcia kwestii. Wyniki kontroli terenowej działek z lutego 2021 r. oraz zdjęcia lotnicze i satelitarne, głównie z 2021 r. są istotne dla oceny stanu dziatek w 2021 r., ponieważ powstały właśnie w roku 2021, i ten okres był najbardziej adekwatny dla oceny. Wiarygodność tychże dowodów wynika także z ich charakteru i stwierdzonego stanu faktycznego. W przypadku inspekcji terenowej wynikało to z kontroli bezpośrednio na gruncie udokumentowanej zdjęciami załączonymi w decyzji. Okoliczność, iż wykorzystano jako materiał dowodowy w sprawie płatności za 2021 r. kontroli zleconej w ramach sprawy strony za 2020 r. nie dyskwalifikują tych dowodów. Podzielić należy ocenę organu, że zasady i sposób jej wykonania, a także stan stwierdzony na działkach strony podczas tej kontroli okazał się przydatny do oceny przesłanki prowadzenia prawidłowej gospodarki rolnej i użytkowania rolniczego przez cały rok 2021. Skoro kontrolę wykonano w 2021 r. to jej zupełne zignorowanie odnośnie sprawy za ten rok oznaczałby naruszenie obowiązku praworządnego prowadzenia postępowania w tej sprawie (art. 6, 7 k.p.a., art. 3 ustawy o płatnościach) oraz ww. art. 32 ust. 4 rozporządzenia wspólnotowego nr 1307/2013. Wyniki ww. kontroli nie można określić jako dane nieaktualne czy też historyczne, zwłaszcza, iż rozpatrując sprawę za 2021 r. organ uwzględnił zmiany między zakresem wniosków strony za 2020 i 2021r. W przypadku zdjęć lotniczych i satelitarnych, to istotnie pozwoliły one na zobrazowania zmian w okrywie roślinnej wskazujące np. na wykonanie lub brak koszeń. W przypadku spornych działek rolnych B (dz. ewid. nr [...], [...], [...], [...]) i E (dz. ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]) dowody te potwierdzają konkluzje organu, iż znaczne obszary tych działek podlegały jesienią 2020 r. i na początku 2021 r. intensywnym zabiegom rekultywacyjnym. W/w prace rekultywacyjne trwały bez wątpliwości jeszcze w 2021 r., co wynika z ww. kontroli, zdjęć lotniczych i satelitarnych, jak i oświadczeń strony z 24.06.2022 r. (wskazującego na możliwość wykonywania ww. prac dopiero w odpowiednich warunkach). Skoro na dzień wykonania ww. kontroli stan działek rolnych [...] oraz [...] potwierdzał wykonywanie takich prac, to racjonalnym było przyjęcie, że doprowadzenie obszarów tych działek do stanu prawidłowego użytku rolnego (przynajmniej użytku zielonego) wymaga ich kontynuacji i dokończenia, co miało miejsce późną wiosną 2021 r. Słusznie wskazuje organ, że akceptowalny rolniczo stan obejmuje m.in. brak zakrzewień, czy samosiejek oraz pozostałości po nich czy nadmiernego zachwaszczenia. Obecność takich roślin i resztek po nich odróżniała ww. działki strony od działek innych osób w tym samym rejonie. Było to widoczne na zdjęciach satelitarnych wykonanych w widmie prezentującym poziom wegetacji roślin np. w maju 2021 r. Ww. zdjęcia wskazują na to, że prawidłowym stanem działki rolne [...] i [...] zaczęły się odznaczać dopiero po maju 2021 r. Zdjęcia lotnicze działek rolnych [...] i [...] z października 2021 r. pozwalają z kolei na stwierdzenie, że wówczas stan gruntów na tych działkach ponownie przedstawiał się niezadowalająco względem wymogów wnioskowanych płatności. Ww. sytuacja uniemożliwiała uznanie obszarów, na których prowadzono (kończono) te prace za tereny uprawnione do wsparcia. Przepisy art. 7 ust. 1 pkt 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach i art. 32 ust. 4 rozporządzenia wspólnotowego nr 1307/2013 wymagają, aby obszar deklarowany do płatności był użytkowany zgodnie z wymogami i normami przez cały rok kalendarzowy objęty wnioskiem o płatności. Skoro skarżący wnioskował o wsparcie m.in. za 2021 r., to ww. działki przez cały ten rok powinny znajdować się w akceptowalnym rolniczo stanie. Materiały z ww. kontroli terenowej i ww. zdjęcia nie pozwalały na uznanie, że sporne działki znajdowały się w takim stanie przez cały 2021 r. Wbrew argumentacji skargi, z zaskarżonej decyzji wynika przez jaką część 2021 r. działki strony nie były prawidłowo użytkowane rolniczo. Okres ten obejmuje czas od początku 2021 r. (kiedy prace rozpoczęte jesienią 2020 r. przerwano) do maja 2021 r. (kiedy działki [...] i [...] porosły w końcu trawą). Zdjęcia z października 2021 r. wskazują na to, że ww. działki ponownie przestają nadawać się do uprawy lub wypasu. Przepis art. 32 ust. 4 rozporządzenia wspólnotowego nr 1307/2013 dotyczy całego roku kalendarzowego (za który wnioskowano o płatności) a nie wzmiankowanego w skardze okresu wegetacyjnego (który może być różny dla różnych roślin i różnych regionów). Nie zasługują na aprobatę twierdzenia skarżącego o niewystarczającej dokładności wykorzystanych w sprawie zdjęć z portali G. z 2021 r. Data wykonania tych zdjęć lub ich dostępności w tym programie jest widoczna w tym programie. Nawet gdyby przyjąć, że określenie "jesień 2021 r." czy "październik 2021 r." nie jest precyzyjne co do dnia, to zdjęcia te odnoszą się do roku 2021, a przez cały ten rok działki strony powinny kwalifikować się do płatności tj. spełniać przesłankę prowadzenia prawidłowej gospodarki rolnej i użytkowania rolniczego przez cały rok 2021. Z kolei zdjęcia z ogólnodostępnej witryny S. są zdjęciami satelitarnymi i obecnie ich rozdzielczość jest wyraźnie mniejsza niż ww. zdjęć lotniczych np. z programu G. Jednak nawet na tych zdjęciach widać różnice między stanem działek strony, a stanem działek sąsiednich odnośnie np. tego czy grunt pozostawał odsłonięty, czy też był pokryty roślinami zielnymi. Nietrafne jest zawarte w skardze twierdzenie, że zgromadzone w sprawie zdjęcia nie obejmują okresu wegetacyjnego. Zdjęcia satelitarne z maja 2021 r. wskazują na brak zazielenienia działek strony. Z tego powodu przedstawione w zaskarżonej decyzji stwierdzenia o tym, że prace rekultywacyjne (m.in. wycinka gęstych zakrzewień) zostały zakończone zbyt późno są uzasadnione. W maju grunt deklarowany jako trwały użytek zielony na obszarze, gdzie znajdują się działki strony powinien być w pełni zazieleniony, tymczasem ww. zdjęcia wciąż ukazują ten grunt jako pokryty odsłoniętą ziemią, błotem i prawdopodobnie zalegającymi szczątkami wysuszonych ściętych do gołej ziemi roślin, pozostałymi po pracach porządkowych. Z kolei zdjęcia z października 2021 r. ukazują teren, któremu brakuje zabiegów zapobiegających zachwaszczeniu. W ocenie sądu zdjęcia można uznać za na tyle wyraźne, że różnice między terenem zaniedbanym, a użytkowanym są widoczne. Faktura i kolorystyka powierzchni spornych działek na tych zdjęciach wskazuje na braki w zabiegach odchwaszczających i w koszeniach. Przepisy rozporządzenia dotyczącego szczegółowych warunków płatności z 2015 r. wskazujące na konieczność wykonania przynajmniej jednego zabiegu zapobiegającego rozprzestrzenianiu się zachwaszczenia i innej roślinności niepożądanej (np. samosiejek krzewów czy drzew) nie oznacza samoczynnie i bezrefleksyjnie, iż organ musi za taki zabieg uznać podkreślane w skardze prace rekultywacyjne z początku 2021 r. Przepisy wskazują na konieczność wykonania przynajmniej jednego zabiegu pielęgnacyjnego, ale przepis art. 32 ust. 4 rozporządzenia wspólnotowego nr 1307/2013 wskazuje na konieczność utrzymywania gruntów deklarowanych do płatności w odpowiednim stanie przez cały rok, stąd zasadnie organy oceniły, iż nie tyle ilość, a skuteczność takich zabiegów jest istotna, zatem powinna być uzależniona od stanu tych gruntów. Jeżeli na gruntach plenią się chwasty, czy pojawiają się inne rośliny niepożądane, to z oczywistych powodów jeden zabieg nie wystarczy. Potrzeba ich tyle i takiego rodzaju, aby grunt znajdował się w stanie nadającym się do uprawy lub wypasu. Z uwagi na to w okolicznościach kontrolowanej sprawy zabieg agrotechniczny polegający na zniszczeniu niemal całkowicie wierzchniej warstwy roślinności trudno uznać za takie utrzymywanie gruntu. Stanowi on jedynie dopiero wstęp do uzyskania odpowiedniego stanu, który powinien być utrzymywany. Innymi słowy płatności nie przysługują za przywracanie gruntu do użytkowania, a za utrzymywanie go w odpowiednim stanie. Zasadna jest więc ocena organów, iż prace wykonane przez stronę na początku roku 2021 r. nie mogły zostać uznane za wyczerpujące wykonanie "przynajmniej" jednego zabiegu agrotechnicznego wskazanego w § 2 rozporządzenia dot. Szczegółowych warunków płatności z 2015 r. Takie rozumowanie istotnie sankcjonowałoby pozostawienie części działek strony bez pielęgnacji przez większą część roku i to pomijając już, że prawidłowy stan tych działek miał miejsce mniej więcej od końca maja do października 2021 r. Trudno sobie także wyobrazić sytuację, w której za zgodną z prawidłami użytkowania rolniczego (choćby na użytku zielonym) i premiowaną płatnościami jest uznawany stan, gdzie rolnik wykonuje np. koszenie wczesną wiosną i potem do końca roku już się takim swoim gruntem w praktyce nie zajmuje. Nadto pomocne w związku z tym były zdjęcia pochodzące z lat 2020 i 2022 pozwalają porównać stan działek strony z tego okresu ze stanem działek strony z roku 2021. Zawartość dostępnych zdjęć lotniczych działek z lat 2020-2022 pozwala na stwierdzenie, że problem z odpowiednim utrzymaniem części działek strony jest trwały. Prawidłowa gospodarka na gruntach z użytkami zielonymi powinna polegać na odpowiednio systematycznym dbaniu o ten grunt, tak aby niekonieczna była drastyczna ingerencja w grunt, polegająca np. na wycinaniu całej szaty roślinnej czy też gwałtownym jego nawożeniu. Jeżeli zaś strona swoimi zaniechaniami doprowadziła swoje działki do stanu, w którym porosły je gęsto chwasty, krzewy, zarośla czy samosiejki drzew to zależnie od nasilenia takiej roślinności powinna rozważyć ewentualną rezygnację z ich deklarowania na jeden rok, a w tym czasie wykonać wszelkie prace wymagane do przywrócenia zgodnego z normami i wymogami ich użytkowania rolniczego jako użytki zielone. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 72 ust. 3 rozporządzenia wspólnotowego nr 1306/2013. Zgodnie z nim personalizacja formularza wniosku oznacza, że jest on częściowo wypełniony w oparciu o dane z wniosków i kontroli dotyczącej tego rolnika z roku poprzedniego. To oznacza, że takie formularze mogą być nieaktualne i w związku z tym – w oparciu o art. 16 rozporządzenia nr 809/2014 – ubiegający się o płatności jest zobowiązany do podawania danych aktualnych, tj. np. nanoszenia już przy składaniu wniosku odpowiednich poprawek dot. powierzchni rzeczywiście uprawnionej do wsparcia w ramach poszczególnych działek, uwzględniających zmiany zachodzące w tym zakresie. Ustalenie przez organy powierzchni uprawnionych do płatności odbyło się w oparciu o możliwie aktualne źródła danych i dopuszczalna jest w związku z tym także wsteczna ocena powierzchni kwalifikowanych do płatności. Proces taki jest oparty o dokonywaną cyklicznie aktualizację i wymianę ortofotomap w systemie LPIS, a także uwzględnianie informacji pochodzących z bardziej aktualnych niż dana ortofotomapa źródeł, jak np. wyniki kontroli terenowych. Z uwagi na powyższe, oddalono skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło