III FZ 443/23

Dnia 20 września 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 404/20 oddalające wniosek Romana Sowy w przedmiocie wyłączenia sędziego WSA Bolesława Stachury od orzekania w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 20 marca 2020 r., nr SKO/KD/400/493/2020 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 29.05.2023 r. o sygn. I SA/Sz 404/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi R. S. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 20.03.2020 r., nr SKO/KD/400/439/2020, wydaną w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r., oddalił wniosek o wyłączenie sędziego WSA Bolesława Stachury. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 18 i art. 19 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie. 2.1. Pismem z dnia 11.08.2022 r. skarżący wniósł do WSA w Szczecinie wniosek o wyłączenie sędziego WSA w Szczecinie Bolesława Stachury od rozpoznawania sprawy. W toku postępowania sądowego skarżący zwrócił się w odrębnych pismach z 1.10.2020 r. i 30.08.2021 r. z wnioskami o wyłączenie sędziów składu orzekającego, w tym sędziego sprawozdawcy (sędziego WSA Bolesława Stachury) od orzekania w sprawie. Skarżący uzasadniając wnioski podnosił, że skład sędziowski rozpoznaje jego sprawę wadliwie. Zdaniem skarżącego, sędziowie powinni być wyłączeni od orzekania w sprawie z uwagi na wadliwe określenie istoty sporu, została ona bowiem określona niezgodnie z żądaniem zamieszczonym w pismach procesowych, gdzie wskazywano na konieczność uchylenia w całości zaskarżonej decyzji (która wadliwie określała przedmiot sprawy jako łączne zobowiązanie pieniężne na 2018 r.). Skarżący we wniosku domagał się także aby WSA w Szczecinie skierował do Rady Gminy W. wniosek-skargę z 7.05.2020 r. w celu podjęcia decyzji (uchwały), zwalniającej skarżącego w całości od obowiązku uiszczenia podatku rolnego i podatku od nieruchomości. 2.2. Postanowieniem z 9.10.2020 r. WSA w Szczecinie oddalił ww. wnioski, w tym wniosek dotyczący sędziego WSA Bolesława Stachury. Skarżący na powyższe postanowienie wniósł zażalenie, które postanowieniem z 10.02.2021 r., (II FZ 66/21) zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Niezaskarżalnym postanowieniem z 3.09.2021 r. o sygn. I SA/Sz 404/20 WSA w Szczecinie odrzucił wniosek skarżącego z 30.08.2021 r. o wyłączenie sędziego WSA Bolesława Stachury. W uzasadnieniu postanowienia WSA w Szczecinie wskazał, że będący przedmiotem rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego WSA Bolesława Stachury był ponownym wnioskiem w tej sprawie, sformułowanych o te same okoliczności, a także nie zawierał żadnych nowych argumentów, co do przesłanek wyłączenia. 2.3. W piśmie z 11.08.2021 r. skarżący zamieścił kolejny wniosek o wyłączenie ww. sędziego, podnosząc w uzasadnieniu wskazane w poprzednich wnioskach przesłanki do jego wyłączenia. Postanowieniem z 25.01.2023 r. WSA w Szczecinie odrzucił wniosek o wyłączenie sędziego WSA Bolesława Stachury. 2.4. W piśmie z 5.05.2023 r skarżący zawnioskował ponownie o wyłączenie sędziego WSA Bolesława Stachury "od wydawania w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 404/20 jakichkolwiek decyzji procesowych i merytorycznych, w szczególności orzeczeń". Wskazał, że integralną częścią wniosku są wszystkie pisma procesowe w sprawie o sygn. I SA/Sz 404/20 oraz wniosek z 30.08.2021 r., który został przez skarżącego dołączony do ww. wniosku z 5.05.2023 r. Skarżący wyjaśnił, że podstawą wyłączenia sędziego WSA Bolesława Stachury ze sprawy o sygn. I SA/Sz 404/20 jest "barbarzyńskie nadużywanie prawa, w szczególności procesowego, co jest powodem składania (...) słusznych wniosków o sprostowanie i uzupełnienie orzeczeń, o przywrócenie terminu oraz zupełny brak motywacji empatycznej do zasad (prawdy, sprawiedliwości, uczciwości, przejrzystości, rzetelności, równości szans) i prawa Demokratycznego Państwa Prawa (gdzie na pierwszym miejscu jest istota ludzka, obywatel, potem logiczne i spójne prawo stanowiące oparte na prawie naturalnym, potem gospodarka-ekonomia oparta na podstawach mikroekonomii z makroekonomią jako czynnikiem regulującym)". 2.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając postanowieniem z 29.05.2023 r. o sygn. I SA/Sz 404/20 wniosek o wyłączenie sędziego WSA Bolesława Stachury wyjaśnił, że przedstawiona we wniosku skarżącego okoliczność nie zaistniała w sprawie, nadto nie mieści się w przesłankach z art. 18 p.p.s.a. Nie można również stwierdzić, że została spełniona przesłanka z art. 19 p.p.s.a., tj. nie zaistniała okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zarzuty przedstawione przez skarżącego mają charakter generalny i nie zostały poparte konkretnymi obiektywnymi okolicznościami oraz dowodami wskazującymi na realną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Wniosek skarżącego nie zawiera takiej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego wymienionego we wniosku w rozpoznaniu sprawy, co czyni żądanie nieuzasadnionym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędzia WSA Bolesław Stachura złożył wyjaśnienie, że nie pozostaje ze skarżącym w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą okoliczności, z powodu których zachodziłaby wątpliwość co do jego bezstronności przy orzekaniu w tej sprawie. Oświadczenie i jego prawdziwość w ocenie WSA w Szczecinie nie budziły wątpliwości, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia sędziego WSA Bolesława Stachury od rozpoznania sprawy. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i uprawdopodobnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego. Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie i na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 18 i art. 19 p.p.s.a. postanowił o jego oddaleniu. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Wskazał, że integralną częścią zażalenia są wszystkie pisma procesowe w sprawie o sygn. I SA/Sz 404/20 oraz wniosek z 30.08.2021 r., który został przez skarżącego dołączony do ww. wniosku z 5.05.2023 r. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie WSA w Szczecinie odpowiada prawu. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Ponadto postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację WSA w Szczecinie co do braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego objętego wnioskiem, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek skarżącego (art. 19 p.p.s.a.). Przedstawione przez skarżącego we wniosku okoliczności (powtórzone w części w zażaleniu), mają subiektywny charakter. Przeświadczenie skarżącego o wyłączeniu wskazanego sędziego z uwagi na "barbarzyńskie nadużywanie prawa, w szczególności procesowego, co jest powodem składania (...) słusznych wniosków o sprostowanie i uzupełnienie orzeczeń, o przywrócenie terminu oraz zupełny brak motywacji empatycznej do zasad (prawdy, sprawiedliwości, uczciwości, przejrzystości, rzetelności, równości szans) i prawa Demokratycznego Państwa Prawa (gdzie na pierwszym miejscu jest istota ludzka, obywatel, potem logiczne i spójne prawo stanowiące oparte na prawie naturalnym, potem gospodarka-ekonomia oparta na podstawach mikroekonomii z makroekonomią jako czynnikiem regulującym)" nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie. Dodatkowo sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie od orzekania, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożył wymagane w art. 22 § 2 p.p.s.a. oświadczenie. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i uprawdopodobnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego oraz w rozpoznawanym zażaleniu brak jest wskazania okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczenia złożonego przez sędziego WSA objętego wnioskiem. W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w sprawie wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie. 4.2. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki