I GSK 1222/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-10

Skład orzekający: Joanna Salachna, Bogdan Fischer, Krzysztof Sobieralski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynności egzekucyjne może obejmować zarzut niewłaściwości miejscowej organu egzekucyjnego, zwłaszcza w kontekście nowelizacji przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga na czynności egzekucyjne może obejmować zarzut niewłaściwości miejscowej organu egzekucyjnego, szczególnie po nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która weszła w życie 30 lipca 2020 r. Sąd stwierdził, że sąd pierwszej instancji błędnie zastosował przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji, co skutkowało nieprawidłowym oddaleniem skargi. Ponadto, NSA podkreślił, że ustawy o zasadach ewidencji nie mają zastosowania do należności niepodatkowych, a organ egzekucyjny ma obowiązek ustalić aktualny adres strony w przypadku wątpliwości.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na czynności egzekucyjne dotyczące zaległości z tytułu zwrotu dotacji. Zarzuciła m.in. brak właściwości miejscowej organu egzekucyjnego oraz stosowanie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych. Organy administracji obu instancji oddaliły skargę, uznając, że zarzut niewłaściwości miejscowej nie może być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, a jedynie zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienie organu, uznając zasadność części zarzutów skargi kasacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. K. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2850/20 w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. K. 1140 (jeden tysiąc sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2850/20 oddalił skargę P. K. (dalej "skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 14 listopada 2018 r. (doręczonego w dniu 27 listopada 2018 r.) wystawionego przez Zarząd Województwa Podlaskiego w Białymstoku, obejmującego zaległość z tytułu nieuiszczonego zwrotu dotacji w kwocie należności głównej 2 285 833,30 zł z należnymi odsetkami, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej. Zawiadomieniami z 29 lipca 2019 r. Naczelnik US w Białymstoku dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w [...] w B., G. w L., [...] w P., w G. w B.. W dniu 1 sierpnia 2019 r. skarżąca wniosła do Naczelnika US w Białymstoku skargę na ww. czynności egzekucyjne, wskazując m.in. na brak właściwości miejscowej Naczelnika US w Białymstoku oraz podnosząc argumenty związane ze stosowaniem zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych. Pismem z 26 września 2019 r. Naczelnik US w Białymstoku przekazał do Naczelnika US Warszawa-Targówek, zgodnie z właściwością miejscową, tytuł wykonawczy nr [...] do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast Naczelnik US Warszawa-Targówek, uznając się za niewłaściwego do prowadzenia sprawy, przy piśmie z 20 lutego 2020 r. przekazał akta do Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo. Naczelnik US Warszawa-Bemowo postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika US w Białymstoku dot. zajęcia innych wierzytelności pieniężnych z 29 lipca 2019 r. W uzasadnieniu Naczelnik US Warszawa-Bemowo, odnosząc się do zarzutu stosowania najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych, wskazał, że zarzut ten nie mógł stanowić przedmiotu skargi, bowiem składana w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 z późn. zm.), dalej "u.p.e.a.", "ustawa o postępowaniu egzekucyjnym", skarga nie może stanowić konkurencyjnego w stosunku do wniesienia zarzutów, zażalenia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania środka zaskarżenia, zaś argumenty podnoszone przez skarżącą mogły zostać wskazane w zarzutach, natomiast strona nie skorzystała z tego środka zaskarżenia. Organ odmówił uwzględnienia zarzutu naruszenia właściwości organu bowiem na dzień zastosowania środków egzekucyjnych, tj. 29 lipca 2019 r. do Urzędu Skarbowego nie wpłynęła informacja, że skarżąca zmieniła miejsce zamieszkania. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca wywodząc od niego w dniu 30 maja 2020 r. zażalenie. Rozpoznając zażalenie Dyrektor IAS postanowieniem z [...] października 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika US Warszawa-Bemowo. W uzasadnieniu organ wskazał, że ustalenia dokonane przez Naczelnika US są prawidłowe, zaś zarzuty skarżącej odnośnie miejsca jej zamieszkania należy uznać za bezzasadne. Organ stwierdził, że zajęcia innych wierzytelności dokonano zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a, poprzez doręczenie do dłużników – K. w B., G. w L., K. w P. oraz G. w B., zawiadomień o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej. Skarżąca zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2850/20 ją oddalił. W ocenie Sądu I instancji, ustawodawca w u.p.e.a. przewidział kilka środków ochrony prawnej zobowiązanego. Są nimi zarzuty (art. 33 u.p.e.a.), wniosek o umorzenie postępowania (art. 59 u.p.e.a.) oraz skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.). Każdy z tych środków ma na celu kontrolę działań organu egzekucyjnego, jednakże co istotne, środki te wzajemnie się nie zastępują. Zdaniem Sądu I instancji, w ramach postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne nie podlega badaniu kwestia właściwości organu egzekucyjnego. Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jest podstawą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Stąd okoliczność ta nie może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną uregulowaną w art. 54 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie mogła więc skutecznie kwestionować niedopuszczalności egzekucji, prowadzenia czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ egzekucyjny, czy też zastosowania nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego. Opisane powyżej okoliczności, jak podniósł organ, mogły być bowiem podstawą złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 i 9 u.p.e.a. Ocena dokonana przez organy w postaci nieuwzględnienia skargi, a następnie nieuwzględnienia zażalenia w niniejszej sprawie była zatem zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Następnie skarżąca, na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2021 r. w sprawie o sygnaturze akt V SA/Wa 2850/20. Przedmiotowy wyrok zaskarżyła w całości, uzasadniając stawiane zarzuty wniosła o: 1. uchylenie na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądzenie na podstawie art. 203 pkt. 1 p.p.s.a. na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 3. rozpoznanie sprawy na rozprawie. Sądowi I instancji zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.: 1. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 54 par. 1 w zw. z art. 33 par. 1 i 2 u.p.e.a. poprzez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że brak właściwości miejscowej organu egzekucyjnego dokonującego określonej czynności egzekucyjnej może być zaskarżony tylko w drodze zarzutów z wyłączeniem skargi na czynności egzekucyjne, podczas gdy przedmiotem skargi egzekucyjnej jest badanie czy czynność nie została dokonana z naruszeniem ustawy, w tym przepisów dotyczących właściwości miejscowej. 2. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 33 par. 1 pkt 9 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2070), dalej "ustawa zmieniająca", przez bezprawne zastosowanie drugiego z tych przepisów i w konsekwencji uznanie, że właściwość miejscowa powinna być wyłącznie badana w drodze zarzutów, podczas gdy art. 33 par. 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym przestał obowiązywać z dniem 30 lipca 2020 r. i na mocy art. 13 ust. 5 ustawy zmieniającej nie ma zastosowania do niniejszego postępowania. 3. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 54 par. 1 w zw. z art. 33 par. 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że brak właściwości organu egzekucyjnego dokonującego określonej czynności egzekucyjnej może być zaskarżony tylko w drodze zarzutów z wyłączeniem skargi na czynności egzekucyjne, podczas gdy właściwość miejscowa organów egzekucyjnych powinna być badana w toku całego postępowania egzekucyjnego. 4. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2020, poz. 170), dalej "ustawa o zasadach ewidencji", przez brak rozpatrzenia kwestii zastosowania przez organ ostatniego z tych przepisów jako podstawy do ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej, podczas gdy przepis został zastosowany przez organ, pomimo że reguluje tylko kwestie związane z obowiązkiem aktualizacji danych podatników w bazie podatników, nie wpływa natomiast na ustalenie rzeczywistego adresu zamieszkania podatnika, oraz był przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji. 5. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 2 przez brak rozpatrzenia kwestii wykładni przez organ ostatniego z tych przepisów polegającej na uznaniu, że miejscem zamieszkania zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym jest miejsce wymienione w bazie podatników, podczas gdy miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejsce faktycznego jej przebywania z zamiarem zamieszkania, oraz kwestia ta była przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji. 6. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 par. 4 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym przez brak rozpatrzenia kwestii zastosowania przez organ ostatniego z tych przepisów i oddalenie skargi skarżącej na czynności egzekucyjne, podczas gdy zaskarżone czynności egzekucyjne zostały dokonane przez organ niewłaściwy w sprawie, biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania skarżącej, i tego powodu z naruszeniem ustawy, co powinno skutkować uwzględnieniem skargi na czynności egzekucyjne i uchyleniem w całości dokonanych czynności egzekucyjnych, co było przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji. 7. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym przez brak rozpatrzenia kwestii zastosowania przez organ ostatniego z tych przepisów i oddalenie skargi skarżącej na czynności egzekucyjne, podczas gdy zaskarżone czynności egzekucyjne zostały dokonane przez organ niewłaściwy w sprawie, biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania skarżącej, i tego powodu z naruszeniem ustawy, co powinno skutkować uwzględnieniem skargi na czynności egzekucyjne i uchyleniem w całości dokonanych czynności egzekucyjnych, co było przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji. 8. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 par. 1 pkt 2 ustawy o egzekucji przez brak rozpatrzenia kwestii braku zastosowania przez organ ostatniego z tych przepisów i uznanie, że skarga na czynności egzekucyjne nie dotyczy materii nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpatrzenia skargi w tym zakresie przez organ, podczas gdy z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że skarga na czynności egzekucyjne dotyczy także sytuacji nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego, czego skutkiem powinno być merytoryczne rozpoznanie skargi w tym zakresie, szczególnie że było to przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji. 9. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 151 w związku z 134 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym przez brak rozpatrzenia kwestii braku zastosowania przez organ ostatniego z tych przepisów i uznanie, że skarga na czynności egzekucyjne nie dotyczy materii nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpatrzenia skargi w tym zakresie przez organ, podczas gdy skarga na czynności egzekucyjne dotyczy także sytuacji nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego, czego skutkiem powinno być merytoryczne rozpoznanie skargi w tym zakresie, szczególnie że było to przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się zasadna, choć tylko część podniesionych w niej zarzutów jest trafna. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Przechodząc do oceny stawianych przez skarżącą kasacyjnie zarzutów, zasadnie zarzucono w pkt. 2. petitum skargi kasacyjnej naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 151 p.p.s.a w związku z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 2 i 5 ustawy zmieniającej przez bezprawne zastosowanie drugiego z tych przepisów i w konsekwencji uznanie, że właściwość miejscowa powinna być wyłącznie badana w drodze zarzutów, podczas gdy art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przestał obowiązywać z dniem 3 lipca 2020 r. i na mocy art. 13 ust. 5 ustawy zmieniającej nie ma zastosowania do niniejszego postępowania. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji wskazał, że w ramach postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne nie podlega badaniu kwestia właściwości organu egzekucyjnego. Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jest podstawą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Stąd okoliczność ta nie może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną uregulowanej w treści art. 54 § 1 u.p.e.a. Zdaniem WSA w realiach rozpoznawanej sprawy Skarżąca nie mogła skutecznie kwestionować niedopuszczalności egzekucji, prowadzenia czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ egzekucyjny, czy też zastosowania nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić w okolicznościach niniejszej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. Zaznaczenia wymaga, że w tym dniu weszła w życie nowelizacja, która zmieniła charakter prawny zarówno skargi na czynności egzekucyjne, jak i zarzutów. Zgodnie z art. 13 ust. 2 i 5 ustawy zmieniającej, w przedmiotowej sprawie powinny zostać zastosowanie przepisy w wersji obowiązującej po 30 lipca 2020 r. Nadmienić należy, że postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne zakończyło się dopiero [...] października 2020 r., czyli już po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Wobec tego, argumentacja Sądu I instancji, oparta m.in. na art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. jest nieprawidłowa. Zasadny jest również sformułowany w pkt. 4. petitum skargi kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 151 w związku z 134 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji przez brak rozpatrzenia kwestii zastosowania przez organ ostatniego z tych przepisów jako podstawy do ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącej, podczas gdy przepis został zastosowany przez organ, pomimo że reguluje tylko kwestie związane z obowiązkiem aktualizacji danych podatników w bazie podatników, nie wpływa natomiast na ustalenie rzeczywistego adresu zamieszkania podatnika, oraz był przedmiotem zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji. Skład orzekający podziela w tym zakresie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2020 r. (sygn. akt I GSK 546/20), sprowadzający się do stanowiska, że ustawy o zasadach ewidencji nie mają zastosowania do należności niepodatkowych. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy o zasadach ewidencji przepisy tej ustawy określają zasady ewidencji podatników, płatników podatków i płatników składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają zarówno osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, jak również inne podmioty niż wymienione w ust. 1, jeżeli na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, płatnikami podatków bądź płatnikami składek ubezpieczeniowych (art. 2 ustawy o zasadach ewidencji). Mając na uwadze powołaną wyżej regulację prawną, należy uznać, że stanowisko organu oraz pogląd wyrażony przez Sąd I instancji nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew temu stanowisku przepisy ustawy o zasadach ewidencji nie mają zastosowania do należności niepodatkowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreśla dużą wagę do zagadnienia prawidłowości doręczenia dłużnikowi pism w postępowaniu egzekucyjnym, jednocześnie zaznaczając, że dane zawarte w ewidencji są wiążące wyłącznie w postępowaniach podatkowych. Natomiast niniejsze postępowanie, chociaż prowadzone przez ten sam organ co postępowania podatkowe, jest postępowaniem egzekucyjnym. Nie ma więc podstaw, aby przy ustalaniu adresu strony organ egzekucyjny ograniczał się jedynie do danych zgłoszonych urzędowi na mocy ustawy o zasadach ewidencji. Nie można również przyjąć, że niewykonanie przez skarżącego obowiązku aktualizacji danych, zgodnie z art. 9 pkt 1d ustawy o zasadach ewidencji, mogło skutkować w postępowaniu egzekucyjnym automatycznym przyjęciem adresu znajdującego się w tej ewidencji jako adresu aktualnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają własnej regulacji zasad i trybu doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym, w związku z czym w myśl art. 18 u.p.e.a. mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestie zasad i trybu doręczania pism w postępowaniu administracyjnym w sposób kazuistyczny uregulowane zostały w Rozdziale 8 Działu I k.p.a. Szczegółowość tej regulacji jest niezbędna ze względu na konieczność ścisłego określenia faktów powodujących skutek prawny. Sąd kasacyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w doktrynie, zgodnie z którym przepisy k.p.a. dotyczące doręczeń pism procesowych powinny być wykładane ściśle, gdyż czynność materialnotechniczna doręczenia powoduje szereg doniosłych skutków procesowych, w tym – jak w rozpoznawanej sprawie – rozpoczęcie biegu terminów (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 15, Warszawa 2017 r., s. 302). Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 41 k.p.a., obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania obciąża stronę wyłącznie "w toku postępowania", aktualizując się dopiero w chwili doręczenia stronie pierwszego pisma, przez co dowiaduje się ona o istniejącym postępowaniu. Strona nie może być niejako "zaskakiwana" przez organ administracji o wszczętej egzekucji, w sytuacji, w której dowiaduje się o obowiązku dopiero po pobraniu egzekwowanej kwoty z konta bankowego. Przyjęcie możliwości skutecznego doręczenia zawiadomienia przez awizo na nieaktualny adres uniemożliwia podjęcie przysługujących zobowiązanemu działań mających na celu ochronę jego interesów (art. 33 u.p.e.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną, podziela stanowisko, że organ egzekucyjny, w sytuacji powstania wątpliwości co do miejsca zamieszkania strony, zobowiązany jest – w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a. związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 7 k.p.a. – do ustalenia aktualnego jej adresu, przeprowadzając w tym zakresie szczegółowe postępowanie wyjaśniające. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Z uwagi na stwierdzenie zasadności części zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok oraz kwestionowane postanowienie. W toku ponownego postępowania organ uwzględni ocenę prawną dokonaną w niniejszym uzasadnieniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło