II SA/Rz 930/24
WyrokWSA w Rzeszowie2024-12-10
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Piotr Godlewski, Jolanta Kłoda-Szeliga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, która nie zawiesiła jej do dnia 31 grudnia 2023 r., może zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do tej daty, w sytuacji gdy złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w grudniu 2023 r. i nie zamierzała zawieszać renty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., ponieważ Skarżąca miała ustalone prawo do renty rolniczej i pobierała to świadczenie, nie dokonując jego zawieszenia do tej daty. W związku z tym, wobec wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) oraz zmianą przepisów od 1 stycznia 2024 r., nie było podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skutek ewentualnego zawieszenia renty od sierpnia 2024 r. nie mógł wpłynąć na ocenę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dzień 31 grudnia 2023 r.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w grudniu 2023 r. z tytułu opieki nad synem legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności. Skarżąca pobierała rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy i nie zamierzała jej zawieszać. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, wskazując na pobieranie przez Skarżącą renty rolniczej jako przeszkodę. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących zbiegu świadczeń i skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 6 czerwca 2024 r. nr SKO.4111/255/2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – skargę oddala –
Decyzją z 6 czerwca 2024 r. nr SKO.4111/255/2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a." .) w zw. art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323, dalej: "u.ś.r."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") z 13 lutego 2024 r. nr: MGOPS/R/EBM/5222/1/24 odmawiającą ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla M.P. (dalej: "Wnioskodawczyni"/"Skarżąca") w związku z opieką nad synem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że wnioskiem z 28 grudnia 2023 r. Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika adwokata, zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad synem, ur. [...] 1994 r., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odmawiając ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego Burmistrz wskazał, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, Skarżąca wniosła odwołanie.
Kolegium odnosząc się do faktu, że Wnioskodawczyni nie spełnia warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazało, że organ I instancji niesłusznie oparł zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. K 38/13 został uznany za niezgodny z Konstytucją. Wskazany przez organ I instancji powód dla którego odmówiono Wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w rzeczywistości nie zachodzi. Przeszkody w tym zakresie nie stanowi bowiem moment powstania niepełnosprawności u syna.
Natomiast z uwagi na fakt, że Wnioskodawczyni od 2022 r. ma ustalone prawo do renty rolniczej i do 31 grudnia 2023 r. nie przedłożyła decyzji o zawieszeniu i wstrzymaniu wypłaty renty rolniczej, pozbawia ją to możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało, że w pełni aprobuje takie rozwiązanie, które znalazło odzwierciedlenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej NSA), w których NSA opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Kwestię zbiegu świadczeń reguluje także art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2022 r., poz. 933 - dalej: u.u.s.r.) i także w tym przypadku Kolegium uznało, że w świetle norm konstytucyjnych należy uznać, że osobie, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę rolniczą lub emeryturę z KRUS, trzeba umożliwić dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie. Wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty rolniczej lub emerytury na podstawie art. 34 u.u.s.r. Zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., którą trzeba wiązać nie z samym prawem do emerytury lub renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że o ile jedyną przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania emerytury lub renty, to organ winien poinformować skarżącego o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury/renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty.
W przedmiotowej sprawie przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania przez Wnioskodawczynię prawa do renty rolniczej z tytułu trwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie została wyeliminowana przez zawieszenie tego prawa. Organ zaznaczył, że Wnioskodawczyni działała przez profesjonalnego pełnomocnika jeszcze przed datą wydania decyzji organu I instancji i miała wiedzę co do możliwości dokonania wyboru pomiędzy rentą a świadczeniem pielęgnacyjnym oraz co do zasadności złożenia wniosku o zawieszenie renty rolniczej. Wskazuje na to jednoznacznie treść pisma z dnia 28 grudnia 2023r. złożonego przez pełnomocnika. Jednak do dnia wydania decyzji przez Kolegium ani nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty rolniczej, ani nie poinformowała o wystąpieniu do właściwego organu z wnioskiem o zawieszenie prawa do renty rolniczej. Wezwanie Wnioskodawczyni na obecnym etapie sprawy do przedłożenia decyzji potwierdzającej fakt wstrzymania renty rolniczej jest niecelowe, ponieważ skutek powyższego winien być na 31 grudnia 2023 r., a nie na dzień wezwania, czy orzekania w przedmiotowej sprawie. Skoro Wnioskodawczyni do 31 grudnia 2023 r. nie dokonała zawieszenia prawa do renty rolniczej, to tym samym nie spełniła przesłanek wynikających z treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, a to doprowadziło, że nie można jej przyznać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zwróciło również uwagę na zmianę przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, z których wnika, że od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi tylko wtedy, jeżeli sprawuje opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18-tego roku życia legitymującą się odpowiednim orzeczeniem.
W skardze Skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, zaskarżyła decyzją Kolegium w całości, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. naruszenie art. 7 K.p.a., 8 § 1 K.p.a., 77 K.p.a., 78 § 1 K.p.a., 80 K.p.a., 107 § 3 K.p.a., 108 K.p.a. poprzez:
- brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego;
- przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy;
- poprzez niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;
- nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez Skarżącą renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że z uwagi na fakt, że Skarżąca do dnia 31 grudnia 2023 r. nie dokonała zawieszenia prawa do renty rolniczej, to tym samym nie spełniła przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., bowiem nie nabyła do tego dnia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Na tych podstawach Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, dopuszczenie i przeprowadzenia dowodu z dokumentu załączonego do skargi, tj. oświadczenia Skarżącej z 11 lipca 2024 r. - celem wykazania faktu złożenia przez Skarżącą wniosku o wstrzymanie wypłaty renty rolniczej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w aktualnie obowiązujących przepisach brak jest regulacji odnoszącej się do osób spełniających przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierających rentę rolniczą, uzależniającej przyznanie im pierwszego świadczenia od skutecznej rezygnacji z renty. Brak jest również regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia. Nie ma także ugruntowanego orzecznictwa, nakazującego osobie chcącej otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne zawieszenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Taki stan faktyczny utrzymuje się w sytuacji do osób pobierających emeryturę, jednak nie można tych świadczeń traktować analogicznie. Skarżąca nie legitymuje się prawem do emerytury, o którego ewentualnym przyszłym zawieszeniu można byłoby dyskutować w kontekście spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Taka sytuacja doprowadziłaby bowiem do sytuacji, gdy osoba uprawniona pozostałaby przez jakiś czas bez należnych jej, a zarazem niezbędnych do życia świadczeń.
Rozwijając dalsze zarzuty naprowadzono, że niniejsza sprawa, w odróżnieniu od innych dotyczących kolizji pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego i prawem do emerytury, wpisuje się wprost w kontekst prawny objęty skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17
(Dz. U., poz. 1257, OTK z 2019 r., seria A, poz. 36). W wyroku tym stwierdzono w punkcie I., że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zaś w punkcie II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok SK 2/17 opublikowany został Dzienniku Ustaw w dniu 8 lipca 2019 r. w związku z czym od dnia 9 stycznia 2020 r. - w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17- norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, że zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Zestawienie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i sentencji wyroku SK 2/17 nie pozostawia w tym zakresie najmniejszych wątpliwości. Osoby mające ustalone prawo do renty rolniczej mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust. 1a u.ś.r. i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 u.ś.r., co potwierdza orzecznictwo. Podkreślono, że forsowanie potrzeby "wyrównania" sytuacji opiekuna-rencisty (z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym), a zwłaszcza zmuszanie go do rezygnacji z renty, w istocie niweczy skutki wyroku SK 2/17. Po wyroku tym nie uczyniono bowiem nic, aby wprowadzić ustawowe rozwiązania regulujące specyficzny status opiekunów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego posiadających jednocześnie rentę. Należy więc przyjąć, że na chwilę obecną uprawnienia takich osób są takie, jak to wprost wynika z zestawienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z sentencją wyroku SK 2/17. W podsumowaniu za nieprawidłowe uznano stanowisko Kolegium, zgodnie z którym okoliczność, że do 31 grudnia 2023 r. nie dokonała zawieszenia prawa do renty rolniczej, to tym samym Skarżąca nie spełnia przesłanek wynikających z treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, wobec czego nie można odwołującej przyznać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w myśl art. 63 ww. ustawy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
I. Stan sprawy jest następujący. Wnioskiem z 28 grudnia 2023 r. Skarżąca reprezentowana przez adwokata, wystąpiła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad synem, urodzonym [...] 1994 r., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pełnomocnik we wniosku wskazał, że "wnioskodawczyni nie zamierza dokonać zawieszenia prawa do otrzymywanej renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym". Z akt wynika, że wniosek wpłynął do organu I instancji w dnu 4 stycznia 2024 r. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (29 stycznia 2024 r.) Burmistrz, zawiadomił pełnomocnika w trybie art. 10 § 1 K.p.a., z jednoczesnym wskazaniem na art. 17 ust. 1b oraz 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., po czym decyzją z 13 lutego 2024 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej Kolegium, decyzją z dnia 6 czerwca 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, aczkolwiek nie podzieliło argumentacji odnośnie do wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. Decyzja Kolegium stanowi przedmiot skargi.
II. Trafne jest stanowisko Kolegium, w którym wskazano na skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 w zakresie kierunku interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. W wyroku tym przyjęło, że brak możliwości wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia. Zatem powołana przez Burmistrza okoliczność (data powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki), sama w sobie nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
III. Z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429, dalej: "u.ś.w."), która w art. 43 wprowadziła zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym również w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. Artykuł 17 uzyskał nową treść, wedle której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje określonym osobom, jeżeli sprawują one opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. zawartym w rozdziale 7 zatytułowanym: "Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy", w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (podkreślenie Sądu). A contrario, brak powstania prawa do 31 grudnia 2023 r. np. z uwagi na brak rezygnacji z pobierania emerytury (renty) wyklucza stosowanie przepisów dotychczasowych.
W myśl ustępu 2., osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Natomiast stosownie do ustępu 3., osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
Jak wyżej zaznaczono, regulacja zawarta w art. 63 ust. 1 u.ś.w. dopuściła możliwość stosowania w czasie obowiązywania nowych przepisów o świadczeniu pielęgnacyjnym, a zatem od dnia 1 stycznia 2024 r., unormowań poprzednio obowiązujących stanowiąc, że jest to dopuszczalne wówczas, kiedy prawo do tego świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Innymi słowy, możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wg stanu prawnego obwiązującego do 31 grudnia 2023 r. uwarunkowana była nie tylko złożeniem wniosku do 31 grudnia 2023 r, ale również spełnieniem najpóźniej w tej dacie przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określnych ustawą.
Jedną z przesłanek negatywnych, określonych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., a więc w okresie obowiązywania przepisu stanowiącego podstawę do przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki na osobą pełnoletnią), był fakt ustalenia opiekunowi prawa do renty ("Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty").
IV. Ze złożonego przez pełnomocnika w dniu 28 grudnia 2023 r. oświadczenia wynika, że Skarżąca ma ustalone prawo do renty. Podkreślenia wymaga, że we wniosku zaznaczono, że "wnioskodawczyni nie zamierza dokonać zawieszenia prawa do otrzymywanej renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym". Zatem wobec wystąpienia przesłanki negatywnej określonej przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.), istniejącej do 31 grudnia 2023 r., Skarżąca nie mogła nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad pełnoletnim synem.
Powołane wyżej przepisy (pkt III uzasadnienia) i prawidłowo ustalony stan faktyczny oznaczają, że Kolegium odmawiając Skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia nie naruszyło prawa. Zasadnie bowiem uznało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., skoro w tej dacie Skarżąca miała ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i pobierała to świadczenie. Nie było więc podstaw do stosowania "starych" przepisów (art. 63 ust. 1 u.ś.r.). Nie zachodzi także kontynuacja, o której mowa w ustępach 2 i 3 tego artykułu. Skarżąca nie miała bowiem wcześniej przyznanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem.
Stwierdzenia braku podstaw do przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mogą podważyć również skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17. Wskazać należy, że w wyroku tym stwierdzono, w punkcie I., że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zaś w punkcie II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Zarówno sentencja, jak i uzasadnienie wyroku TK w żadnym miejscu nie nawiązują do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Tym samym wyrok TK w sprawie sygn. SK 2/17 nie ma żadnego wpływu na treść zaskarżonej decyzji i ocenę tego rozstrzygnięcia przez Sąd. Zauważyć też wypada, że w orzecznictwie stanowisko takie jest również prezentowane (Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17, nie pozwala na równoczesne pobieranie przez stronę renty i świadczenia pielęgnacyjnego; zob. wyrok WSA w Lublinie z 24 października 2024 r. sygn. II SA/Lu 462/24).
Reasumując, wobec wystąpienia do 31 grudnia 2023 r. negatywnej przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (pobieranie przez Skarżącą renty) i zmiany z dniem 1 stycznia 2024 r. prawa materialnego, brak było podstaw do przyznania dochodzonego świadczenia. Stwierdzenia tego nie zmienia dołączone do skargi oświadczenie Wnioskodawczyni z 11 lipca 2024 r., w którym wnioskuje "o wstrzymanie wypłaty renty rolniczej od miesiąca sierpnia 2024 r.", ponieważ będzie pobierać świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Jest oczywiste, że skutek wstrzymania wypłaty tego świadczenia nie wystąpi do dnia 31 grudnia 2023 r., a zatem nie skazuje negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która w tej dacie wystąpiła.
Końcowo Sąd stwierdza, że organy prowadząc postępowanie nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a.).
Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło