II SAB/Wr 1203/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi M. A. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 28 października 2024 r. M. B. (dalej: skarżący, strona skarżąca) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku w zakresie toczącego się postępowania o udzielenie skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy. Zaskarżając bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w ramach toczącego się postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, poprzez niewezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku, skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do wysłania wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni oraz wskazanie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 1 000 zł; zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że zawieszenie terminów załatwienia sprawy wynikające z art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, nie dotyczą terminu wynikającego z art. 64 § 2 k.p.a., który zobowiązuje organ do wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Tymczasem Wojewoda Dolnośląski, w ocenie strony skarżącej, dopuścił się bezczynności, która przejawiła się w niewezwaniu strony skarżącej przez ponad kilka miesięcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a która to bezczynność przełożyła się na niezałatwienie wniosku w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że na mocy przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa terminy na załatwienie spraw zostały zawieszone, a legalny pobyt obywateli Ukrainy został przedłużony do dnia 30 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Jak wynika z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę niedopuszczalną z innych przyczyn. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Katalog form działania administracji podlegający kontroli sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Poza tym, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona – jak wskazał autor skargi – na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (dalej: u.o.c.). W pierwszej kolejności – odnosząc się do tak sformułowanej skargi – należy zwrócić uwagę, że w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. uregulowano skargi na procesową bezczynność lub przewlekłość, a zatem wiązać je należy tylko z aktami lub czynnościami o charakterze ściśle procesowym, których celem podjęcia jest wydanie decyzji lub postanowienia. Wniesienie zatem do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłość organu administracji jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej na mocy przepisów p.p.s.a. Wobec powyższego tylko w takich przypadkach, w jakich organ administracyjny zwleka z zakończeniem prowadzonego przez siebie postępowania, sąd może nakazać mu – kontrolując bezczynność lub przewlekłość organu w ramach skargi wniesionej w trybie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – wydanie w określonym terminie decyzji, postanowienia lub aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Skargę zaś wniesioną na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. należy natomiast traktować jako uzupełnienie treści art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 8 p.p.s.a. Ostatnia bowiem z powołanych norm odnosi się do przypadków określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., natomiast art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w istocie odnosi się do przypadków, gdy określone akty i czynności nie podlegają bezpośredniemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego, co jednak nie powinno stanowić przeszkody do zaskarżenia opieszałości w wydaniu takiego aktu lub dokonaniu czynności. Przepis ten stanowi wprawdzie podstawę do złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłość w wydaniu tych aktów i podjęciu takich czynności, które choć nie mieszczą się w katalogu określonym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ale – co istotne – mają charakter aktów lub czynności, na podstawie których strona otrzymuje prawo lub na stronę zostaje nałożony obowiązek. Brak spełnienia ostatniego z wymienionych warunków w wyniku działalności orzeczniczej organu, tj. że akt lub czynność przyznaje stronie prawo lub nakłada na nią obowiązek, wyklucza kontrolę sądowoadministracyjną bezczynności lub przewlekłości w zakresie wydawania aktów lub podejmowania czynności. Uwzględniając powyższe stwierdzenie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona bezczynność Wojewody nie ma charakteru publicznoprawnego, co czyni skargę niedopuszczalną. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie mieści się bowiem w pojęciu "czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Wyjaśnić trzeba, że zgodnie z treścią art. 112a u.o.c., "1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. 2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie". Z kolei, jak stanowi art. 106 ust. 2a u.o.c., jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu. Z powyższego wynika przede wszystkim, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych nie jest o czynnością z zakresu administracji publicznej, a jedynie czynnością, którą organ prowadzący postępowanie musi wykonać przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt (po uprzednim zbadaniu wniosku i stwierdzeniu istnienia jego braków formalnych, podlegających uzupełnieniu), stanowiąc tym samym jedynie element materiału dowodowego w prowadzonym postępowaniu. Czynność ta nie dotyczy zatem uprawnień lub obowiązków strony. Jak podkreśla się w doktrynie, zakres przedmiotowy aktów lub czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa należy ograniczyć do przepisów materialnego prawa administracyjnego, które wyłączają dopuszczalność wydania decyzji czy postanowienia, wymagają jednak od organu wykonującego administrację publiczną potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku. W związku z tym wskazuje się, że można przyjąć, iż decyzja administracyjna jest oświadczeniem woli organu wykonującego administrację publiczną, inne zaś akty są oświadczeniem wiedzy, które potwierdzają uprawnienia lub obowiązki (B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), ZNSA 2006/2/12). Akty i czynności winny być podejmowane na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają autorytatywnej konkretyzacji a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (B. Adamiak, op. cit., s. 18). Czynność, której dotyczy wniesiona skarga na bezczynność, wprawdzie odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, ale – obowiązku organu a nie strony. Dodatkowo podnieść należy, że Sąd nie jest uprawniony w toku postępowania badać, czy istotnie w sprawie w ogóle zaistniały podstawy do wezwania do uzupełnienia braków wniosku, co wyklucza zobowiązanie organu do dokonania takiej czynności. Tym samym skarga na bezczynność w przedmiocie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt nie może podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Zaznaczyć przy tym trzeba, że badanie ewentualnej bezczynności/przewlekłości działania organu, w tym podejmowania przez ten organ niezbędnych czynności procesowych, może podlegać kontroli w ramach kontroli bezczynności lub przewlekłości całego postępowania. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. uznał skargę za niedopuszczalną i skargę odrzucił.