I SA/Wa 753/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Anna Falkiewicz- Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Minister Rozwoju (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako "skarżąca" lub "[...]"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z [...] października 2019 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia, że grunt położony w gminie [...], oznaczony jako dz. nr [...] o pow. [...] ha i dz. nr [...] o pow. [...] ha, w obrębie [...], ark. mapy [...], stał się z dniem [...] października 2000 r. przedmiotem użytkowania wieczystego [...] - obecnie [...] S.A,, natomiast budynki i inne urządzenia na nim posadowione stały się własnością [...] S.A. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda decyzją z [...] października 2019 r., działając na art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), powoływanego dalej jako "rozporządzenie", odmówił stwierdzenia, że przedmiotowy grunt stał się z dniem 27 października 2000 r. przedmiotem użytkowania wieczystego [...], natomiast budynki i inne urządzenia na nim posadowione stały się własnością skarżącej. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że w sprawie nie przedstawiono wystarczających dowodów potwierdzających zajęcie nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. pod linię kolejową, a więc nie została spełniona jedna z przesłanek uwłaszczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła Wojewodzie naruszenie art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez mylne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności przez Skarb Państwa i prawa użytkowania wieczystego przez [...]. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 75 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że [...] nie przedłożyła dowodów pozwalających stwierdzić, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w jej władaniu w dniu 28 lutego 2003 r. oraz błędne uznanie, że oświadczenie osób reprezentujących wnioskodawcę nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy grunt był zajęty przez [...] w tej dacie, a także naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz ocenę zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i przyjęcie wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że sporna nieruchomość nie pozostawała w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...]. Minister decyzją z [...] lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] października 2019 r. i wskazał, że mając na uwadze treść art. 34 ustawy, w sprawie ustalono na podstawie księgi wieczystej, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa. Organ zauważył następnie, że stwierdzenie posiadania przez [...] gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Jak wynika natomiast z akt sprawy, do wniosku z [...] kwietnia 2019 r. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu skarżąca załączyła m.in. wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej z [...] lutego 2019 r., wydruk z księgi wieczystej z [...] kwietnia 2019 r., wypisy z ewidencji środków trwałych dotyczący dz. nr [...] i nr [...], a także oświadczenie z [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora [...] i D. O. - Zastępcy Dyrektora [...] ds. [...], że grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. był w posiadaniu [...]. Minister wskazał, że zgodnie z kolejnymi ustępami § 2 rozporządzenia, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 K.p.a. Korzystając z tej możliwości, Wojewoda pismem z [...] maja 2019 r. wystąpił do skarżącej o przedłożenie dokumentów potwierdzających posiadanie przedmiotowy działek w dacie 5 grudnia 1990 r., tj. wypisy i wyrysy z mapy ewidencyjnej wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., według stanu na ten sam dzień wypisy z ewidencji środków trwałych wraz z informacją kiedy znajdujące się na nich urządzenia infrastruktury kolejowej zostały wybudowane oraz czy linia [...]-[...] jest linią kolejową czynną (jeśli nie to kiedy został zaprzestany ruch kolejowy). Z uwagi na brak odpowiedzi, pismem z [...] lipca 2019 r. Wojewoda ponowił wezwanie i wskazał, że w przypadku braku odpowiedzi zostanie wydana decyzja na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu. Również to pismo pozostało bez odpowiedzi. Zdaniem Ministra, żaden ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie potwierdził spełnienia przesłanki posiadania przez przedsiębiorstwo [...] [...] przedmiotowego gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r. Za niezasadny Minister uznał zarzut odwołania dotyczący naruszenia przez Wojewodę art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy, bowiem postępowanie uwłaszczeniowe, zgodnie z wnioskiem z [...] kwietnia 2019 r., toczyło się w trybie art. 34 ustawy. Podstawowe natomiast przesłanki do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa określone w art. 34 ustawy znacząco różnią się od tych określonych w art. 37a tej ustawy. W szczególności, dla spełnienia przesłanek wynikających z art. 37a niezbędne jest stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a [...] miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A. Z kolei w niniejszym postępowaniu Wojewoda nie badał w ogóle przesłanek określonych w art. 37a ustawy, analizował zaś sprawę wyłącznie pod kątem występowania przesłanek z art. 34 ustawy. W ocenie organu, żaden zaś ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...] przedmiotowego gruntu Skarbu Państwa. Zatem brak było podstaw do stwierdzenia nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu na podstawie art. 34 ustawy. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję [...] wniosły o jej uchylenie, zarzucając naruszenie: I. przepisów prawa procesowego tj.: 1) art. 75 § 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie przedłożyła dowodów pozwalających stwierdzić, że była posiadaczem przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz przez błędne uznanie, że oświadczenie osób reprezentujących skarżącą z [...] kwietnia 2019 r. nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że grunt był w posiadaniu [...] w tej dacie, 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, tj. poprzez wadliwe przyjęcie, że: - nieruchomość nie pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r. we władaniu [...], - nieistotny jest fakt znajdujących się na nieruchomości naniesień w postaci rowu odwadniającego, skarpy, podtorza, które jednoznacznie potwierdzają ich przeznaczenie jako infrastruktury kolejowej linii [...]-[...], - nieistotny jest fakt, że linia kolejowa nr [...] na odcinku [...]-[...] została ujęta w wykazie linii kolejowych o znaczeniu państwowym, który stanowi załącznik do rozporządzenia rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (pozycja nr [...]), - data powstania linii kolejowej [...]-[...] nie jest faktem powszechnie znanym i w związku z tym okoliczność ta wymaga dodatkowego dowodzenia przez skarżącą, 3) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji; II. przepisów prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez mylne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, że sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedstawiony przez wnioskodawcę materiał dowodowy jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że przedmiotowy grunt był w posiadaniu [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Na potwierdzenie tej okoliczności w sprawie zostały przedłożone stosowne dowody, w tym m.in. oświadczenie z [...] kwietnia 2019 r. oraz wypis z ewidencji środków trwałych, który wskazuje, że na spornej nieruchomości znajduje się rów odwadniający, skarpa oraz podtorze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy, zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich. Jak wynika z akt sprawy, sporne działki stanowiły w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i obecnie, własność Skarbu Państwa (KW nr [...]). O ile więc bezsporne jest spełnienie w niniejszej sprawie pierwszej z przesłanek uwłaszczenia, to jednak podzielić należy pogląd organów obu instancji, że nie wykazano drugiej przesłanki, tj. posiadania nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...], bowiem skarżąca nie udowodniła, że w tej dacie przedmiotowa działka zajęta była pod linię kolejową. O istnieniu linii kolejowej w dniu 5 grudnia 1990 r. nie świadczy ani znajdujący się w aktach wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień [...] lutego 2019 r., ani też wyrys z mapy ewidencyjnej z [...] lutego 2019 r. Dokumentacja ta wskazuje jedynie, że w dacie jej sporządzenia (nie zaś w dniu 5 grudnia 1990 r.), przedmiotowa nieruchomość stanowiła teren kolejowy. Z kolei załączony do akt sprawy wykaz środków trwałych znajdujących się na przedmiotowych działkach wskazuje, że na nieruchomości jest skarpa, podtorze oraz rów odwadniający, jednakże brak jest dokładnych informacji, czy ww. urządzenia infrastruktury kolejowej stanowią część czynnej linii kolejowej, jak też brak jest informacji o dacie ich wybudowania. Dodatkowo, podobnie jak ma to miejsce w przypadku wspomnianego wyżej wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, wykaz ten nie został sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, czy infrastruktura kolejowa znajdowała się na przedmiotowych działkach także w ww. dacie. Zgodzić się przy tym należy z organami orzekającymi w sprawie, że przy braku jakiegokolwiek dowodu na istnienie infrastruktury kolejowej na przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., przedłożone do akt sprawy oświadczenie z [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora [...] i D. O. - Zastępcy Dyrektora [...] ds. [...], tj. podmiotu bezpośrednio zainteresowanego wynikiem sprawy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy grunt zajęty był w dniu 5 grudnia 1990 r. pod linię kolejową oraz pozostawał w posiadaniu skarżącej. Zauważyć przy tym należy, że Wojewoda podjął dodatkowe działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na datę 5 grudnia 1990 r. i pismami z [...] maja 2019 r. i [...] lipca 2019 r. wystąpił do skarżącej o przedstawienie dokumentów geodezyjnych wskazujących na przebieg linii kolejowej przez przedmiotowe działki w ww. dacie, wypisu z ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na działkach wraz z datą ich budowy sporządzonego według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., a także wypisu z rejestru gruntów sporządzonego według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., oraz o wskazanie, czy linia kolejowa [...]-[...] na gruncie będącym przedmiotem uwłaszczenia jest linią kolejową czynną. Wezwania te pozostały jednak bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że negatywna decyzja Wojewody z [...] października 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego ww. działek nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że nieprzedłożenie dowodów potwierdzających posiadanie przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowej nieruchomości, przesądziło o braku kumulatywnego spełnienia wskazanych w art. 34 ustawy przesłanek uwłaszczenia. Organy rozpatrzyły przy tym całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. art. 107 § 3 K.p.a.). W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Polski tzw. czerwoną strefą, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.