II SA/Wa 1088/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), Protokolant referent Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę Rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej (dalej Dyrektor Departamentu Kadr MON") zwolnił [...] A.L. – Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] (dalej "skarżący"), z dniem [...] kwietnia 2024 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do pasywnej rezerwy wskutek niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską. W podstawie prawnej rozkazu organ wskazał art. 226 pkt 4, art. 229 ust. 1 i ust. 4, art. 238 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r. poz. 248) oraz 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. poz. 433) W uzasadnieniu organ podał, że skarżący na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny, tj. z powodu pogorszenia stanu zdrowia utrudniającego wykonywanie zadań służbowych, został skierowany przez Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], dalej "RWKL". W skierowaniu Nr [...] wydanemu skarżącemu na tą okoliczność, określono termin stawiennictwa do komisji lekarskiej na dzień [...] listopada 2023 r. Skarżący we wskazanym dniu stawił się do RWKL i odebrał zlecenia na wykonanie badań lekarsko - specjalistycznych. W dniu [...] listopada 2023 r. do RWKL wpłynęło pismo skarżącego, informujące, że odmawia on podjęcia zleconych badań. Z uwagi na upłynięcie terminu wykonania badań i zdania dokumentacji medycznej, Przewodniczący RWKL wystosował pismo do skarżącego, w którym określił nowy termin wykonania zleconych badań, tj. do dnia 15 grudnia 2023 r. (pismo zostało odebrane w dniu 4 grudnia 2023 r.). Ponadto, w przedmiotowym piśmie zostało zawarte pouczenie, że w przypadku, gdy żołnierz zawodowy nie podda się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską, to zgodnie z art. 226 pkt 4 ww. ustawy, istnieją przesłanki do zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej. Skarżący badaniom się nie poddał. W związku z tym Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji wystąpił do Dyrektora Departamentu Kadr MON z wnioskiem o zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Następnie, pismem z dnia 8 lutego 2024 r. Dyrektor Departamentu Kadr MON poinformował oficera o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską. Organ podał następnie, że zgodnie z uregulowaniami zawartymi w § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej 2 dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej w przypadku odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom lekarskim, do których żołnierz został zobowiązany przez wojskową komisję lekarską, dowódca jednostki wojskowej występuje niezwłocznie do organu zwalniającego, za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczania na stanowisko służbowe, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Stosownie zaś do treści art. 226 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską. Przywołany przepis ustawy o obronie Ojczyzny jednoznacznie określa, że zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej jest obligatoryjne. Od powyższego rozkazu personalnego skarżący wniósł odwołanie. Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. a art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej "k.p.a.", poprzez brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym brak poczynienia ustaleń przez organ, iż skarżący znajduje się po operacji wszczepienia implantu słuchu oraz obecnie poddawany jest rehabilitacji, tym samym proces jego leczenia nie został jeszcze zakończony, zaś stan jego zdrowia ulega systematycznej poprawie a nie pogorszeniu; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżącego w postaci: skargi z dnia [...] lutego 2024 r.; odwołania z dnia [...] października 2023 r.; rozkazu dziennego nr [...] dnia [...] listopada 2023 r. w sprawie przyznania nagród; opinii służbowej żołnierza z dnia [...] września 2023 r., a z których to w żaden sposób nie wynika pogorszenie się stanu zdrowia skarżącego, wręcz przeciwnie skarżący przedstawiany jest jako osoba odpowiedzialna, dyspozycyjna, odpowiedzialna oraz sprawna fizycznie co potwierdzają liczne nagrody; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 190 ust. 2 pkt. 2) ustawy z dnia o obronie Ojczyzny w zw. z art. 226 pkt. 4 tej ustawy, poprzez ich zastosowanie, a tym samym skierowanie skarżącego na badanie lekarskie do wojskowej komisji lekarskiej, w sytuacji barku wystąpienia przesłanek ustawowych, tj. braku pogorszenia się stanu jego zdrowia, z uwagi na fakt, iż skarżący przeszedł operację wszczepienia implantu słuchowego oraz podlega rehabilitacji, tym samym jego stan zdrowia ulega systematycznemu polepszeniu. Decyzją z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej (dalej "MON") uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] kwietnia 2024 r. i ustalił nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2024 r. oraz utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny w pozostałej części. W podstawie prawnej MON podał art. 127 § 1 i § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu MON wskazał, że w świetle art. 226 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny oraz § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy wskutek niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez wojskową komisję lekarską nie jest fakultatywne lecz obligatoryjne. Ustawodawca nie pozostawił w tym przypadku właściwemu organowi swobody decyzyjnej. Z powyższego wynika, że wystąpienie tego rodzaju negatywnej przesłanki obliguje (wiąże i pozbawia uznaniowości) organ do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W zaistniałej sytuacji, obowiązkiem organu jest zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z 40 § 2 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a., poprzez niezawiadomienie pełnomocnika skarżącego o: przekazaniu odwołania od zaskarżonego rozkazu do MON, jako organu II Instancji oraz zakończeniu postępowania dowodowego przez organ II instancji, tym samym pozbawiając skarżącego czynnego udziału w sprawie, zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych oraz nowych okoliczności co stanowi przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji, wyrażoną w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji bez odniesienia się przez organ II Instancji do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu od zaskarżonego rozkazu; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 15 k.p.a. oraz art. 78 Konstytucji RP - tj. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, bowiem MON, jako organ II Instancji, nie ustosunkował się do zarzutów odwołania; 4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. a art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym brak poczynienia ustaleń przez organ, iż skarżący znajduje się po operacji wszczepienia implantu słuchu oraz obecnie poddawany jest rehabilitacji, tym samym proces jego leczenia nie został jeszcze zakończony, zaś stan jego zdrowia ulega systematycznej poprawie a nie pogorszeniu; 5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżącego w postaci: skargi z dnia [...] lutego 2024 r.; odwołania z dnia [...] października 2023 r.; rozkazu dziennego nr [...] dnia [...] listopada 2023 r. w sprawie przyznania nagród; opinii służbowej żołnierza z dnia [...] września 2023 r., a z których to w żaden sposób nie wynika pogorszenie się stanu zdrowia skarżącego, wręcz przeciwnie skarżący przedstawiany jest jako osoba odpowiedzialna, dyspozycyjna, odpowiedzialna oraz sprawna fizycznie co potwierdzają liczne nagrody; 6. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 190 ust. 2 pkt. 2) ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z art. 226 pkt. 4 tej ustawy, poprzez ich zastosowanie, a tym samym skierowanie skarżącego na badanie lekarskie do wojskowej komisji lekarskiej, w sytuacji barku wystąpienia przesłanek ustawowych, tj. braku pogorszenia się stanu jego zdrowia, z uwagi na fakt, iż skarżący przeszedł operację wszczepienia implantu słuchowego oraz podlega rehabilitacji, tym samym jego stan zdrowia ulega systematycznemu polepszeniu; 7. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (Dz.Urz.UE.L Nr 305, str. 17 ze zm.), poprzez jego niezastosowania, a tym samym brak udzielenia odpowiedniej ochrony prawnej skarżącemu jako sygnaliście, podczas gdy zgłaszał on nieprawidłowości w funkcjonowaniu pracodawcy oraz niezgodność ustawy o obronie Ojczyzny z prawem unijnym, czego przejawem była między innymi skarga do Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 lutego 2024 r. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz częściowo zmienionego rozkazu personalnego, a także o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie ocenie Sądu podlega decyzja MON utrzymująca w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej zwalniający skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przenoszący go do pasywnej rezerwy. Organ odwoławczy określił termin powyższego zwolnienia na [...] maja 2024 r., w miejsce dotychczasowego, tj. [...] kwietnia 2024 r. Materialnoprawną podstawę skarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 226 pkt 4, powołanej wyżej ustawy o obronie Ojczyzny stanowiący, iż żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do tej komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską. Jak trafnie wskazały organy, przywołany wyżej przepis określa podstawy obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "zwalnia się" przesądza bowiem o obowiązku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza w sytuacji wypełnienia przesłanek zastosowania wskazanej regulacji prawnej, a organ posiadający kompetencje do zwolnienia nie ma możliwości wyboru rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie skarżący został na podstawie skierowania nr [...] z dnia [...] października 2023 r., wystawionego przez Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, skierowany do RWKL w celu przeprowadzenia badań lekarskich z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia (znaczny ubytek słuchu). W podstawie prawnej skierowania wskazano art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Przepis ten stanowi, że żołnierzy zawodowych kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej z urzędu jeżeli w ich stanie zdrowia nastąpiło pogorszenie uniemożliwiające lub utrudniające wykonywanie zadań służbowych. W skierowaniu wydanym skarżącemu określono termin stawiennictwa RWKL na dzień [...] listopada 2023 r. Skarżący we wskazanym dniu stawił się do RWKL i otrzymał zlecenia na wykonanie badań lekarsko - specjalistycznych. Skarżący badań tych jednak nie wykonał. W piśmie z dnia [...] listopada 2023 r. skierowanym do RWKL oświadczył: "odmawiam podjęcia badań zleconych przez komisję lekarską". W tej sytuacji Przewodniczący RWKL skierował do skarżącego pismo z dnia [...] listopada 2023 r., w którym określił nowy termin wykonania zleconych badań, tj. do dnia [...] grudnia 2023 r. W piśmie tym poinformowano również skarżącego o treści art. 226 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Skarżący nie poddał się jednak zleconym badaniom. Opisane wyżej okoliczności są w istocie niesporne i znajdują potwierdzenie w aktach sprawy. Wobec powyższego zaistniała przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 226 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Skarżący nie poddał się bowiem badaniom, do których został zobowiązany przez RWKL. Obowiązkiem organu było w tej sytuacji zwolnienie skarżącego ze służby. W skardze skarżący kwestionuje w istocie sam fakt skierowania go do RWKL i podnosi, że nie doszło do pogorszenia jego stanu zdrowia, jak również wskazuje, iż jest po operacji wszczepienia implantu słuchu i jest poddawany rehabilitacji, a proces jego leczenia nie został zakończony. Związane z tym zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego są niezasadne. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do treści 190 ust. 1 ustawy o Obronie ojczyzny zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska właściwa ze względu na miejsce stacjonowania jednostki wojskowej lub pododdziału jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, a w przypadku określania zdolności do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych oraz rodzajach wojsk właściwa rzeczowo wojskowa komisja lekarska. To właśnie badania, jakie miał wykonać skarżący w postępowaniu przed RWKL, mogłyby potwierdzić, czy rzeczywiście doszło do pogorszenia jego stanu zdrowia, a jeżeli tak to jak kwestia ta wpływa na jego zdolność do zawodowej służby wojskowej. Żołnierz zawodowy nie ma żadnych prawnych możliwości kwestionowania samego skierowania do wojskowej komisji lekarskiej. Przedmiotem oceny organu w niniejszej sprawie było wyłącznie to, czy zaistniały określone w art. 226 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby. W ramach tej oceny organ nie był zobowiązany do ustalania, czy skarżący zasadnie skierowany został do RWKL. Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym zaskarżoną decyzję, utrzymującą w mocy rozkaz personalny organu I instancji, należy uznać za zgodną z prawem, zaś zarzuty skargi za nieuzasadnione. W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie, nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w sprawie zostało przez organ przeprowadzone z poszanowaniem zasad określonych w k.p.a. Zaskarżona decyzja oraz rozkaz personalny organu I instancji spełniają wymogi art. 107 § 3 k.p.a., zostały wyczerpująco uzasadnione i nie pozostawiają wątpliwości co do przyczyn, z powodu których organ podjął rozstrzygnięcie. Organ ustalił prawidłowo stan faktyczny oraz zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy zbędne było przeprowadzenie dowodu ze skargi z dnia 1 lutego 2024 r. wniesionej przez skarżącego do MON, jego odwołania z dnia [...] października 2023 r. od opinii służbowej, rozkazu dziennego nr [...] dnia [...] listopada 2023 r. w sprawie przyznania nagród, czy też opinii służbowej z dnia [...] września 2023 r. Ponadto biorąc pod uwagę podstawę prawną oraz faktyczną zwolnienia skarżącego ze służby, fakt, iż MON w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zarzucany poprzez skarżącego sposób. Skarżący nie precyzje, w jaki sposób niezawiadomienie jego pełnomocnika o przekazaniu odwołania od zaskarżonego rozkazu organu I instancji do MON oraz niepoinformowanie o zakończeniu postępowania dowodowego przez organ II instancji, mogło wpłynąć na wynik sprawy. Sąd takiego związku nie dostrzega. Biorąc ponadto pod uwagę powody zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, które znajdują oparcie w materiale dowodowym zgormadzonym w niniejszej sprawie, brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że rzeczywistym powodem zwolnienia ze służby było, to że skarżący zgłaszał nieprawidłowości w funkcjonowaniu pracodawcy oraz niezgodność ustawy o obronie Ojczyzny z prawem unijnym, w czym skarżący upatruje naruszenia art. 19 dyrektywy 2019/1937. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.