VI SA/Wa 3039/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-12
Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Sławomir Kozik, Tomasz Sałek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opinia wójta gminy w przedmiocie możliwości lokalizacji lądowiska, wydana na podstawie przepisów Prawa lotniczego i rozporządzenia w sprawie ewidencji lądowisk, została sporządzona z naruszeniem prawa, w szczególności poprzez brak wyczerpującej analizy zgodności z polityką przestrzenną gminy i możliwości wykorzystania terenu, a także poprzez brak jednoznacznego stanowiska organu?Ratio decidendi
Opinia wójta gminy dotycząca możliwości lokalizacji lądowiska została uchylona, ponieważ nie spełniła wymogów prawnych. Organ nie przeprowadził wystarczającej analizy zgodności planowanej inwestycji z ustaleniami polityki przestrzennej gminy oraz możliwości wykorzystania terenu, a także nie przedstawił jednoznacznego stanowiska w sprawie, opierając się jedynie na opinii urbanisty. Brak rzetelnego postępowania wyjaśniającego i wyczerpującego uzasadnienia stanowi naruszenie zasady państwa prawa i praworządności.Stan faktyczny
Strony zwróciły się do Wójta Gminy S. o wydanie pozytywnej opinii dotyczącej możliwości lokalizacji lądowiska dla lekkich samolotów. Wójt Gminy S. przekazał opinię sporządzoną przez urbanistę, która wskazała na brak możliwości stwierdzenia zgodności z ustaleniami polityki przestrzennej gminy (teren przeznaczony pod produkcję rolniczą), brak planu miejscowego, a także potencjalne uciążliwości związane z hałasem, spalinami, ograniczeniami dla terenów sąsiednich oraz położenie w Obszarze Chronionego Krajobrazu. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie Prawa lotniczego i k.p.a. poprzez wydanie negatywnej opinii bez wystarczających podstaw i dowodów, a także niepełne uzasadnienie.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną opinię Wójta Gminy S. i zasądzono od Wójta Gminy S. na rzecz skarżącej B. K. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant spec. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. K. na opinię Wójta Gminy S. z dnia 9 lipca 2024 r. w przedmiocie lokalizacji lądowiska 1. uchyla zaskarżoną opinię; 2. zasądza od Wójta Gminy S. na rzecz skarżącej B. K. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
B. K. (dalej też jako "Skarżąca") i M. M. (dalej też jako "Uczestnik") pismem z dnia 27 lutego 2024 roku zwrócili się do Wójta Gminy S. (dalej też jako "Organ") o wydanie pozytywnej opinii dotyczącej możliwości lokalizacji lądowiska w Gminie S. na działce nr [...] w obrębie O., wyjaśniając, że lądowisko będzie służyć do lotów lekkich samolotów na potrzeby użytkowników, jak również będzie mogło być wykorzystywane przez służby ratownicze.
Wójt Gminy S. pismami z dnia 16 lipca 2024 r. o numerze [...], poinformował zarówno Skarżącą, jak i Uczestnika, że przesyła im opinię w zakresie możliwości urządzenia wspomnianego lądowiska, załączając każdorazowo sporządzony przez uprawnionego urbanistę mgr A. S. dokument zatytułowany "Opinia w zakresie możliwości urządzenia lądowiska".
W przedmiotowej opinii wskazano, że jej zakres określa przepis § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lipca 2013 r. w sprawie ewidencji lądowisk (poz. 795), zgodnie z którym to przepisem do wniosku o wpis lądowiska do ewidencji lądowisk należy załączyć pozytywną opinię właściwej miejscowo gminy, tj. wójta, burmistrza, prezydenta miasta w zakresie:
- zgodności z ustaleniami polityki przestrzennej gminy, określonymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy,
- zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w przypadku, gdy obowiązuje on na terenie, na którym jest planowane lądowisko,
- możliwości wykorzystania terenu na cele lądowiska.
W związku z powyższym w ww. opinii podkreślono, że w pierwszej kolejności analizie poddano zgodność planowanej inwestycji z ustaleniami polityki przestrzennej gminy, określonej w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S., przyjętym uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] października 2002 r. Wskazano przy tym, że działka nr [...], obręb geodezyjny O.położona jest na granicy gminy S. oraz gminy S. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do uchwały nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] października 2002 r., przedmiotowa działka położona jest w terenie przeznaczonym pod funkcję - rolniczej przestrzeni produkcyjnej o korzystnych warunkach agroekologicznych preferowane do intensyfikacji produkcji rolnej. W skarżonej opinii zaznaczono, że w świetle zapisów wspomnianego studium nie można stwierdzić, aby planowana lokalizacja lądowiska wpisywała się w przeznaczenie działki mające charakter rolniczy czy też związany z agroturystyką, tak jak wynika to z ustaleń w nim zawartych. W związku z powyższym w opinii wprost wskazano, że "nie można stwierdzić zgodności ani też jej braku dla planowanej lokalizacji lądowiska na działce nr [...], obręb geodezyjny O. [...], w kontekście ustaleń polityki przestrzennej gminy, określonej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S.".
W dalszej części opinii wskazano z kolei, że dla analizowanej działki nie uchwalono planu miejscowego oraz nie podjęto uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego, w związku z tym, analiza w tym kontekście nie ma zastosowania.
Finalnie w opinii przedstawiono analizę możliwości wykorzystania terenu na cele lądowiska. Podkreślono, że opinia w tym zakresie sprowadza się raczej do kwestii możliwości wykorzystania inwestycji pod kątem potencjalnej uciążliwości dla terenów sąsiednich, jej mieszkańców oraz czy zamierzenie to jest zgodne z wizją i polityką władz gminy. Wskazano, że założenie lądowiska wiązać się będzie z ogrodzeniem terenu (aspekt bezpieczeństwa), urządzeniem utwardzonej drogi startowej lub utworzonej z tzw. nawierzchni trawiastej. W opinii uznano, że należy założyć także budowę niezbędnej infrastruktury związanej z bezpieczeństwem startów i lądowań statków powietrznych, w tym pewnie w przyszłości z budową hangarów. Zaznaczono ponadto, że kolejnym aspektem do analizy pozostaje także hałas oraz spaliny emitowane w związku ze startami oraz lądowaniem statków powietrznych w kontekście użytkowania obecnie tej działki rolniczo. Podkreślono w przedmiotowej opinii także konieczność uwzględnienia, że założenie lądowiska znacznie zmieni sposób wykorzystania terenu, nie tylko tego, na którym jest ono urządzone ale też terenu sąsiedniego. Wyjaśniono, że ograniczenie dla terenu sąsiedniego wiąże się z podchodzeniem do lądowania oraz startami statków powietrznych. Zaznaczono, że na terenach tych nie wolno sadzić drzew oraz sytuować budynków, które wpływałyby na bezpieczeństwo startów i lądowań a zatem będzie to znaczące ograniczenie dla właścicieli działek sąsiednich. W przedmiotowej opinii podkreślono ponadto, że działka, na której lądowisko miałoby zostać umiejscowione, położona jest w Obszarze Chronionego Krajobrazu [...], czyli w obszarze objętym ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody. W opinii zwrócono uwagę, że dla lokalizacji planowanej inwestycji występuje także konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Taki wymóg stawia nam ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie i rozporządzenie wykonawcze do niej w § 3 ust. 1 pkt. 61. W konkluzji opinii podkreślono, że urządzenie lądowiska na działce nr [...], obręb geodezyjny O. [...], czyli na terenie rolniczej przestrzeni produkcyjnej zmieni jej sposób użytkowania - działka przestanie być terenem rolnym. W opinii wskazano nadto, że inwestycja ta znacząco wpłynie także na tereny sąsiednie w kontekście wprowadzenia na ich powierzchni ograniczeń w użytkowaniu oraz zabudowie. Najbliższa zabudowa znajduje się w odległości ok. 150 m od granicy działki, na której planowane jest lądowisko, a w odległości ok. 350 m znajduje się centrum wsi O. z liczną zabudową. Podsumowując w opinii podniesiono, że w takich okolicznościach lokalizacja inwestycji, która nie jest obojętna dla środowiska, terenów sąsiednich, która znacząco wpłynie także na życie mieszkańców wsi O., powinna zostać poddana analizie możliwości jej lokalizacji w procedurze sporządzenia Miejscowego Planu Ogólnego dla Gminy S.
B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą opinię zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem:
1) art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2110, dalej też jako "Prawo lotnicze") w zw. z § 2 ust. 3 pkt. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji lądowisk, poprzez bezprawne wydanie negatywnej opinii w sytuacji, kiedy wszystkie przesłanki wymienione w przepisach zostały spełnione i nie było podstaw do wydania opinii negatywnej;
2) art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej w skrócie też jako "k.p.a.") poprzez wydanie rozstrzygnięcia mającego charakter dowolnego, nieopartego na obiektywnym stanie faktycznym i prawnym;
3) art. 107 § 1 pkt 6 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie niepełnego uzasadnienia faktycznego opinii, pomijającego kluczowe dla rozstrzygnięcia fakty, które zostały wskazane we wniosku, a także brak wskazania dowodów potwierdzających tezę o rzekomych uciążliwościach lądowiska.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie ww. opinii, udzielenie wskazań Organowi co do dalszego procedowania wniosku, rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym a także zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że powodem wydania negatywnej opinii był brak możliwości wykorzystania nieruchomości na cele lądowiska, z uwagi emisję hałasu i spalin ze statków powietrznych, uciążliwości dla terenów sąsiednich i ograniczenia zabudowy na sąsiednich działkach i zmianę przeznaczenia nieruchomości. Tymczasem, zdaniem Skarżącej, żaden z powyższych elementów nie został w odpowiedni sposób udowodniony. Organ nie wskazał w jaki sposób emisja hałasu i spalin miałaby przekroczyć normy dopuszczalne w środowisku, szczególnie w kontekście wskazanego w piśmie Skarżącej i Uczestnika z dnia 3 czerwca 2024 roku argumentu o spełnianiu przez statki powietrzne minimów hałasowych.
Z kolei uciążliwość dla terenów sąsiednich opisana w opinii jako rzekome ograniczenie w zagospodarowaniu sąsiednich działek jest błędna, ponieważ wysokość zabudowy jest chroniona jedynie w przypadku lotnisk, lądowisk wojskowych oraz lądowisk służb porządku publicznego. Zgłaszający lądowisko cywilne nie ma natomiast żadnej prawnej możliwości ograniczania wysokości zabudowy na terenie pobliskich nieruchomości. W przypadku zmiany w otoczeniu lądowiska, która uniemożliwia stosowanie zatwierdzonej instrukcji (np. przez zabudowę nieruchomości sąsiednich) zgłaszający lądowisko będzie zmuszony do odpowiedniego dostosowania treści instrukcji operacyjnej lub do zaprzestania wykorzystywania lądowiska. Jest to ryzyko, które w obecnym stanie prawnym dotyczy wszystkich lądowisk cywilnych w Polsce.
Również zmiana przeznaczenia nieruchomości z aktualnego przeznaczenia rolnego nie została, zdaniem Skarżącej, w wiarygodny sposób udowodniona. Lądowisko będzie zgodnie z założeniami zgłaszającej funkcjonowało na terenie trawiastym. Nie będzie zatem żadnej zabudowy, utwardzenia drogi startowej itp., na co wskazuje opinia. Skarżąca podkreśliła, że opinia w ogóle wydaje się zakładać zamierzenia skarżącej, o których ona w ogóle się nie wypowiadała w toku postępowania. Organ założył m.in., że teren lądowiska będzie ogrodzony oraz powstaną dodatkowe budynki na lądowisku (hangary), podczas gdy w materiale dowodowym nie ma o tym żadnych informacji a Skarżąca we wniosku nie ujmowała tego rodzaju prac. Skarżąca podkreśliła, że nie są one bowiem konieczne do założenia i eksploatacji lądowiska, zarówno ogrodzenie jak i hangary są elementami, które mogą ale nie muszą występować przy lądowisku. Żaden przepis prawa nie nakłada na zgłaszającego lądowisko obowiązku ich wykonania. W związku z powyższym teren działki, na której Skarżąca planuje umiejscowić lądowisko, będzie w dalszym ciągu miał nawierzchnię naturalną, trawiastą a działka ta w dalszym ciągu będzie mogła być wykorzystywana rolniczo. Zdaniem Skarżącej nie ma więc sprzeczności w lokalizacji lądowiska z zapisami Studium i lądowisko nie spowoduje zmiany przeznaczenia terenu. W ocenie Skarżącej również powoływane w opinii położenie nieruchomości w obszarze chronionym nie blokuje możliwości wydania pozytywnej opinii.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Skarżącej, wszystkie argumenty użyte w opinii są nieuzasadnione i błędne. W Jej ocenie Organ powinien zatem raz jeszcze dokonać dokładnej analizy wniosku i pisma złożonego przez Skarżącą, ewentualnie wystąpić o dodatkowe wyjaśnienia w elementach tego wymagających. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że w istocie Wójt Gminy S. przesłał opinię przygotowaną przez urbanistę. Mimo wątpliwości co do okoliczności, czy to nie sam Wójt tejże gminy powinien podpisać się pod opinią, Skarżąca uznała, że sama treść pisma przewodniego wskazuje, iż stwierdzenia użyte w ww. opinii są stanowiskiem Wójta Gminy S.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy S. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.").
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Ponadto w myśl art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy Prawa lotniczego oraz rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lipca 2013 w sprawie ewidencji lądowisk. Legalną definicje lądowiska zawiera przepis art. 2 pkt 5 Prawa lotniczego. określający, że oznacza ono obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni, który może być w całości lub w części wykorzystywany do startów i lądowań naziemnego lub nawodnego ruchu statków powietrznych. W myśl art. 93 ust. 2 Prawa lotniczego lądowiska podlegają wpisowi do ewidencji lądowisk, prowadzonej przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na wniosek zgłaszającego lądowisko posiadającego zgodę posiadacza nieruchomości, na której znajduje się lądowisko, po uzyskaniu pozytywnej opinii instytucji zapewniającej służby ruchu lotniczego i właściwej miejscowo gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta).
Istotny z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zakres opinii niezbędnej dla zgłoszenia lądowiska do ewidencji lądowisk określa przepis § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji lądowisk. Przepis stanowi, że do wniosku o wpis lądowiska do ewidencji lądowisk należy załączyć pozytywną opinię właściwej miejscowo gminy, tj. wójta, burmistrza, prezydenta miasta w zakresie:
a) zgodności z ustaleniami polityki przestrzennej gminy, określonymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy,
b) zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w przypadku, gdy obowiązuje on na terenie, na którym jest planowane lądowisko,
c) możliwości wykorzystania terenu na cele lądowiska.
Treść powołanego przepisu określa zakres ustaleń organu gminy (w tym przypadku burmistrza) opiniującego lokalizację lądowiska. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że opinia właściwej miejscowo gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) wydawana na podstawie art. 93 ust. 2 Prawa lotniczego w zw. z § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji lądowisk ma charakter aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego na zasadach określonych w przepisach art. 50-57 p.p.s.a. (p. wyrok WSA w Poznaniu z 7 lutego 2024 r., III SA/Po 841/23), Skarżąca była zatem uprawniona do zaskarżenia przedmiotowej negatywnej opinii Wójta Gminy S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż ani przepisy Prawa lotniczego ani przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji lądowisk nie wskazują procedury, która ma zastosowanie do rozpoznania wniosku dotyczącego wydania opinii w zakresie lokalizacji lądowiska. W szczególności brak jest w tym zakresie odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., tak jak chociażby w art. 106 Prawa lotniczego, przewidującego odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. do odwołania od orzeczenia lotniczo-lekarskiego. Uwzględniając powyższe, uznać należy, że na gruncie niniejszego postępowania znajdują zastosowanie przepisy regulacji prawnych bezpośrednio związanych z wydaniem zaskarżonego aktu, jakim jest opinia, natomiast nie stosuje się przepisów k.p.a. W konsekwencji za bezzasadne należy uznać podnoszonych w skardze zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. Nie można bowiem zarzucić Wójtowi Gminy S. naruszenia przepisów, których nie był zobowiązany stosować.
Jednakże, pomimo braku wskazania w ustawie i rozporządzeniu w sprawie ewidencji lądowisk wymogów proceduralnych, wiążących odpowiedni organ przy wydawaniu opinii, to bynajmniej nie można uznać, że organowi temu nie można w tym zakresie postawić żadnych wymagań. Sąd podziela bowiem stanowisko zaprezentowane zarówno w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 9 grudnia 2021 r. sygn.. II SA/Go 863/21, jak i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 września 2024 roku sygn. akt II SA/Bd 558/24, iż pomimo deficytów norm proceduralnych, mając na uwadze fakt, iż opinia stanowi władcze rozstrzygnięcie organu administracji publicznej dotyczące uprawnień wnioskodawcy, organ zobowiązany jest przeprowadzić rzetelnie postępowanie wyjaśniające, a w rozstrzygnięciu jakim jest opinia przedstawić szczegółową analizę przesłanek określonych w § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia i umotywować przyjęte w opinii stanowisko, odnosząc je do określonego stanu faktycznego i przepisów prawa. W przeciwnym razie rozstrzygnięcie organu mogłoby nosić znamiona dowolnego, co jest niedopuszczalne z punktu widzenia wyrażonej w Konstytucji RP zasady państwa prawa (art. 2) i zasady praworządności (art. 7).
I uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, zaskarżona opinia Wójta Gminy S. ewidentnie nie spełnia wymogów § 2 ust. 3 pkt 3 lit. a) i c) cyt. rozporządzenia, z uwagi na niewyczerpujące odniesienie się zarówno, co do przesłanki zgodności planowanego przez skarżącą i uczestnika lądowiska z ustaleniami polityki przestrzennej gminy, określonymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, jak również niepełną ocenę możliwości wykorzystania terenu na cele planowanego lądowiska.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zaskarżona opinia w zakresie przesłanki zgodności lokalizacji lądowiska z ustaleniami polityki przestrzennej gminy, określonymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, wskazuje, że działka, na której miałoby zostać ulokowane lądowisko, położona jest w terenie przeznaczonym do rolniczej przestrzeni produkcyjnej o korzystnych warunkach agroekologicznych, gdzie preferowana jest intensyfikacja produkcji rolnej, po czym podsumowuje powyższe ustalenia konstatacją, iż "nie można stwierdzić zgodności ani też jej braku dla planowanej lokalizacji lądowiska (...), w kontekście ustaleń polityki przestrzennej gminy, określonej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S.". Tymczasem podkreślenia wymaga, że lądowisko, w odróżnieniu od lotniska, nie podlega reżimowi przepisów dotyczących inwestycji celu publicznego, dlatego lokalizację lądowiska postrzegać należy nie jako lokalizację obiektu budowlanego o określonej funkcji, ale jako miejsce, w którym ewentualnie można dopuścić starty i lądowania statków powietrznych. Wyznaczenie lądowiska będzie zatem w niektórych przypadkach możliwe na terenach zasadniczo przeznaczonych w aktach z zakresu planowania przestrzennego pod inne funkcje. Dlatego samo stwierdzenie, że dany teren, jak wynika z treści studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S., przeznaczony jest pod określoną (inną) funkcję, niż lądowisko, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, nie jest wystarczające. Natomiast w zaskarżonej opinii brak jest wskazania jakiegokolwiek argumentu, że treść studium sprzeciwia się lokalizacji planowanego lądowiska. Mając przy tym na uwadze, że lądowisko to obszar, w którym ewentualnie dopuścić można stary i lądowania statków powietrznych, nie można wykluczyć, że wyznaczenie takiego miejsca będzie w niektórych przypadkach możliwe na terenach zasadniczo przeznaczonych pod inne funkcje w aktach z zakresu planowania przestrzennego. Aby o tym przesądzić organ powinien jednak wnikliwie ocenić wniosek osoby zamierzającej lokalizować lądowisko i wypowiedzieć się co do uwarunkowań przestrzennych określonych dla danego terenu. Istotnym jest, że dokonując oceny zgodności lokalizacji lądowiska z ustaleniami polityki przestrzennej należy badać ewentualną dopuszczalność lokalizacji lądowiska o konkretnych parametrach, w kontekście uwarunkowań lokalnych przewidzianych w aktach z zakresu planowania przestrzennego, przy założeniu, że samo ogólne przeznaczenie terenu na cele inne, aniżeli lotnicze, nie może automatycznie być uznane za przesądzające (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2021 r., III SA/Po 880/20 oraz wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 9/19, CBOSA). Reasumując, Wójt Gminy S. powinien wnikliwie ocenić wniosek Skarżącej i Uczestnika, jako osób zamierzających zlokalizować lądowisko i zawartą w nim argumentację oraz wypowiedzieć się co do uwarunkowań przestrzennych określonych dla danego terenu. Winien przy tym uwzględnić parametry planowanego lądowiska, statków powietrznych dopuszczonych na nim do startu i lądowania, jak i charakterystykę samego miejsca jego potencjalnego położenia względem granic działki, otaczającej zabudowy, jej rodzaju, itp. Takiej oceny w niniejszej sprawie ewidentnie zabrakło, to zaś prowadzi do wniosku, że Wójt Gminy S. dopuścił się istotnego naruszenia przepisów, tj. art. 93 ust. 2 Prawa lotniczego w zw. z § 2 ust. 3 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lipca 2013 w sprawie ewidencji lądowisk.
Ponadto, w ocenie Sądu, Wójt Gminy S. w zaskarżonej opinii, dokonując analizy statuowanej w § 2 ust. 3 pkt 3 lit. c rozporządzenia w sprawie ewidencji lądowisk przesłanki, jaką jest możliwość wykorzystania terenu na cele lądowiska, po pierwsze, nie odniósł się w ogóle do argumentacji przedstawionej przez Skarżącą i Uczestnika w piśmie z dnia 3 czerwca 2024 roku. Ocena charakterystyki planowanego przez Skarżącą i Uczestnika lądowiska przedstawiona w zaskarżonej opinii odbiega bowiem diametralnie od jego parametrów określonych przez same wnioskujące strony w przywołanym powyżej piśmie, w szczególności w kontekście wyznaczenia niezbędnej dla funkcjonowania lądowiska infrastruktury, czy też ograniczeń dla terenów sąsiednich związanych z ich zabudową lub nasadzeniami drzew. Jednocześnie Wójt Gminy S., prezentując opis wymaganych parametrów technicznych planowanego lądowiska, uczynił to nie tylko w oderwaniu od stanowiska samych wnioskujących, ale i bez oparcia swych rozważań na jakichkolwiek podstawach prawnych, regulujących powyższe zagadnienie, w szczególności wytycznych Nr 17 Prezesa ULC z dnia 26 listopada 2014 r. (Dz. Urz. ULC z 2014 r. poz. 81). Tym samym Wójt Gminy S. dopuścił się istotnego naruszenia również przepisu § 2 ust. 3 pkt 3 lit. c rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lipca 2013 w sprawie ewidencji lądowisk. Co prawda w tymże przepisie nie sprecyzowano, co należy rozumieć pod sformułowaniem "możliwości wykorzystania terenu na cele lądowiska". Jednakże Sąd w pełni podziela wypracowane w orzecznictwie stanowisko, że chodzi o ocenę lokalizacji lądowiska pod kątem uwarunkowań przestrzennych danego terenu, bezpieczeństwa ruchu lotniczego i ochrony środowiska (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 września 2017 r., II SA/Po 529/17; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 9 grudnia 2021 r., II SA/Go 863/21; wyrok WSA w Olsztynie z 18 kwietnia 2023 r., II SA/Ol 116/13 – opubl. w CBOSA). Oznacza to, że analizując możliwość wykorzystania danego terenu na cele lądowiska należy uwzględnić m. in.: parametry lądowiska; rodzaj statków powietrznych dopuszczonych do startowania i lądowania na nim; rodzaj podłoża na jakim usytuowane ma być lądowisko; charakterystykę położenia lądowiska względem granic nieruchomości, otaczającej zabudowy, jej rodzaju; kwestie związane z ochroną środowiska i zdrowia ludzi (np. emisje hałasu); kierunek startu i lądowania (podejścia/wznoszenia). I w tym zakresie pomocne mogą być przywołane powyżej wytyczne Nr 17 Prezesa ULC. Przykładowo w § 3 ww. Wytycznych określono, że lądowisko powinno być usytuowane na odpowiednio przygotowanym sztucznym lub naturalnym zagęszczonym podłożu, odwodnionym stosownie do lokalnych warunków hydrogeologicznych i ukształtowanym powierzchniowo w przedziale dopuszczalnych nachyleń. Z kolei w § 4 Wytycznych określono, jakie powinno być usytuowanie lądowiska, w § 7 - długość i szerokość pola wzlotów wraz z jego strefą zabezpieczenia, zaś w § 14 przewidziano, iż lądowisko powinno posiadać przynajmniej jedną drogę dojazdową łączącą je z siecią dróg publicznych, gwarantującą przez okres użytkowania lądowiska przejezdność dla pojazdów ze sprzętem przeciwpożarowym i pojazdów ratownictwa medycznego, zgodnie z przepisami o ochronie przeciwpożarowej. Dostrzec także należy, że odróżnia się przy tym wymogi dla śmigłowców od wymogów dla samolotów, szybowców czy urządzeń latających.
Tymczasem Wójt Gminy S., analizując przesłankę statuowaną w § 2 ust. 3 pkt 3 lit. c rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lipca 2013 w sprawie ewidencji lądowisk, nie odniósł się do realnie wskazywanych przez Skarżącą i Uczestnika parametrów lądowiska, częstotliwości jego eksploatowania, skali potencjalnych uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich, braku szczególnych obiektów związanych z eksploatacją lądowiska czy też wznoszenia na działkach sąsiednich nowych obiektów budowlanych, tudzież czynienia nasadzeń, jak też nie dokonał swej oceny poprzez pryzmat wymagań dla lądowiska wynikających z konkretnych przepisów. A tylko ewentualne wykazanie przez organ pewnych sprzeczności pomiędzy założeniami Skarżącej i Uczestnika odnośnie parametrów lądowiska z odpowiednimi regulacjami prawnymi w tym zakresie, upoważniałoby Wójta Gminy S. do odpowiedniej modyfikacji parametrów lądowiska przedstawionych przez samych wnioskujących.
Natomiast Wójt Gminy S., w to miejsce, dokonał w istocie oceny możliwości wykorzystania terenu na cele lądowiska poprzez pryzmat przyjętych przez siebie arbitralnie wymagań dla wspomnianego lądowiska, co powoduje, że jego opinia uchyla się merytorycznej kontroli.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę nie czyni sugestii o dopuszczalności bądź też niedopuszczalności lokalizacji lądowiska planowanego na wskazanym przez Skarżącą i Uczestnika terenie, lecz dostrzega ewidentne i oczywiste uchybienia przepisom art. 93 ust. 2 ustawy Prawo lotnicze w zw. z § 2 ust. 3 pkt 3 lit. a i c rozporządzenia w sprawie ewidencji lądowisk.
Finalnie należy także zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 93 ust. 2 Prawa lotniczego, lądowiska podlegają wpisowi do ewidencji lądowisk, prowadzonej przez Prezesa Urzędu, na wniosek zgłaszającego lądowisko posiadającego zgodę posiadacza nieruchomości, na której znajduje się lądowisko, po uzyskaniu pozytywnej opinii instytucji zapewniającej służby ruchu lotniczego i właściwej miejscowo gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta). Także w myśl § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji lądowisk, do wniosku o wpis lądowiska do ewidencji lądowisk należy załączyć pozytywną opinię właściwej miejscowo gminy, tj. wójta, burmistrza, prezydenta miasta.
Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowa opinia jednoznacznie musi wyrażać stanowisko właśnie wójta, burmistrza, prezydenta miasta, jako organów samorządu terytorialnego.
Tymczasem w realiach niniejszej sprawy Wójt Gminy S. ograniczył się do poinformowania pismami przewodnimi Skarżącej, jak i Uczestnika, że przesyła im opinię w zakresie możliwości urządzenia wspomnianego lądowiska, sporządzoną przez uprawnionego urbanistę mgr A. S. Organ jednakże w ogóle nie wypowiada się, co do jego stanowiska wobec merytorycznej treści i sformułowanych w tymże dokumencie wniosków, co powoduje, że można jedynie domniemywać, że zgadza się ze sporządzoną przez uprawnionego urbanistę mgr A. S. opinią.
W ocenie Sądu brak możliwości jednoznacznego przypisania zgodności przesłanej wnioskodawcom opinii ze stanowiskiem samego Wójta Gminy S. w tym przedmiocie stanowi naruszenie zarówno art. 93 ust. 2 Prawa lotniczego, jak i przepisu § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji lądowisk.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną opinię (punkt 1 sentencji wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy S. zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Natomiast w punkcie drugim sentencji wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 697 złotych, na które tom koszty składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 złotych, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej, będącego radca prawnym, w wysokości 480 zł. Wynagrodzenie należne pełnomocnikowi Skarżącej zostało przy tym ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło