I GZ 418/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 października 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 312/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 lipca 2023 r. nr SKO.OG/41.2/85/2023/14019 w przedmiocie przyznania dofinansowania ze środków PFRON postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 312/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji) odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi W. T. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 lipca 2023 r., nr SKO.OG/41.2/85/2023/14019 w przedmiocie odmowy dofinansowania ze środków PFRON. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi konkretnych okoliczności usprawiedliwiających uchybienia terminowi do jej wniesienia, mimo prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji SKO z 14 lipca 2023 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do złożenia skargi. Alternatywnie wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nieuprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że uchybienie terminu powstało na skutek bezczynności ze strony organu administracyjnego pierwszej instancji; 2. naruszenie 87 § 5 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie występuje przypadek wyjątkowy, podczas gdy uchybienie terminu nie nastąpiło na skutek zaniechania ze strony skarżącego, lecz bezczynności organu administracyjnego, który nie przekazał skargi skarżącego do właściwego organu, ani nie poinformował skarżącego o braku swojej właściwości rzeczowej do nadania sprawie dalszego biegu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 §1 p.p.s.a.). We wniosku tym strona zobowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie z wnioskiem konieczne jest dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W myśl art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Powyższe oznacza, że strona składająca taki wniosek powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając jej prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe ustalenia Sądu I instancji, iż złożenie skargi do niewłaściwego organu nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, zwłaszcza gdy skarżący był prawidłowo pouczony o tym, do którego właściwego organu powinno się wnieść skargę. Czynność dokonana przez skarżącego stanowi przejaw niedbalstwa i nie może być uznana za przeszkodę nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi w terminie. W konsekwencji przyjąć należało, że wnoszący zażalenie nie wykazał przesłanek z art. 87 § 2 p.p.s.a. warunkujących przywrócenie terminu, a zatem stanowisko Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.