I GSK 179/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Bielsku-Białej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 921/24 w sprawie ze skargi A na pismo Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Bielsku-Białej z dnia 25 października 2024 r. nr ARR/BZP-HoReCa/174/MW/2024 w przedmiocie negatywnej oceny projektu oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 921/24, działając na podstawie art. 30c ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U.2024.324 ze zm., dalej: u.z.p.p.r.) uwzględnił skargę A na pismo Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Bielsku-Białej (dalej: organ) z 25 października 2024 r. w przedmiocie negatywnej ponownej oceny projektu i stwierdził, że ocena projekt została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ. Sąd orzeł również o kosztach postępowania (art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.2024.935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Skargę kasacyjną wniósł organ, a zaskarżając wyrok w całości zażądał na podstawie art. 189 p.p.s.a. jego uchylenia w całości oraz odrzucenia skargi spółki oraz zasądzenie od spółki kosztów postępowania według norm przepisanych Organ na podstawie art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1. art. 183 § 2 pkt 1 w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że sąd administracyjny jest właściwy do rozpatrywania przedmiotowej sprawy z uwagi na istnienie przepisów ustaw szczególnych przewidujących sądową kontrolę, podczas gdy brak takowych przepisów szczególnych, co skutkuje nieważnością postępowania; 2. art. 183 § 2 pkt 1 w zw. z art. 58 § l pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak jego zastosowania i odrzucenia skargi z uwagi na niewłaściwość sądu, co skutkuje nieważnością postępowania; 3. art. 30c ust. 3 pkt 1 u.z.p.p.r. poprzez wydanie orzeczenia co do istoty sprawy w sprawie, w której sąd administracyjny nie był właściwy do jej rozpatrywania; 4. art. 14 lzf ust. 2 i 3 u.z.p.p.r. poprzez błędne uznanie, że skarżąca była podmiotem wnioskującym o objęcie przedsięwzięcia wsparciem, a co za tym idzie uprawnionym do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego; W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej Spółka nie skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie W myśl art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z tego rodzaju możliwości, wobec oddalenia skargi kasacyjnej organu, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania – o czym niżej będzie mowa. Jak stanowi zaś art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest zaś podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany. Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w formie pozytywnej, wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (zob. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 ). W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. W dalszej kolejności – przechodząc do meritum skargi kasacyjnej - wskazać należy, iż z art. 14lzf ust. 1 u.z.p.p.r. wynika, że do postępowania w zakresie wyboru przedsięwzięcia do objęcia wsparciem oraz ponownej oceny przedsięwzięcia nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem art. 24 oraz przepisów dotyczących doręczeń i sposobu obliczania terminów, które stosuje się odpowiednio. Z kolei w ust. 2 tego przepisu ustawodawca przyjął, że w przypadku ponownej negatywnej oceny przedsięwzięcia lub pozostawienia wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia bez rozpatrzenia podmiot wnioskujący o objęcie przedsięwzięcia wsparciem może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. Wreszcie w ust. 3 wskazano, że skarga, o której mowa w ust. 2, jest wnoszona przez podmiot wnioskujący o objęcie wsparciem w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji, o której mowa w art. 14lze ust. 4 lub 7, bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz z kompletną dokumentacją w sprawie. Skarga podlega wpisowi stałemu. Przepisy art. 30c ust. 2a – 6 oraz art. 30d – 30i u.z.p.p.r. stosuje się odpowiednio. Przedstawione wyżej regulacje jednoznacznie dowodzą, iż za bezzasadne należy uznać te zarzuty skargi kasacyjnej, w których podnoszona jest nieważność postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w szczególności nr 1, 2 i 4. Jest o tym mowa na str. 5 i nast. uzasadnienia Sądu I instancji, które nie zostały skutecznie przez skarżącego kasacyjnie podważone. Dokonana przez ten Sąd wykładnia – oparta o dynamiczną analizę toku przedsięwzięcia – wpisuje się w konstytucyjną zasadę prawa do sądu. Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Jak podkreśla się w doktrynie prawa konstytucyjnego, w przepisie tym wyrażona została jedna z fundamentalnych reguł demokratycznego państwa prawa, jaką jest zasada tzw. prawa do sądu. Stanowi ona logiczną konsekwencję założenia, że w państwie prawa tylko sąd jest organem decydującym ostatecznie o wolnościach, prawach i obowiązkach jednostki. Jest to ponadto bardzo istotne prawo jednostki, która może dochodzić swych praw przed właściwym, niezależnym, bezstronnym i niezawisłym sądem, zobowiązanym do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy. W orzecznictwie podkreślono, że obejmuje ona prawo dostępu do sądu, pod którym to pojęciem rozumieć należy prawo do uruchomienia procedury przed niezależnym, bezstronnym i niezawisłym sądem, prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, wreszcie prawo do wyroku sądowego, czyli możliwość uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Jak wynika z powyższego, koncepcja polskiego ustawodawcy zakłada zatem ukształtowanie prawa do sądu jako zestawu gwarancji, w jakie musi być "wyposażony" sąd, aby wolności i prawa jednostki były chronione w odpowiedni sposób. W ocenie Sądu II instancji ograniczanie tego prawa w sposób zaprezentowany w ww. zarzutach, jak też uzasadnieniu nie jest dopuszczalny. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut nr 3 petitum skargi kasacyjnej. W przepisie art. 30c ust. 3 pkt 1 u.z.p.p.r. przyjmuje się, że w wyniku rozpatrzenia skargi, o której mowa w ust. 1, sąd może uwzględnić skargę, stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą; norma ta ma charakter wynikowy, a jej zastosowanie nakazują konstatacje zawarte na str. 5 i nast. uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. Na marginesie wskazać należy, iż przepis ten ma wybitnie charakter procesowy, a zatem obowiązkiem kasatora – stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a.- było wskazanie i wykazanie (w uzasadnieniu- vide art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a ), iż uchybienie to miało "istotny" wpływ na wynik sprawy. Na koniec dostrzec wypada, że przed Sądem I instancji pełnomocnik wnosił o oddalenie skargi, co oznacza, iż aprobował kompetencje tego Sądu do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia. Mając na względzie treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.