III OZ 575/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1971/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 10 czerwca 2024 r. nr DTPO-NPO.400.14.2023.6.ZS w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Przedmiotem skargi A. S.A. z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 10 czerwca 2024 r. nr DTPO-NPO.400.14.2023.6.ZS w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów, określająca termin wykonania decyzji jako nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia decyzji. Jednocześnie w skardze skarżąca Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wykonanie decyzji w terminie 30 od daty jej doręczenia, tj. potraktowanie spornego towaru jako odpadu i jego zagospodarowanie na terenie kraju, spowoduje bezpowrotną utratę zgromadzonego surowca, który stanowi dowód w sprawie. Po wykonaniu zaskarżonej decyzji nie będzie już zatem możliwości późniejszego pobrania i wykonania badania innych próbek zgromadzonego surowca. Tym samym bezpowrotnie utracona zostanie możliwość stwierdzenia charakteru zgromadzonego surowca, w tym surowca znajdującego się pierwotnie w kontenerze [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1971/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że w świetle zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wskazanie przez stronę okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skutki te muszą dotyczyć bezpośrednio strony skarżącej, a nie bliżej nieokreślonych ogólnych skutków wykonania decyzji. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się więc do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Dokonując oceny wniosku skarżącej Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w świetle powyższych kryteriów, Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wskazał, że skarżąca w istocie nie wykazała zaistnienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na poparcie swojego wniosku nie załączyła jakichkolwiek dokumentów, które świadczyłyby o takim stanie rzeczy. Na takie przesłanki nie wskazuje również lakoniczne stwierdzenie, iż po wykonaniu zaskarżonej decyzji nie będzie już możliwości późniejszego pobrania i wykonania badania innych próbek zgromadzonego surowca. Postawiona hipoteza, odnosząca się do bezpowrotności utraconej możliwości stwierdzenia charakteru zgromadzonego surowca, w tym surowca znajdującego się pierwotnie w kontenerze [...], nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z subiektywnych twierdzeń Spółki nie wynikają żadne konkretne dane (okoliczności), który przemawiałyby za udzieleniem jej ochrony tymczasowej. Strona nie odwołała się do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz nie załączyła dowodów na poparcie swojego wniosku. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A. S.A. z siedzibą w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 i art. 134 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. i wniosła o jego zmianę, poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach tej konkretnej sprawy przesłanki ochrony tymczasowej wystąpiły. Wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji, skarżąca Spółka dostatecznie uprawdopodobniła, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji mogą wystąpić skutki niemożliwe do odwrócenia, co stanowi przesłankę określoną w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zgodzić się co do tego, że ewentualne zrealizowanie kwestionowanej decyzji spowoduje niemożność przywrócenia stanu poprzedniego, a tego rodzaju działanie powinno być postrzegane jako spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. W przypadku realizacji nakazu wynikającego z zaskarżonej decyzji, tj. potraktowania spornego towaru jako odpadu i jego zagospodarowania na terenie kraju, dojdzie do bezpowrotnej utraty zgromadzonego surowca, który stanowi kluczowy dowód w tej sprawie. W przypadku zaś ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi Spółki i przekazania przez Sąd sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ (co ewentualnie może w takiej sytuacji wymagać również ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego) – przywrócenie stanu poprzedniego nie będzie możliwe, ponieważ bezpowrotnie utracona zostanie wtedy możliwość stwierdzenia charakteru zgromadzonego surowca, w tym surowca znajdującego się pierwotnie w kontenerze [...]. Powyższa kwestia ma tym większe znaczenie, że Spółka konsekwentnie od początku postępowania administracyjnego wskazuje na wadliwość działania organu w tym zakresie, polegającego na pobraniu wyłącznie jednej (i to niereprezentatywnej) próbki surowca i na tej podstawie odniesienie dokonanych ustaleń do jego całości (44 tony zgromadzone w dwóch osobnych kontenerach). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.