III OZ 184/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. akt II SO/Ol 15/24 o wymierzeniu grzywny w sprawie z wniosku Prokuratora Rejonowego w N. o wymierzenie grzywny Gminie K. z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt II SO/Ol 15/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: WSA w Olsztynie, Sąd I. instancji), po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Rejonowego w N. (dalej: wnioskodawca, prokurator), wymierzył Gminie K. (dalej też: Gmina) grzywnę w kwocie 1000 złotych za nieprzekazanie skargi. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że mimo upływu ponad 1 roku i 9 miesięcy od wpływu skargi do organu, nie została ona przekazana Sądowi. Dopiero po złożeniu wniosku o ukaranie grzywną, organ odszukał skargę i przekazał ją Sądowi wraz z aktami sprawy. Podjęte przez organ działanie dopiero na skutek złożenia wniosku o ukaranie grzywną nie może sanować ani nie usprawiedliwia stwierdzonego naruszenia. Szczególnie, że prokurator wielokrotnie zwracał się do organu o podanie przyczyny nieprzekazania skargi, a w piśmie z 9 stycznia 2024 r. poinformował organ wyraźnie, że uzyskał z WSA w Olsztynie informację, że nie odnotowano wpływu przedmiotowej skargi. Mimo tego organ pozostawał w bezczynności, zupełnie ignorując kolejne pisma prokuratora z 21 marca i 2 lipca 2024 r. Zdaniem WSA w Olsztynie niezrozumiałym jest dlaczego wcześniej nie starano się odnaleźć skargi. W ocenie Sądu I instancji orzeczona grzywna jest współmierna do stwierdzonego uchybienia i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Pismem z 5 lutego 2025 r. Gmina, reprezentowana przez radcę prawnego, wywiodła zażalenie na postanowienie WSA w Olsztynie z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt II SO/Ol 15/24 r. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. przez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że wymierzenie organowi grzywny ma charakter obligatoryjny, a nie fakultatywny uzasadniony okolicznościami nieprzekazania skargi. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że organ pozostawał w błędzie co do przekazania skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek terminowego przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Pamiętać jednak należy, że środek prawny określony w tym przepisie stanowi zabezpieczenie prawa strony do rozpoznania przez sąd administracyjny jej sprawy bez zbędnej zwłoki. Jednocześnie, co należy podkreślić, grzywna za nieprzekazanie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie ma nie tylko charakter dyscyplinujący, ale również represyjny oraz prewencyjny służący także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. Powołane wyżej przepisy przewidują wyłącznie dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania sądowi administracyjnemu skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę, bez względu na powody takiego stanu rzeczy. Wymierzając natomiast grzywnę, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd przyjęty w orzecznictwie, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Gminy, opóźnienie w przekazaniu skargi wraz z aktami sprawy powstało wskutek błędu, gdyż ww. skarga umieszczona została w dokumentacji podlegającej archiwizacji. Dopiero po wnioskach Prokuratora podjęto poszukiwanie ww. skargi i po jej odnalezieniu wraz z aktami sprawy została niezwłocznie przesłana do Sądu I instancji. W ocenie pełnomocnika Gminy, okoliczności niniejszej sprawy winny prowadzić w istocie do wniosku, iż organ w ogóle nie powinien zostać ukarany grzywną, ewentualnie powinna ona być niższa niż wymierzona. Stanowisko to uznać należy jednak za całkowicie pozbawione uzasadnionych podstaw. Na organie spoczywa bowiem obowiązek dochowania należytej staranności i dbałości o prawidłowy obieg korespondencji. Fakt, że skarga Prokuratora wskutek błędu została przekazana wraz z dokumentacją podlegającą archiwizacji w żadnym razie nie wyłącza winy organu, ani nie usprawiedliwia znacznego opóźnienia w przekazaniu skargi do Sądu, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie. Zagubienie skargi, czego w istocie dopuścił się organ, bez wątpienia nie może być podstawą do odstąpienia od wymierzenia temu organowi grzywny. W świetle tych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż postanowienie wymierzające grzywnę Gminie jest prawidłowe, a jej wysokość w pełni odpowiada stopniowi zawinienia organu. Dodać przy tym należy, że Prokurator wnosił o wymierzenie grzywny w wysokości 2000 złotych, podczas gdy Sąd I instancji wymierzył ją w wysokości 1000 złotych. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.