II SA/Gl 710/22

WyrokWSA w Gliwicach2022-10-19

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Tomasz Dziuk, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego oraz pomoc finansowa w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, przyznane w okresach, gdy świadczenie pielęgnacyjne zostało uznane za nienależnie pobrane z powodu niepoinformowania o pobieraniu emerytury, również stanowią świadczenia nienależnie pobrane podlegające zwrotowi?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skoro świadczenie pielęgnacyjne zostało prawomocnie uznane za nienależnie pobrane z powodu świadomego wprowadzenia organu w błąd (niepoinformowanie o pobieraniu emerytury), to również przyznany w tym samym okresie dodatek do tego świadczenia oraz pomoc finansowa w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, stanowią świadczenia nienależnie pobrane podlegające zwrotowi. Sąd podkreślił, że kwestia nienależnego pobrania świadczenia pielęgnacyjnego została już prawomocnie rozstrzygnięta i nie podlega ponownej analizie w postępowaniu dotyczącym zwrotu dodatku i pomocy finansowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy P. o uznaniu dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od stycznia do czerwca 2013 r. oraz pomocy finansowej w ramach rządowego programu za okres od kwietnia 2013 r. do grudnia 2014 r. za świadczenia nienależnie pobrane, zobowiązując do ich zwrotu. Podstawą było wcześniejsze prawomocne ustalenie, że świadczenie pielęgnacyjne za okres od stycznia 2010 r. do maja 2015 r. zostało nienależnie pobrane z powodu niepoinformowania organu o pobieraniu emerytury. Skarżąca kwestionowała decyzje, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, braku prawidłowego pouczenia, przedawnienia oraz trudnej sytuacji życiowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 marca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/340/2022/1732 w przedmiocie nienależnie pobranych dodatków do świadczenia pielęgnacyjnego oraz pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 marca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/340/2022/1732 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) po rozpatrzeniu odwołania J.P. (skarżąca) od decyzji Wójta Gminy P. (organ I instancji) z dnia 5 stycznia 2022 r. nr [...] r., uznającej dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. w wysokości 100 zł. miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane; uznającej pomoc finansową w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne przyznaną kolejnymi decyzjami za okres od 1 kwietnia 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 200 zł. miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane; ustalającej łączną wysokość świadczeń nienależnie pobranych na kwotę 4.800 zł; zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami– utrzymało w mocy decyzję organu i instancji W uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał szczegółowo stan faktyczny sprawy. Wskazał między innymi, że decyzją z dnia 19 listopada 2018 r. organ I instancji uznał świadczenia pielęgnacyjne wypłacone stronie za okres od 25 stycznia 2010 r. do 31 maja 2015 r. w łącznej wysokości 40.024,00 zł za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Wskazał, że świadczenia nienależnie pobrane zostały uznane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 z późn zm.- dalej "u.s.r."), za świadczenia nienależnie pobrane wypłacone na skutek świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Zauważył, że strona składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego została prawidłowo pouczona o konieczności poinformowania organu o okolicznościach wynikających z art. 25 ust. 1 i art. 30 u.s.r., czego nie uczyniła. Organ I instancji stwierdził, że strona składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie poinformowała organu I instancji, o tym że uprzednio wystąpiła do ZUS z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury, czym wprowadziła organ I instancji w błąd, a nadto nie poinformowała organu o otrzymaniu decyzji przyznającej jej prawo do emerytury - a zatem o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO decyzją z dnia 7 stycznia 2019 r. uchyliło pkt 6 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekło zobowiązać skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia: za okres od 25 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. w łącznej wysokości 21.424,00 zł. wraz z ustawowymi odsetkami, za okres od 1 maja 2013 do 31 maja 2015 r. w łącznej wysokości 18.600.00zł., w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/GI 489/19, oddalił skargę strony na decyzję SKO z dnia 7 stycznia 2019 r. Organ I instancji stwierdził w związku z powyższym, że w związku z faktem, iż świadczenie pielęgnacyjne wypłacone stronie za okres od 25 stycznia 2010 r. do 31 maja 2015 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym to również świadczenia wypłacone w ramach dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego jak i pomocy finansowej przyznanej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami nienależnie pobranymi. Toteż decyzją z dnia 5 stycznia 2021 r. nr [...] r. organ I instancji uznał w pkt 1 dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przyznany decyzją nr [...] z dnia 14 lutego 2031 r. za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r. w wys. 100 zł miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane; w pkt 2 uznał pomoc finansową w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne przyznane decyzjami: 1) nr [...] z dnia 23 kwietnia 2013 r. za okres od 1 kwietnia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. w wys. 200 zł miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane; 2) nr [...] z dnia 16 lipca 2013 r. za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w wys. 200 zł miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane, 3) nr [...] z dnia 13 stycznia 2014 r. za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r. w wys. 200 zł miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane, 4) nr [...] z dnia 28 marca 2014 r. za okres od 1 kwietnia do 31 grudnia 2014 r. w wys. 200 zł miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane; w pkt 3 ustalił łączną wysokość świadczeń nienależnie pobranych na kwotę 4.800.00 zł.; w pkt 4 zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami. Organ I instancji wskazał na uprawnienie strony wynikające z art. 30 ust. 9 u.s.r. W odwołaniu do SKO skarżąca wyraziła niezadowolenie z decyzji organu I instancji wnosząc o umorzenie postępowania administracyjnego oraz umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 4.800.00 zł. W uzasadnieniu stwierdziła, że wydana obecnie decyzja jest konsekwencją błędów i uchybień organu I instancji, bowiem to organ winien ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie. Podkreśliła, że jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, a jej sytuacja majątkowa jest zła. Ponadto wskazała, że przywrócono jej termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w sprawie obowiązku zwrotu świadczeń pielęgnacyjnych za okres od czerwca 2010 r. do czerwca 2015 r. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 9 marca 2022 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przywołując podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz dokonane w sprawie ustalenia faktyczne SKO podkreśliło, iż strona składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczyła, że nie ma ustalonego prawa do emerytury, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Została ona również pouczona o konieczności poinformowania organu o okolicznościach wynikających z art. 25 ust. 1 i art. 30 u.s.r. Strona po otrzymaniu decyzji z ZUS w sprawie przyznania prawa do emerytury nie poinformowała organu I instancji o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z faktem, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone stronie za okres od 25 stycznia 2010 r. do 31 maja 2015 r. jest nienależnie pobrane z uwagi na niepoinformowanie o pobieraniu emerytury to również świadczenia wypłacone w ramach dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego jak i miesięcznej pomocy finansowej przyznanej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami nienależnie pobranymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca reprezentowana przez adwokata A. S. zarzuciła decyzji SKO naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 138 § 2 kpa w związku z art. 7 i 8 kpa poprzez ich niezastosowanie podczas gdy w sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu należności głównej wraz z odsetkami; art. 7, 8, 9 i 10 kpa oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust. 1 i 2 w związku z art. 30 ust. 3 u.s.r. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła, że nie była pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia. Podniosła zarzut przedawniania i naruszenia przepisu art. 30 ust. 9 u.s.r. poprzez jego niezastosowanie. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od SKO na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób wszechstronny i wnikliwy stanu sprawy. Organy pominęły fakt braku prawidłowego pouczenia skarżącej. W ocenie skarżącej w sprawie brak było prawidłowo prowadzonych postępowań administracyjnych przez pracowników organu I instancji. Skarżąca wskazywała na swoją trudną sytuację życiową związaną w znacznej części z koniecznością wieloletniej opieki nad niepełnosprawną córką, wiekiem skarżącej i ogólnie trudną sytuacją finansową rodziny. Zdaniem skarżącej nie można tracić z pola widzenia faktu, że pierwotną przyczyną powstania zobowiązania finansowego skarżącej są zaniechania i zaniedbania pracowników organu I instancji. W odpowiedzi na skargę SKO wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymała stanowisko prezentowane w skardze dodatkowo wskazując, że niedawno zmarł syn skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem wniesionej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. (organ I instancji), uznającej dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. w wysokości 100 zł. miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane; uznającej pomoc finansową w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne przyznaną kolejnymi decyzjami za okres od 1 kwietnia 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 200 zł. miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane; ustalającej łączną wysokość świadczeń nienależnie pobranych na kwotę 4.800 zł; zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami. Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1348 ze zm. – dalej "u.s.r.")., w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia kwestionowanej decyzji, oraz art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r, o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2012 r poz. 1348); Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 1741 ze zm. – dalej "rozporządzenie z 2013"), Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 320- dalej "rozporządzenie z 2014") W tym miejscu zaakcentować przyjdzie, że świadczenie w formie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego zostało wprowadzone od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2013 r., a więc w okresie objętym zakresem niniejszej sprawy, na podstawie art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Stanowi on, iż za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 30 czerwca 2013 r., każdemu komu przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje również dodatek do tego świadczenia w wysokości 100,- zł. miesięcznie. Prawo do niego ustalane jest z urzędu przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.). Z wówczas obowiązującej treści art. 17 u.s.r., decyzje w tym zakresie wydawane były automatycznie z urzędu bez konieczności złożenia wniosku, jak to ma miejsce w przypadku innych świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie przepisów u.s.r. Jednakże z chwilą, kiedy w tym okresie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, to również dotyczy to dodatku do tego świadczenia. W § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. 2013 poz. 1741) wynika iż prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2014 r., przyznane na podstawie art. 17 u.s.r. Treść § 2 ust. 1 zostało zmienione rozporządzeniem z 2014 r. Tak więc i we wskazanym przypadku warunkiem koniecznym przyznania pomocy w ramach rządowego programu było posiadanie w tym samym okresie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do treści art. 30 ust. 2 u.s.r. (w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia) za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego; 5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję. W konkretnym przypadku rozpatrywanej sprawy organy obu instancji wskazały, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.s.r. , bowiem strona, prawidłowo pouczona, składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie poinformowała organu I instancji, o tym że uprzednio wystąpiła do ZUS z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury, a nadto nie poinformowała organu o otrzymaniu decyzji przyznającej jej prawo do emerytury - a zatem o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W piśmie z dnia 25 maja 2015 r., będącym odpowiedzią na wniosek organu I instancji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wskazał, że J.P. przyznano emeryturę od 8 stycznia 2010 r. Dodatkowo w oświadczeniu z dnia 9 czerwca 2015 r. skarżąca potwierdziła, że pobiera świadczenie z ZUS. W związku z tym decyzją z dnia 9 listopada 2018 r. organ I instancji uznał świadczenia pielęgnacyjne wypłacone skarżącej za okres od 25 stycznia 2010 r. do 31 maja 2015 r. za świadczenia nienależnie pobrane, czyli również w okresie objętym pobieraniem przez nią dodatków do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazana decyzja była przedmiotem kontroli SKO i WSA. Następstwem wydania decyzji o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane jest również obowiązek zwrotu dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 oraz pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne przyznaną kolejnymi decyzjami za okres od 1 kwietnia 2013 r. do 31 grudnia 2014 r., co wynika z treści art. 30 ust. 1 oraz ust. 3-9 u.s.r. Przy czym postępowanie to odnosi się jedynie do kwestii samego zwrotu pobranych świadczeń, bowiem kwestie ustalenia przesłanek nienależnie pobranego świadczenia, o jakich mowa w art. 30 ust. 2 u.s.r. zostały już uprzednio rozstrzygnięte opisanymi powyżej decyzjami, toteż nie było podstaw do ich ponownego badania. W decyzjach wskazano jednoznacznie że świadczenia nienależnie pobrane zostały uznane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 u.s.r. za świadczenia nienależnie pobrane wypłacone na skutek świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Sąd zauważa, że ostateczna decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane wiąże nie tylko organ przy rozstrzyganiu o obowiązku zwrotu tych świadczeń, ale również sąd administracyjny. Dlatego też, jak uczyniły to orzekające w sprawie organy, po uprawomocnieniu się decyzji uznającej świadczenie pielęgnacyjne za nienależnie pobrane odniosły się do zwrotu dodatku do tego zasiłku, a także pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne. W związku z tym niedopuszczalne jest poddawanie ponownej analizie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istniały przesłanki do uznania pobranego przez skarżącą świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane. Sąd uznał za chybiony podnoszony w skardze zarzut przedawnienia nienależnie pobranych bowiem z dniem 18 września 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. poz. 1302). Ustawa ta znowelizowała przepisy art. 30 ust. 3 i 5 u.s.r. które uzyskały następujące brzmienie: "art. 30 ust. 3 - Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna.", "art. 30 ust. 5 - Decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat." W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż materiał zebrany w sprawie świadczy o wyczerpującym zbadaniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych z nią związanych, a tym samym nie narusza przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że zasadnie organy postanowiły uznać kwotę pobranego przez skarżącą dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego oraz udzielonej jej pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne za świadczenia nienależnie pobrane. Konsekwencją tego była konieczność zobowiązania skarżącej do zwrotu tejże kwoty wraz z odsetkami, gdyż taki skutek wynika wprost z cytowanego wyżej art. 30 ust. 1 u.s.r., który mówi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Podnoszone w skardze okoliczności mogą stanowić podstawę ubiegania się przez skarżącą o udzielenie ulgi w zapłacie tej kwoty. Decyzja w tym przedmiocie może być jednak wydana w odrębnym postępowaniu, które może być wszczęte dopiero po ustaleniu, w drodze ostatecznej decyzji, iż świadczenia te zostały nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi. Na mocy art. 30 ust. 9 u.s.r. organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności lub rozłożyć na ratę, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Jest to jednak odrębne postępowanie od obecnie kontrolowanego, dla którego wszczęcia wymagane jest złożenie odrębnego wniosku przez skarżącą. W tym stanie sprawy, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło