I SAB/Wa 185/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. R. na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 2 czerwca 2023 r. B. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku z 2 kwietnia 2023 r., który skierował do Kancelarii Prezydenta RP. Pismo było zatytułowane "Skarga adresowana do rąk własnych Zwierzchnika sił Zbrojnych Pana A.Dudy". W korespondencji tej wskazał, że "Zwracam się z apelem i aby zechciał Pan zająć się uzasadnionym i usprawiedliwionym zarzutem dot. PATOLOGII w państwowej spółce PGZ oraz PCO i nad którymi pełni Pan Prezydent z urzędu kontrole i nadzór jako Zwierzchnik Sił Zbrojnych". W treści zawarł krytyczne opinie dotyczące funkcjonowania państwowych firm zbrojeniowych, a ponadto wskazał, że pozostaje w sporze pracowniczym z zatrudniającym go podmiotem. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezydenta RP wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wskazał, że przedmiotowa skarga dotyczy bezczynności mającej polegać na braku podjęcia odpowiednich działań mających na celu rozpoznanie ww. wniosku. Podkreślił, że czynności, których dotyczy skarga odnoszą się wyłącznie do kwestii związanych z nadzorem na państwowymi spółkami zbrojeniowymi oraz sporem Skarżącego z zakresu spraw pracowniczych prowadzonych z zatrudniającym go podmiotem. Stwierdził, że Prezydent RP nie ma żadnych kompetencji związanych z kontrolą działalności powyższych spółek, jak również nie ma żadnych kompetencji dotyczących ingerowania w zakres toczących się postępowań sądowych. Również w sprawach poruszanych przez Skarżącego Prezydent RP nie był zobowiązany do wydania żadnego aktu i nie wydał żadnego aktu, który podlegałaby kontroli sądowoadministracyjnej, nie powadził też żadnego postępowania w takich sprawach. W ocenie pełnomocnika pismo, które zostało wskazane przez Skarżącego jako podstawa żądania przedmiotowej skargi może być co najwyżej uznane za wniosek w rozumieniu art. 241 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775) dalej: "k.p.a.", na który Skarżący uzyskał odpowiedź od organu, przy czym sprawy ze skarg i wniosków wnoszonych w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.) Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Prezydenta RP w przedmiocie rozpoznania wniosku z 2 kwietnia 2023 r., który to nie mieści się w żadnej z ww. kategorii, gdyż, jak słusznie zauważył pełnomocnik Prezydenta, mógł on być potraktowany jako wniosek w rozumieniu art. 241 k.p.a., a zatem jako korespondencja, która jest rozpatrywana w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanego "Skargi i wnioski". Czynności podejmowane przez organy administracji w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 241 k.p.a. przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. Kodeks postępowania administracyjnego nie narzuca organom formy w jakiej może nastąpić załatwienie wniosku złożonego w opisywanym trybie. Stanowi jednak, że sprawa ma być załatwiona bez zbędnej zwłoki, a skarżącego zawiadamia się o sposobie załatwienia wniosku (art. 244 k.p.a.). Oznacza to, że podejmowane ww. trybie zawiadomienie o sposobie załatwienia wniosku nie przybiera żadnej z prawnych form działania organu administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego. W postępowaniu uregulowanym przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie rozstrzyga się bowiem sprawy administracyjnej, a jedynie informuje o sposobie załatwienia wniosku. Zatem czynności podejmowane w tym trybie przez organy administracji nie są rozstrzygnięciami, o których mowa w cytowanym art. 3 § 2 p.p.s.a. W rezultacie przedmiotowa skarga, jako nienależąca do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Nadmienić należy, że z akt sprawy wynika, iż pismem z 4 lipca 2023 r. poinformowano skarżącego, że Prezydent RP nie jest organem uprawnionym do podjęcia żądanych przez niego czynności. Wskazano, że Prezydent nie ma możliwości występowania w charakterze mediatora w indywidualnych sprawach obywateli. Jak również, że Zwierzchnik Sił Zbrojnych nie jest organem nadzorczym nad spółkami Skarbu Państwa z branży zbrojeniowej. Wskazano, że nadzór nad spółkami Skarbu Państwa z branży zbrojeniowej jest wykonywany przez Ministra Aktywów Państwowych. Poinformowano skarżącego o przekazaniu przedmiotowego wniosku do Ministerstwa Aktywów Państwowych jako organu właściwego w zakresie nadzoru w sprawach poruszanych w jego korespondencji. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.