I SA/Rz 487/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 1 sierpnia 2024 r., nr 9009-2023-002310 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za 2022 rok oddala skargę. Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor ARiMR/organ odwoławczy) decyzją z 1 sierpnia 2025r. nr 9009-2023-002310 utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. (dalej: Kierownik ARiMR/organ I instancji) nr 0176-2023-009672 z dnia 18 czerwca 2024 r., którą ustalił S. T. ( dalej: wnioskodawczyni/skarżąca) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) na 2022r. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 7 kwietnia 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w J. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo- klimatycznego (PROW 2014-2020) na rok 2022. Do przyznania płatności zadeklarowano działki rolne w wariancie 5.3 Murawy na powierzchni 0,92 ha, 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 0,97 ha, 5.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 3,39 ha oraz działki rolne w wariancie 9 Retencjonowanie wody. Zgodnie z art. 38a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014—2020 (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2298) w zw. z § 1 ust. 2 oraz § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 października 2022 r. w sprawie zaliczek na poczet pomocy finansowej w ramach niektórych działań i poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014—2020 za 2022 r. (Dz. U. z 2022 poz. 2043), w dniu 16 listopada 2022 r. na rachunek bankowy skarżącej zostały przekazane środki finansowe w wysokości [...] zł tytułem zaliczki na poczet płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) na rok 2022, w wariantach wskazanych powyżej. Zadeklarowane przez wnioskodawczynię działki rolne zostały poddane kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni (w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego) metodą inspekcji terenowej, która odbyła się w dniach 24 do 28 listopada 2022 roku. W wyniku tej kontroli został sporządzony raport w zakresie kwalifikowalności powierzchni, natomiast w dniach 3 i 7 lutego 2023 r uzupełniono dokumentację fotograficzną w terenie na działkach rolnych, D1 i F1. Powyższy protokół został doręczony stronie w dniu 8 lutego 2023 r. Skarżąca nie wniosła zastrzeżeń do przedmiotowego raportu. Powyższa kontrola wykazała nieprawidłowości i rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, a stanem zadeklarowanym przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L., po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku z uwzględnieniem wyników kontroli na miejscu, wydał w dniu 24 kwietnia 2023 r. decyzję nr 0176-2023-004934 w sprawie przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 20014-2020), na podstawie której przyznał skarżącej płatność w łącznej wysokości [...] w ramach wariantów: - Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 117,84 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. - Półnaturalne łąki świeże w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. Organ przyznał również kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w kwocie [...] zł oraz odmówił przyznania płatności w ramach: wariantu 5.3 – Murawy wariantu 9.1 -Retencjonowanie wód. Ponadto powyższą decyzją ustalił skarżącej obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach realizacji wariantu. - 5.4 - Półnaturalne łąki wilgotne podjęte w dniu 15 marca 2022 r. na powierzchnię 0,91 ha, - 5.5 - Półnaturalne łąki świeże podjęte w dniu 15 marca 2022 r. na powierzchnię 3,11 ha. - 5.3 - Murawy podjęte w dniu 15 marca 2022 r. na powierzchnię 0,74 ha. W dniu 10 maja 2023r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W wyniku rozpatrzenia odwołania, 16 października 2023 r. Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie decyzją nr 9009-2023-002118 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. nr 0176-2023-004934 z dnia 24 kwietnia 2023 r., zatem stała się ona ostateczna. Na decyzję organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z 11 lutego 2025 r., sygn. I SA/Rz 646/23, oddalił skargę aprobując ustalenia organów odnośnie wykazania nieprawidłowości i rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, a deklaracją zawartą we wniosku o płatność. Wyrok stał się prawomocny w dniu 12 czerwca 2025 r. W dniu 14 marca 2024 r. organ I instancji wystosował do skarżącej zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych i wypłaconych tytułem zaliczki na poczet płatności z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) na rok 2022. Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, decyzją nr 0176-2023-009672 z dnia 18 czerwca 2024 r. organ ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) na [...] zł, uzyskaną na skutek wypłaty zaliczki na poczet płatności. Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, kwestionując zasadność nałożonego obowiązku zwrotu środków publicznych. Dyrektor ARiMR, rozpoznając sprawę przeanalizował materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, w tym w szczególności decyzję przyznającą płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną za rok 2022, dokumentację dotyczącą wypłaty zaliczki, raport z kontroli na miejscu oraz przepisy prawa krajowego i unijnego regulujące zasady ustalania oraz zwrotu nienależnie pobranych środków publicznych. Organ odwoławczy nie przeprowadzał dodatkowego postępowania dowodowego, uznając, że zgromadzony materiał jest kompletny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał, że w sprawie doszło do nienależnego pobrania środków publicznych, gdyż wypłacona skarżącej zaliczka na poczet płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przewyższała kwotę płatności ostatecznie przyznanej decyzją organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego sama okoliczność wypłaty zaliczki nie przesądza o nabyciu przez beneficjenta prawa do jej zatrzymania, jeżeli po zakończeniu postępowania administracyjnego okaże się, że należna płatność jest niższa niż kwota wypłacona. Organ odwoławczy szczegółowo wskazał, że zaliczka w wysokości [...] zł została wypłacona na podstawie wniosku skarżącej, natomiast po zakończeniu kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu oraz po zastosowaniu odpowiednich redukcji i odmów w ramach poszczególnych wariantów wsparcia, należna płatność została ustalona na poziomie [...] zł. Różnica pomiędzy tymi kwotami, tj. [...] zł, została przez organ odwoławczy jednoznacznie zakwalifikowana jako kwota nienależnie pobrana. Odnosząc się do kwestii możliwości odstąpienia od ustalenia i dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy wskazał, że przepisy prawa przewidują taką możliwość jedynie w ściśle określonych przypadkach. W szczególności organ odwoławczy powołał się na regulacje prawa unijnego przewidujące odstąpienie od odzyskiwania środków w sytuacji, gdy kwota do odzyskania nie przekracza równowartości 100 euro lub gdy odzyskanie jest niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika. Organ ustalił, że kwota [...] zł znacząco przekracza równowartość 100 euro, a w sprawie nie zachodzą żadne przesłanki wskazujące na niemożność odzyskania należności. Organ odwoławczy uznał też, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające brak obowiązku zwrotu należności określone w art.7 ust.3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, ponieważ wypłata zaliczki nastąpiła na podstawie danych zadeklarowanych przez samą skarżącą we wniosku o przyznanie płatności. Błąd, który doprowadził do powstania nienależnie pobranej kwoty, nie był wynikiem działania organu, lecz konsekwencją zadeklarowania przez skarżącą powierzchni działek rolnych, które w toku kontroli okazały się większe niż powierzchnie faktycznie kwalifikujące się do objęcia płatnością. Dyrektor ARiMR zbadał też kwestię ewentualnego przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków. Wskazał, że termin przedawnienia liczony jest od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności, jednakże w niniejszej sprawie bieg przedawnienia został skutecznie przerwany przez wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oraz doręczenie skarżącej stosownego zawiadomienia przed upływem czteroletniego terminu. W konsekwencji uznano, że przedawnienie obowiązku zwrotu nie nastąpiło. Organ odwoławczy podkreślił również, że decyzja w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok 2022, na podstawie której ustalono należną kwotę płatności, jest decyzją ostateczną, a jej ustalenia wiążą organ w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie nie mogło zatem prowadzić do ponownej weryfikacji powierzchni działek, ani zasadności zastosowanych redukcji, lecz jedynie do oceny, czy różnica pomiędzy wypłaconą zaliczką, a należną płatnością podlega zwrotowi. W rezultacie, po przeprowadzeniu kontroli instancyjnej, organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, na podstawie kompletnego materiału dowodowego oraz bez naruszenia zasad postępowania administracyjnego. W związku z tym organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżąca wniosła skargę na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie w całości i zarzucając naruszenie: - art. 29 ust. 1 pkt. 2 b w zw. z art. 10 a ust. 1a pkt 1 ustawy o ARIMR w zw. z art. 2 g i art. 11 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w zw. z art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 w zw. art. 4 lit. c (ii) w zw. z lit. h rozporządzenia 1307/2013 w zw. z art. 104 w zw. z art. 107 S 1 pkt.4,5,6 i § 3, art. 6 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. 231 § 2, art. 271 § 3, art. 207 § la, art. 282, art. 115 § 9 a, art. 212, art. 286, art. 258 § 1, art. 18 kk, polegające na braku przypisania przez organ w decyzji, uzasadnieniu faktycznym beneficjentce naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikającego z jej działania lub zaniechania. Organ poświadcza w zaskarżonej decyzji nieprawdę o rzekomych nieprawidłowościach, które miały rzekomo spowodować szkodę w ogólnym budżecie jednak nie przedstawia podstawy prawnej rzekomego naruszenia prawa uprawniającego go do wszczęcia tego postępowania. Organ ma wyraźnie wskazać w decyzji, z podaniem podstawy prawnej jakich rzekomo nieprawidłowości dopuściła się beneficjentka, a jeżeli nie potrafi wskazać przepisów prawa, które rzekomo naruszyła beneficjentka wskutek swojego działania lub zaniechania to płatności powinny zostać w całości wypłacone beneficjentce zgodnie z art. 11 Roz. 1306/2013. Należy podkreślić, że beneficjentka nie naruszyła żadnego przepisu prawa unijnego ani krajowego, bo organ nie potrafi takich przepisów wskazać w zaskarżonych decyzjach, które poświadczając nieprawdę o rzekomych nieprawidłowościach stanowiąc fałszywy dowód. Organ wszczynając, prowadząc i żądając wpłaty na konto organu kwoty [...] zł dopuścił się nadużycia władzy działając w zorganizowanej grupie lub związku przestępczym w celu popełniania przestępstw w zamiarze bezpośrednim na szkodę skarżącej, wobec której stosuje niezrozumiałą przemoc psychiczną dążąc do pozbawienia należnych jej dopłat, wymuszając rozbójniczo w zamiarze bezpośrednim poprzez zastraszanie wpłaty na konto organu w celu osiągnięcia nieuprawnionej korzyści majątkowej, - art. 3 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, w zw. z art. 189 b, w zw. z art. 16 § 2 i § 3 w zw. z art. 269 w zw. z art. 104, art. 6, art. 145 § 1 pkt. 1 i 2 kpa w zw. art. 10 a ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt. 2 b ustawy o ARIMR z zw. z art. 54 § 3 i art. 56 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 231 § 2 kk, polegające na tym, że organ nie dopełnił obowiązku wstrzymania się z żądaniem zwrotu dopłat do czasu uprawomocnienia się decyzji organu z 2023 r. Organ kwestionuje prawo strony do zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych ustawach. Organ wydał zaskarżone decyzje oparte na nieprawomocnych, nieudowodnionych tezach, fałszywych dowodach jakimi są fałszywe decyzje z 2023 r., co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji równie zakłamanej jak z 2023 r. - art. 81 a, art.6, art. 76 § 1, art. 104 kpa w zw. z art. 10 a ust. 1, ust. 1a pkt 1,2,3, ust. 1b, art. 29 ust. 1 pkt. 2 b ustawy o ARiMR, w zw. art.66 ust. 1 w zw. z art. 65 ust. 1, ust.4 lit. a, b, d rozporządzenia 2021/21 16, art.24 ust. 1, art. 28 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 w zw. z art. 231 § 2, art. 271 § 3 kk w zw. z art. 145 ust. 1 pkt. 1 i 2 kpa, polegające na pominięciu przez organ dostarczonego mu przez stronę dokumentu urzędowego wyników kontroli z monitoringu satelitarnego gospodarstwa beneficjentki, który wnosi poważne wątpliwości co do ustalonego przez organ w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego. Wszelkie wątpliwości co do stanu faktycznego muszą być rozstrzygane na korzyść strony co powinno skutkować wznowieniem postępowania. Beneficjentka nie naruszyła prawa ani innych przepisów z art. 29 ust. 1 pkt. 2 b ustawy o ARiMR, uprawniających organ do żądania zwrotu dopłat, ponieważ beneficjentka nie naruszyła prawa. W szczególności przepis z art. 66 ust. 1 rozp. 2021/2116 wyklucza nałożenie kar w sytuacji kiedy wyniki monitoringu satelitarnego przeprowadzonego w identycznym stanie faktycznym jak podczas kontroli organu potwierdzają zgodność wniosków beneficjentki, zarówno z 2022, 2023 r., z wynikami kontroli satelitarnej gospodarstwa, które to wyniki powinny stanowić podstawę kontroli administracyjnej. Organ poświadcza nieprawdę w zaskarżonej decyzji, że rzekomo kontrola administracyjna z 2024 r., potwierdziła rzekome nieprawidłowości, a faktycznie podczas kontroli administracyjnej w postaci monitoringu satelitarnego potwierdzono zgodność wniosku beneficjentki o dopłaty z kontrolą. Organ nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego ustaleń monitoringu satelitarnego, który stanowi o bezpodstawności niniejszego postępowania. - art. 16 ust 3 rozporządzenia 65/2011 w zw. z art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 23, art. 18, art. 38 Rozporządzenia delegowanego komisji (UE) Nr 640/2014 w zw. z art. 59 pkt 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w zw. z art. 24, art. 26 pkt. 3, art. 44 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. w zw. z art. 3 pkt. 1 ust. 10 lit. a, art. 14 pkt. 1, art. 27 ust. 1 i ust. 2, art. 38 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 29 ust. 1 pkt. 2 b ustawy o ARiMR, w zw. z art. 6, art. 7, art.81a, art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 kpa, w zw. z art. 231 § 2, art. 271 § 3 kk, polegające na tym, że organ zastosował kary administracyjne żądając zwrotu należnie pobranych należności, wszczął postępowanie i wydał przedmiotową decyzję na podstawie fałszywych dowodów, poświadczeń nieprawdy, pomimo tego że kontrola nie potwierdza żadnych niezgodności, nieprawidłowości, bowiem obszar zatwierdzony kontrolą na miejscu, z której sporządzono sprawozdanie, wynosi 5,18 ha, zgodnie ze złożonym wnioskiem beneficjentki o dopłaty w 2022 r. W związku z tym beneficjentka należnie pobrała płatności, a organ przekroczył swoje uprawnienia bowiem beneficjentka nie naruszyła prawa, a organ poświadcza nieprawdę, że rzekomo Raport z kontroli wykazał jakieś nieprawidłowości nie dopuszczone prawem, co powinno skutkować wznowieniem postępowania. - § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 23 lit. a i lit. b rozporządzenia nr 640/2014, w zw. z art. 6, art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 kpa w zw. z art. 231 § 2, art. 271 § 3 kk, polegające na tym, że w czasie realizacji programu RSK organ zmienił obszary wyznaczone Planem RSK potwierdzone kontrolą ARiMR, które nie powinny ulegać zmianie w trakcie realizacji programu rolno-środowiskowego. Organ zmienił dowolnie obszary wyznaczone Planem, który sam przyjął w trakcie jego realizacji. Organ sam zatwierdził obszar MPO PEG TUZ na: 5,18 ha zgodnie z Planem RSK i wnioskiem beneficjentki. - art. 29 ust. 1 pkt 2 b w zw. z art. 10 a ust. 1 b, art. 2 pkt. 1 ustawy o ARiMR w zw. z art. 6, art, 8, art.28, art. 145 ust. 1 pkt 1 i 2 kpa w zw. z art. 231 § 2, art. 271 § 3 kk polegające na tym, że organ nie potrafi wyjaśnić stronie, z podaniem podstawy prawnej zarzucanej stronie nieprawidłowości w postaci zakrzaczenia, a obowiązany jest przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dlatego należy uznać, że fałszywy dowód rzekome zakrzaczenia stanowią poświadczenie nieprawdy w dokumencie urzędowym stanowiąc przekroczeniem uprawnień organu do żądania zwrotu dopłat i niedopełnianiem swoich obowiązków wyjaśniania zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek, - art. 51 ust 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1698/2005 w zw. z art. 28 b ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 6 kpa w zw. z art. 231 § 2 kk polegające na tym, że organ żąda zwrotu należności w sytuacji, kiedy nałożona sankcja za rzekome wykoszenie całości działki H1 nie przekracza kwoty 100 Euro, a więc jak stanowi art. 51 ust.2 roz. 1698/2005: kwota płatności rolno-środowiskowych nie podlega redukcji, jeżeli kwota obniżki z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów nie przekracza równowartości kwoty 100 euro na jednego rolnika na rok kalendarzowy, - art. 65 ust. 1, ust. 2, ust. 4 lit. b, d, e, f w zw. z art. 66 w zw. z art. 68 w zw. z art. 70 w zw. z art. 72 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/21 16 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej w zw. z art. 4 c (ii) i (iii), w zw. z art. 4 e, art. 4 h, art. 44 ust. 4 pkt. d Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr. 1307/2013 w zw. z art. 4, pkt. 1, pkt. 2, pkt. 3, pkt. 4 r., w zw. z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 145 ust. 1 pkt. 1 i 2 kpa w zw. z art. 231 § 2, art. 271 § 3 kk, polegające na tym, że kontrola na miejscu, monitoring satelitarny stanowi część systemu zintegrowanego, w oparciu o który agencja płatnicza, a zatem i Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, udziela dopłat unijnych dla rolników. Wynik kontroli z 2022 r. i monitoringu satelitarnego z 2023 r., potwierdza prowadzenie działalności rolniczej zgodnie z deklarowanymi powierzchniami i deklarowanymi gatunkami upraw TUZ - zgodnie z wnioskiem beneficjentki z 2022 r. i 2023 r., które to obszary spełniają definicje, w tym "kwalifikującego się hektara". Organ w Raporcie z kontroli poświadcza nieprawdę o rzekomych nieprawidłowościach w postaci zakrzaczeń, zaniżając bezprawnie powierzchnie kwalifikujące się do płatności MPO PEG TUZ, w sytuacji kiedy system komputerowy monitoringu satelitarnego nie potwierdza takich nieprawidłowości na gruntach beneficjentki, a organ nie jest w stanie wyjaśnić stronie, podać definicji prawnej zakrzaczenia. Beneficjentka nie wie co organ jej zarzuca, - art. 59 ust. 5 lit. a, b, c w zw. z art. 3 lit a, lit f Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w zw. z art. 189 d, art. 189 e, art. 6 kpa, w zw. z art. 10a ust. 1 i ust. 1 a, art. 29 ust. 1 pkt. 2 b ustawy o ARiMR w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95 w zw. z art. 258 § 1, art. 286, art. 231 § 2, art. 271 § 3, art. 207 § 2, art. 282 § 1 kk, w zw. z art. art.69 w zw. z art. 71 ust. 1 Konstytucji, który zapewnia w szczególności by nie nakładano kar, gdy niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, którą jest długoterminowa niezdolność beneficjentki do wykonywania zawodu, gdzie przepis stanowi wprost: "W przypadku gdy niezgodność z warunkami przyznawania pomocy wynika z działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności zgodnie z art. 3 beneficjent zachowuje prawo do otrzymania pomocy". Zgodnie z art. 3 a stwierdzone rzekome niezgodności są wynikiem działania zorganizowanej grupy lub związku przestępczego popełniającego przestępstwa na szkodę skarżącej, co stanowi nadzwyczajną okoliczności, silę wyższą, bowiem organy administracji publicznej powinny działać na podstawie przepisów prawa, a organ popełnia czyny o znamionach przestępstw stojąc na czele układu zamkniętego. ARiMR wydaje decyzje rażąco sprzeczne z prawem stanowiące fałszywe dowody, pod pozorem praworządnego postępowania dążąc w zamiarze bezpośrednim do wymuszenia wpłaty na jego konto kwoty mu nienależnej. Postępowanie organu jest błędne, przestępcze. Strona dowiedzie w sposób przekonujący, że organ sam potwierdził prawidłowość wniosku beneficjentki podczas kontroli na miejscu jej gospodarstwa, czemu dał wyraz w Raporcie z kontroli, - art. 41 ust. 1 lit. h i lit. i Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności w zw. z art. 6 kpa w zw. z art. 231 § 2, art. 271 § 3 kk, polegające na tym że organ w Raporcie pokontrolnym czyli sprawozdaniu z kontroli nie wskazał rzekomych niezgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami beneficjentki. Organ w Raporcie poświadcza, że beneficjentka wypełniła absolutnie wszelkie wymogi programu oraz potwierdził poprawność i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie płatności, a organ w swoich decyzjach wykreował fałszywe zarzutu w celu wyłudzenia dla siebie bezpodstawnej korzyści majątkowej. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła obszerną argumentację na poparcie przedstawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyższych granicach Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest niezasadna. Należy podkreślić, co ma doniosłość w kontrolowanej sprawie, że zaskarżona decyzja nie została wydana w ramach postępowania dotyczącego przyznania płatności, lecz w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Są to dwa odrębne postępowania. Celem postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jest zbadanie, czy pobrana przez rolnika dana kwota płatności stanowi kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków, czy istnieje obowiązek ich zwrotu, a także czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot. Zgodzić się zatem przychodzi z organem, co zresztą wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej. Kwestia przyznania płatności rolno - środowiskowo - klimatycznych na 2022 rok w kwocie niższej niż wypłacona na jej poczet zaliczka, została rozstrzygnięta decyzją z 24 kwietnia 2023 r. nr 0176-2023-004934, utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora ARiMR w Rzeszowie z 16 października 2023r. W związku z prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z 11 lutego 2025 r., którym Sąd oddalił skargę na tę decyzję, decyzja w przedmiocie płatności rśk (PROW 2014-2020) na rok 2022 r. stała się również prawomocna, co sprawia, że pozostaje ona poza sferą kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu. Zgodnie bowiem z art.170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiążę nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a wobec czego również zarzuty strony związane z tą materią należy uznać za bezprzedmiotowe. Decyzja ta jest kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ kontrolowana obecnie przez Sąd decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno - środowiskowo - klimatycznego jest bezpośrednim następstwem ostatecznego przyznania ww. płatności w niższej wysokości. Przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości prowadzi bowiem do uznania, że nienależna jest zaliczka wypłacona na poczet tej płatności, przewyższająca przyznaną kwotę. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że obecnie zakresem badania Sądu nie jest objęte postępowanie w sprawie przyznania płatności rśk na 2022r. i dokonane w jego trakcie czynności kontrolne, raporty i zasadność pomniejszenia przez organ powierzchni uprawnionej do płatności, lecz ustalenie, czy skarżąca była zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych z tego tytułu środków, czy dokonane płatności, a tym wypadku zaliczkowe, stanowiły płatności nienależne i czy nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od żądania zwrotu lub przesłanki uzasadniające brak obowiązku zwrotu nienależnych płatności. Stosownie do treści art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2023 r., poz. 2298 ze zm., dalej: u.w.r.o.w.), nienależne kwoty pomocy i pomocy technicznej podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm., dalej: ustawa o Agencji). Przepisy te stanowią, że kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b)finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy powołanej wyżej ustawy o Agencji nie definiują pojęcia "płatności nienależne", dlatego jego znaczenie wywodzić trzeba z ustalenia warunków i podstaw do przyznania "płatności należnej". W takich okolicznościach płatnością nienależną jest taka płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Płatności nienależne to również te należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika (producenta rolnego), także wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nieprawidłowej wysokości, czyli sytuacje, w których stwierdzono nawet po przyznaniu płatności jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika, które wpłynęły na ocenę realizacji programu wieloletniego. Z kolei na gruncie prawa wspólnotowego obowiązek zwrotu pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości pomocy wynika z przepisów rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 2014.227.69 ). Zatem sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną wypłacone (np. w formie płatności zaliczkowych), zaś po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego okaże się, że płatności rolnikowi nie przysługują lub przysługują, ale w mniejszej wysokości, aniżeli już zaliczkowo zostały wypłacone. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że nie ulega wątpliwości, że przekazane na rachunek bankowy skarżącej w dniu 16 listopada 2022 r. środki finansowe w postaci zaliczki w kwocie 6.256,08 zł nie były należne w całości, ponieważ decyzją 24 kwietnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącej płatność w łącznej wysokości [...] zł., w związku z nieprawidłowościami i rozbieżnościami pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną. W związku z powyższym zwrot płatności nienależnie pobranych wynika z różnicy kwoty zaliczki i wartości przyznanej w decyzji i wynosi [...] zł. W związku z powołanym wyżej wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 11 lutego 2025 r. sygn. I SA/Rz 646/23 decyzja ta stała się prawomocna. Zatem wskazana powyżej różnica w wysokości [...] zł płatnością nienależnie pobraną i podlega zwrotowi. Wynika to bezpośrednio z art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o Agencji, który stanowi, że każdym przypadku stwierdzenia wypłaty nienależnych lub nadmiernych płatności rodzajowo określonych środków publicznych, w tym również z tytułu zaliczek na poczet płatności rolno - środowiskowo – klimatycznej, organ Agencji ma obowiązek dochodzić zwrotu tych płatności. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że w sytuacji, gdy organ dysponuje decyzją korygującą wysokość przyznanej płatności, to brak jest racjonalnych podstaw do ponownego prowadzenia postępowania w tym zakresie. W takim przypadku, w razie niedokonania zwrotu nienależnie pobranej płatności, organ nie tylko ma możliwość wszczęcia postępowania, ale wręcz ciąży na nim obowiązek wszczęcia z urzędu i przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty zwrotu nienależnie pobranych płatności, z uwzględnieniem decyzji rozstrzygającej o odmowie przyznania płatności rolnych (zob. np. wyrok NSA z 25 listopada 2020 r. sygn. akt I GSK 491/18). Dlatego w niniejszym postępowaniu brak było podstaw ponownej analizy przyczyn i zasadności pomniejszenia stronie płatności, w tym także do ewentualnego badania wystąpienia przesłanek określonych w art. 47 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. W myśl art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust.2. W myśl art. 7 ust. 3 tego rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Zgodnie z powyższym, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Sposób konstrukcji powyższej normy wskazuje, że aby móc ją zastosować przesłanki w niej zawarte muszą wystąpić kumulatywnie. W ocenie Sądu, zasadnie uznały orzekające organy, że wypłacenie skarżącej w dniu 16 listopada 2022 r. środków finansowych w postaci zaliczki w kwocie [...] zł. nie było spowodowane pomyłką organu, lecz wynikało z nieprawidłowej deklaracji wnioskodawczyni, co do podjętego zobowiązania rolno środowiskowo - klimatycznego, a które to nieprawidłowości potwierdzone zostały w decyzji organu I instancji z 24 kwietnia 2023 r. korygującej wysokość przyznanej płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej na rok 2022. Zgodnie z przepisem art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania płatności. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach: a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony (i) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub (ii) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 250 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy kwocie, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych, lub wyższy od tej kwoty; b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym. Biorąc pod uwagę średni kurs euro z ostatnich kilku lat wskazać należy, że kwota nienależnie pobranych płatności znacząco przewyższa równowartość kwoty 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego na mocy art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 2014.255.18, ze zm.). W związku z powyższym, w odniesieniu do analizowanej płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Sąd orzekający w sprawie nie dopatrzył się naruszeń proceduralnych w działaniu organów obu instancji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie konieczne elementy określone przepisem art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz.572, dalej: k.p.a.), a z jego treści wynikają przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie. W sposób wyczerpujący wyjaśniono podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim rozstrzygnięciem przemawiały, a także motywy jakie leżały u podstaw nieuwzględnienia argumentów skarżącej. Materiał dowodowy został zebrany prawidłowo i w ocenie Sądu daje podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia. Organy ustaliły nie tylko to, czy skarżąca pobrała nienależnie płatności, ale również to, czy w sprawie zaistniały przesłanki pozwalające na odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Podkreślenia wymaga, że realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza jednak, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Z tych względów nietrafne są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, stanowiących postawę podjętych rozstrzygnięć, ani zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał, że są one bezzasadne, gdyż w przeważającej mierze nie odnoszą się do przedmiotu zaskarżonej decyzji, tj. decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, lecz kwestionują ustalenia i rozstrzygnięcia dotyczące przyznania skarżącej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Tymczasem, jak wyżej wskazano, zagadnienia te były przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją organu, która została następnie poddana kontroli sądowoadministracyjnej i utrzymana w mocy prawomocnym wyrokiem sądu. W konsekwencji w niniejszym postępowaniu niedopuszczalne było ponowne badanie prawidłowości ustaleń dotyczących spełnienia przez skarżącą warunków przyznania płatności, w tym ocen dotyczących wyników kontroli, monitoringu satelitarnego czy kwalifikowalności powierzchni. Okoliczności te, jako już prawomocnie rozstrzygnięte, wiązały zarówno organ, jak i Sąd rozpoznający skargę, co wynika z zasady stabilności prawomocnych rozstrzygnięć oraz powagi rzeczy osądzonej. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ma charakter wtórny wobec rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa do płatności i służy jedynie wykonaniu skutków prawnych wcześniejszej, prawomocnej decyzji. W tym zakresie organ był uprawniony, a zarazem zobowiązany, do określenia kwoty podlegającej zwrotowi na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu zasadniczym, bez potrzeby ponownego przypisywania stronie naruszeń czy ponownej oceny materiału dowodowego. Z tego względu zarzuty dotyczące nieistnienia nieprawidłowości i braku naruszenia przez skarżącą przepisów prawa materialnego w związku z ubieganiem się o płatność, błędów popełnionych przez organ podczas kontroli, niewłaściwej oceny dowodów, jak również zarzuty odnoszące się do sankcji czy siły wyższej, nie mogły odnieść zamierzonego skutku, albowiem zmierzały w istocie do wzruszenia rozstrzygnięcia, które jest już prawomocne i nie podlega ponownej kontroli w niniejszym postępowaniu. W odniesieniu zaś do wniosku skarżącej o skierowanie zawiadomienia do prokuratury o przestępstwach popełnionych "przez zorganizowaną grupę lub związek przestępczy w ARiMR" Sąd stwierdza, że nie ma wiedzy na ten temat, lecz jeśli skarżąca uważa, że takie przestępstwa popełniono to może, a nawet powinna sama złożyć takie doniesienie do organów ścigania, stosownie do treści art.304 § 1 k.p.k. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi. ----------------------- k