III SA/Po 481/24

Dnia 17 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska( spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewki Protokolant : St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi A. J. na czynność Wojewody z dnia 11 lipca 2024 r. w przedmiocie odrzucenia oferty w ramach programu [...] na lata 2022-2029 I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. A. J. złożyła wniosek o dofinansowanie do utworzenia i funkcjonowania nowych miejsc opieki dla dzieci do lat 3 w ramach Programu Aktywny Maluch 2022-2029. Zaskarżoną czynnością z 11 lipca 2024 r. Wojewoda odrzucił ofertę A. J. z uzasadnieniem, że wniosek nie spełnia kryteriów wskazanych w pkt 7 Programu. Strona wniosła skargę na powyższą czynność Wojewody stanowiącą jej zdaniem czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a., przez brak uzasadnienia czynności, co uniemożliwia poznanie motywów, którymi kierował się organ i stanowi podstawę do uchylenia czynności. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wnosząc o odrzucenie skargi, gdyż zaskarżona czynność nie należy do czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wojewoda wskazał ponadto, że wniosek został odrzucony ze względu na figurowanie strony na liście podmiotów wykluczonych z dofinansowania wykazanych przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako nierzetelnego podmiotu w związku z pkt 8.1.9. Programu. W piśmie z 14 stycznia 2025 r. skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniu organu zawartego w odpowiedzi na skargę nigdy nie była wpisana na listę, o której mowa w pkt 8.1.9. Programu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zaskarżona czynność jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż została wydana w wyniku złożenia przez skarżącą wniosku o dofinansowanie do realizacji zadań z zakresu określonego w art. 62 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2024 r., poz. 338), dalej: "ustawa", który wprowadza i reguluje rządowe programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Zaskarżona czynność dotyczyła zatem wynikających z ustawy uprawnień skarżącej do ubiegania się o udzielenie dofinansowania do organizacji miejsc opieki żłobkowej. Czynność taka charakteryzuje się jednostronnością i władczością działania oraz została podjęta przez podmiot wykonujący zadania publiczne. Etap postępowania od złożenia wniosku do zakwalifikowania do dofinansowania bądź odmowy takiego zakwalifikowania (przez m. in. odrzucenie oferty) ma charakter administracyjny podlegający kontroli sądu administracyjnego. Dopiero samo udzielenie dotacji następuje na podstawie umowy (art. 62 ust. 6 ustawy). Programy, o których mowa w art. 62 ust. 1 ustawy, określają tryb i kryteria wyboru podmiotów korzystających z nich (art. 62 ust. 2 ustawy). Minister właściwy do spraw rodziny opracował Program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 (wersja po zmianach z 25 kwietnia 2024 r.). W pkt 7 Programu zawarto zasady oceniania wniosków. Kwalifikacja wniosków następuje w systemie Rejestr Żłobków (pkt 7.1.). W pkt 7.2.1. do 7.2.8.3. określono kryteria formalne oceny wniosków. W przypadku uprawdopodobnienia przez wojewodę wątpliwości co do wiarygodności podmiotu, wojewoda ocenia negatywnie wniosek (pkt 7.2.8.4.). Niespełnienie kryteriów formalnych skutkuje odrzuceniem wniosku (pkt 7.9.). Zaskarżoną czynnością wojewoda odrzucił wniosek zawierający ofertę skarżącej z uwagi na niespełnienie przez wniosek licznych kryteriów wskazanych w pkt 7 Programu. Wojewoda nie wskazał jednak jakie konkretnie kryterium spośród określonych w pkt 7 Programu nie zostało spełnione i dlaczego. Tymczasem, skoro zaskarżona czynność podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, to nie tylko sąd, ale i strona powinna dowiedzieć się nie tylko jakie rozstrzygnięcie podjęto, ale również dlaczego. Bez wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej czynności ani sąd ani strona nie znają racji stojących za podjętą czynnością. Uzasadnienie zawarte w odpowiedzi na skargę jest natomiast spóźnione, gdyż powinno ono stanowić integralną część zaskarżonej czynności. Obowiązek uzasadniania rozstrzygnięć w postępowaniu regulowanym przepisami K.p.a. wynika z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., a rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniach nieregulowanych K.p.a. wynika z zasad konstytucyjnych (art. 2 zasada sprawiedliwości społecznej i demokratyczne państwo prawa) i art. 7 (działanie organów na podstawie i w granicach prawa), a także z art. 41 ust. 2 lit. c Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 r. i z wykonawczego wobec niej Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji z 6 września 2001 r., który zasadę uzasadniania rozstrzygnięć formułuje w art. 18 (por.: wyrok o sygn. akt III SA/Po 302/23). Brak wystarczającego uzasadnienia zaskarżonej czynności przemawia za stwierdzeniem jej bezskuteczności, o czym orzeczono w pkt I. sentencji wyroku na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi. Ponownie rozpatrując wniosek organ weźmie pod uwagę konieczność wyczerpującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.