III SA/Kr 1798/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 września 2024 r., nr UP-622/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 4 września 2024 r. nr UP-622/2024, znak: 570000/71/167024/2024 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024r. poz. 497 z późn. zm., dalej: u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 26 lipca 2024 r. nr 1554/2024, którą odmówiono C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącej jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 62.471,71 zł, w tym na: - ubezpieczenia społeczne - za okres 1/2023 do 2/2024 w łącznej kwocie 64.145,62 zł, w tym z tytułu: składek – 51.547,62 zł, odsetek – 12.502,00 zł, w tym odsetek od należności w części finansowej przez ubezpieczony – 5.387 zł, kosztów upomnienia – 96 zł; - ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 1/2023 do 2-2024 w łącznej kwocie 3.248 zł, w tym z tytułu: odsetek od należności w części finansowanej przez ubezpieczonych – 3.152 zł; kosztów upomnienia – 96 zł; - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od 1/2023 do 2/2024 w łącznej kwocie 4.522,81 zł, w tym z tytułu: składek – 3.978,81 zł, odsetek – 464 zł, kosztów upomnienia – 80 zł. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 18 czerwca 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek strony skarżącej o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek z powodu trudnej sytuacji finansowej spółki. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 26 lipca 2024 r. nr 1554/2024, odmówił stronie skarżącej umorzenia należności z tytułu składek. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, a zabrany w sprawie materiał dowody nie wykazał przesłanek do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. Pismem z dnia 8 sierpnia 2024 r. strona skarżąca, zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku strona skarżąca wskazała, że jest niezadowolona z rozstrzygnięcia organu, który pomimo obszernego uzasadnienia, wyjaśnień i dokumentów potwierdzających trudną sytuację ekonomiczną i finansową spółki odmówił umorzenia zaległości składkowych. Nadto podkreśliła, że w 2023 r. przedsiębiorstwo znalazło się w trudnej sytuacji ekonomicznej i utraciło płynność finansową ze względu na okoliczności zewnętrzne, związane z siłą wyższą: - wysoką inflację wynosząca, około 10,8%, której szacunkowa skumulowana wartość w stosunku do 2019 r. wynosi ponad 43%, - kilkusetprocentowy wzrost cen materiałów, usług i energii, - kryzys finansów samorządowych, konsekwencją, którego spółka utraciła ponad 40% swoich kontraktów związanych z opracowywaniem strategii rozwoju gmin, gminnych programów rewitalizacji studiów wykonalności, biznesplanów, itp., - coraz poważniejsze konsekwencje wojny rosyjsko-ukraińskiej, które doprowadziły do utraty kilku kontraktów, - konflikt Rządu RP z Komisją Europejską o praworządność, którego konsekwencją był brak dostępności od 2021 r. do środków pomocowych UE pochodzących z Krajowego Planu Odbudowy (ok. 250 mld zł) i Polityki Spójności 2021-2027 (ok. 500 mld zł), - oficjalne przyznanie przez Rząd RP, na podstawie opublikowanych danych GUS, że Polska weszła w 2023 r. w tzw. recesje techniczną, czyli spadek PKB w kolejnych dwóch kwartałach rok do roku: I kwartał -0,5%, a w II kwartale -3,75%. Strona skarżąca podkreśliła również, że podjęła zdecydowane działania związane z restrukturyzacją kosztów, w tym z ograniczeniem zatrudnienia (zwolniono łącznie 11 osób) oraz przygotowano i wdrożono nową ofertę handlową, adresowaną również do partnerów zagranicznych w tym: z Niemiec, Austrii, Czech. Niemniej jednak opisane okoliczności nie pozwoliły na wyprowadzenie spółki z kłopotów finansowych, a blokada kont i zwolnienie pracowników doprowadziły do konieczności zawieszenia działalności gospodarczej. Zdaniem strony skarżącej, wniosek spełnia wymogi wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujące o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Ponadto spełnione są przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.: - pkt 3 - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności - skarżąca ma zablokowane od roku wszystkie rachunki bankowe i na kontach nie można prowadzić żadnych operacji finansowych, od 30 września 2023 r. został zlikwidowany lokal w T., przy ul. L. [...] i spółka posiada jedynie umową użyczony adres do korespondencji, 31 marca 2024 r. został zwolniony ostatni pracownik i od października 2023 r. spółka nie wykonała żadnej czynności, która miałaby charakter związany z prowadzeniem działalności gospodarczej; - pkt 6 - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne - nie ma żadnych składników majątkowych i nie jest prowadzona działalność gospodarcza, która mogłaby być przedmiotem postępowania egzekucyjnego i każda złotówka wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych chociażby na wysłanie korespondencji, spełnia w odniesieniu do skarżacej tę przesłankę. Strona skarżąca powołała się zarówno na ważny interes publiczny, jak i ważny interes spółki. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS, wydał opisaną na wstępie decyzję. Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia ZUS podkreślił, że z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że strona skarżąca jest mikroprzedsiębiorcą. W latach 2021-2023 składała sprawozdania roczne niezaudytowane, a w 2024 r. okresowe – kwartalne. Nie działa w strukturze grupy kapitałowej i nie otrzymuje grantów lub dotacji. Ma kilku kluczowych klientów oraz kilku kluczowych dostawców. Nie posiada majątku ruchomego, nieruchomego, praw majątkowych i wierzytelności. Nie znajduje się w likwidacji, upadłości lub postępowaniu restrukturyzacyjnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dodał, że w celu rozpatrzenia sprawy skorzystał z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Krajowego Rejestru Sądowego, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie ustalił, że: strona skarżąca, od 17 kwietnia 2019 r. jest wpisana pod nr KRS [...] do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego; działalność nie została zawieszona; nie jest właścicielem pojazdów oraz nie jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości. W ocenie ZUS organ l instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.), a ewentualne umorzenie zadłużenia nie przekroczyłoby limitu 300.000,00 euro określonego dla pomocy de minimis. W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy wskazał, że przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 nie ma zastosowania w sprawie, gdyż wniosek złożyła osoba prawna. Podobnie, przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c ww. ustawy nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Z kolei przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych również nie zachodzi, albowiem strona skarżąca nie zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej i nadal jest wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zdaniem ZUS, przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżący przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 4c u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ wniosek złożyła osoba prawna, a upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe dotyczy osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi. Wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W ocenie organu odwoławczego także przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 ww. ustawy nie zachodzi według organu, gdyż nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek od 6 grudnia 2023 r. z rachunku bankowego spółki prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS w Tarnowie, a okres ich dochodzenia na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. jeszcze nie upłynął według bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2023 r. Spółka posiadała: aktywa trwałe (długoterminowe aktywa finansowe) o wartości 255.300,00 zł; aktywa obrotowe o wartości 203.567,99 zł, w tym należności krótkoterminowe w wysokości 197.244,59 zł. ZUS stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ stwierdził również, że przesłanki umorzenia zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczą wyłącznie należności z tytułu składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie ich płatnikami, czyli opłacają składki na własne ubezpieczenia. Przedmiotem niniejszego postępowania są należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetki od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Dlatego organ może procedować wniosek spółki tylko w zakresie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., tj. istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca, zarzuciła naruszenie: a) art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną; b) art. 28 ust. u.s.u.s., gdzie należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i zachodzi w przypadku zaistnienia jednej z sześciu podanych okoliczności. W ocenie strony skarżącej decyzja narusza także w sposób zasadniczy jej interes prawny. W oparciu o powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie ponownej analizy sytuacji finansowej spółki w oparciu o pełną dokumentację oraz argumenty przedstawione w skardze oraz umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mając na uwadze sytuację spółki oraz jej znaczenie dla ochrony miejsc pracy. Szczegółowe oświadczenia o stanie majątkowym spółki oraz dokumenty potwierdzające sytuację finansową spółki, mają znaczący wpływ na wydanie opinii w tej sprawie znajdują się w autach sprawy. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca obszernie rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723, 1843 i 1860); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Prawidłowo zatem organ uznał, że przesłanki umorzenia zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczą wyłącznie należności z tytułu składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie ich płatnikami, czyli opłacają składki na własne ubezpieczenia. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ wniosek złożyła osoba prawna. Rację ma również organ, że również przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c ww. ustawy nie zachodzą, ponieważ skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Z kolei przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych również nie zachodzi, albowiem skarżąca nie zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej i nadal jest wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżąca przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 4c u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ wniosek złożyła osoba prawna, a upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe dotyczy osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Zasadnie organ uznał również, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Sąd podzielił także stanowisko organu, że również przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek od 6 grudnia 2023 r. z rachunku bankowego spółki prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS w Tarnowie, a okres ich dochodzenia na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. jeszcze nie upłynął. Według bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2023 r. spółka posiadała: aktywa trwałe (długoterminowe aktywa finansowe) o wartości 255.300,00 zł; aktywa obrotowe o wartości 203.567,99 zł, w tym należności krótkoterminowe w wysokości 197.244,59 zł. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwiało to zatem pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Przedmiotem niniejszego postępowania są należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetki od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Dlatego organ może procedować wniosek spółki tylko w zakresie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., tj. istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności. W ocenie Sądu, organ w sposób prawidłowy uwzględnił i ocenił okoliczności i dokumenty przedłożone przez skarżącą w toku postępowania, zaś wnioski, jakie wyprowadził z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.