II SA/Wa 1064/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2024 r. Postępowanie w sprawie zainicjował wniosek M.C. z dnia [...] grudnia 2023 r. którym zwrócił się do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z żądaniem wydania zaświadczenia potwierdzającego ilość wypracowanych nadgodzin przekraczających normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej za okres od dnia [...] stycznia 2008 r. do dnia [...] czerwca 2023 r. W treści żądania ww. powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2023 r. (sygn.aktK17/19). Organ pierwszej instancji, w toku postępowania wyjaśniającego wezwał wnioskodawcę do wskazania interesu prawnego w żądaniu wydania przedmiotowego zaświadczenia. W odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2024 r. [...] SG M.C. poinformował, że przedmiotowe zaświadczenie ma stanowić dowód w sprawie o odszkodowanie od odpowiedniego organu państwowego za potencjalny delikt legislacyjny na podstawie art. 417 § 1 i 4 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. -Kodeks cywilny (Dz. U. 2023 r. poz. 1610 ze zm.). Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. odmówił [...]. SG M.C. wydania zaświadczenia o żądanej treści. M.C. złożył zażalenie na powyższe postanowienie a Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024r. utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 217 § 2 pkt 1 i 2 K.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeśli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o wydanie zaświadczenia ze względu na interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Wyjaśniono, że fakt istnienia różnego rodzaju zdarzeń prawnych mieszczących się w sferze stosowania prawa nie jest jednoznaczny z istnieniem interesu prawnego w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. a samo wskazanie przepisu art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. który odnosi się do interesu prawnego, bez wskazania konkretnej normy materialnoprawnej, z której ten interes wynika, jest niewystarczające. W konkluzji stwierdzono, że sama chęć wystąpienia na drogę cywilnosądową celem uzyskania odszkodowania od Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 i 4 K.c. nie stanowi interesu prawnego w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tut. Sądu wywiódł M.C. wnosząc o jego uchylenie i zarzucając organowi naruszenie: - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 6 k. p. a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k. p. a. w zw. z art. 9 k. p. a. poprzez arbitralne uznanie, że skarżący nie posiada interesu prawnego w wydaniu zaświadczenia, podczas gdy skarżący wykazał (wystarczy uprawdopodobnienie), iż zaświadczenie jest mu niezbędne jako dowód w sprawie w celu uzyskania odszkodowania od Skarbu Państwa na podstawie art. 417* § 1 i 4 KC. (sprawa cywilnoprawna dotyczy faktu, iż zaskarżający służył dla organu Straży Granicznej i podczas służby posiadał wypracowane nadgodziny, które zostały mu wypłacone w sposób niewłaściwy, tj. pomniejszoną kwotą przez właściwy organ Straży Granicznej. W związku z prowadzeniem akt osobowych oraz posiadaniem systemów ewidencji czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej organ jest w posiadaniu informacji o jakiej ilości jak i w jakich przedziałach czasowych skarżący posiadał nadgodziny i jaka kwota w związku z tym została mu wypłacona. Określenie powyższej okoliczność jest niezbędna w celu ustalenia kwoty jakiej wysokości powinno być żądane odszkodowanie od Skarbu Państwa w postępowaniu cywilnoprawnym), - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nie budzenie zaufania do władzy publicznej, z uwagi na to, iż zarówno organ I instancji jak i II instancji, po długotrwałym czasie prowadzenia sprawy, tj. od [...].12.2023r. do [...].04.2024r. uznał, iż strona nie posiada interesu prawnego w otrzymaniu powyższego zaświadczenia, pomimo wykazania przez stronę ubiegającą się o zaświadczenie, iż ma ono stanowić dowód w sprawie dotyczącej odszkodowania za niewypłacenie odpowiedniego wynagrodzenia w związku z wypracowaniem nadgodzin przekraczających normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2023r. poz. 1080 ze zm.), a nie otrzymaniem odpowiedniego wynagrodzenia za nadgodziny, -art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 k. p. a. poprzez niezapewnienie skarżącemu, udziału w zakresie ustalenia interesu prawnego, podczas gdy skarżący był przekonany, iż złożone przez niego wyjaśnienie jest wystarczające dla organu I instancji jak i II instancji celem ustalenia interesu prawnego, - art. 217 § 1 i § 2 pkt 1 i 2 k. p. c. w zw. z art. 218 § 1 i 2 k. p. c. w zw. z art. 220 § 1 pkt 2 w zw. z § 2 k. p. c. poprzez błędną interpretację przesłanek koniecznych do wydania zaświadczenia, jako takiego i zaświadczenia o określonej treści, i nieuprawnione wezwanie Skarżącego do wykazania interesu prawnego (samo uprawdopodobnienie), a w momencie uprawdopodobnienia, arbitralne uznanie, iż Skarżący, interesu prawnego, nie posiada. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zgodnie z treścią art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z treścią art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W myśl art. 218 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.) Należy zaznaczyć, że zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną polegającą na urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie tworzy nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie jest wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji. Wydane zaświadczenie, ze swojej istoty ma tylko potwierdzać istnienie określonych faktów lub stanu prawnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane na podstawie żądania osoby uprawnionej. Zatem w pierwszej kolejności organ administracji, o ile jest organem właściwym, w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. jest obowiązany ustalić w postępowaniu wyjaśniającym, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli organ stwierdzi, że osoba ubiegająca się nie ma tego interesu – odmawia wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści (por. Z. Janowicz, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 1999 s.506-507; J Borkowski w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydanie 11 Warszawa 2011 str. 690). Wskazać należy, że strona może występować o wydanie zaświadczenia ze względu na swój interes prawny w różnych sytuacjach. W wyroku z dnia 14 grudnia 2010 r. WSA w Białymstoku w sprawie sygn. akt II SA/Bk 133/10 stwierdził: "Interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia wystarczająco może wynikać z postrzeganej przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie korzyści, jaką spodziewa się to osoba odnieść po przedstawieniu zaświadczenia innemu organowi" (patrz M. Jaśkowska "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" do art. 217). W świetle powyższego pojęcie "interesu prawnego" użyte w przepisie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. należy interpretować szeroko. Obejmuje ono każdą sytuację, w której uzyskanie urzędowego potwierdzenia określonego stanu faktycznego lub prawnego może choćby hipotetycznie, wpłynąć na prawa lub obowiązki wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy skarżone postanowienie jawiło się jako wadliwe. Skoro bowiem wnioskodawca dla wykazania istnienia swojego interesu prawnego w uzyskaniu żądanego zaświadczenia, wskazał na konkretny przepis materialnego prawa cywilnego, to uznać należało, że wykazał istnienie owego interesu. Rolą organu w niniejszym postępowaniu nie jest zaś wypowiadanie się w przedmiocie realności uzyskania przez stronę korzyści w postępowaniu cywilnym toczącym się w oparciu o konkretną normę Kodeksu cywilnego. Dla potrzeby wykazania interesu prawnego wystarczającym jest przywołanie konkretnej normy prawa materialnego, pozostającej w związku z celem jaki strona zamierza osiągnąć przy pomocy żądanego zaświadczenia. W ocenie tut. Sądu w realiach sprawy taki zaś związek istnieje. Z tych to powodów uznając, że organy obydwu instancji dokonały błędnej wykładni prawa i w sposób nieuzasadniony odmówiły wydania zaświadczenia, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie utrzymane nim w mocy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. . W ponownym postępowaniu organy rozpatrzą wniosek strony, uwzględniając uwagi poczynione w niniejszym uzasadnieniu.