II SA/Rz 1374/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-12-15

Skład orzekający: Jerzy Solarski, Maciej Kobak, Stanisław Śliwa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uchylające postanowienie PINB wstrzymujące roboty budowlane i nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, jest zgodne z prawem, w szczególności w kontekście wcześniejszych orzeczeń NSA dotyczących adresata decyzji i daty powstania samowoli budowlanej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo zebrały i rozważyły materiał dowodowy, a postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza prawa. Sąd był związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, który przesądził, że postępowanie legalizacyjne powinno być prowadzone zarówno wobec inwestora, jak i właściciela nieruchomości, a także że obiekt powstał po 2009 roku, co uzasadnia stosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. Wydanie zaskarżonego postanowienia było uzasadnione, gdyż ani inwestor, ani właściciel nie wykazali posiadania pozwolenia na budowę, a organ wdrożył procedurę legalizacyjną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) wstrzymujące roboty budowlane i nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów. Wcześniejsze postępowania dotyczyły nakazu rozbiórki budynku produkcyjnego, który został uchylony przez NSA z powodu nieprawidłowego skierowania decyzji wyłącznie do inwestora. PINB następnie wydał postanowienie o wstrzymaniu robót i nałożeniu obowiązku legalizacji na inwestora i nowego właściciela nieruchomości. WINB, reformując postanowienie PINB, utrzymał wstrzymanie robót i obowiązek legalizacji, ale zastosował inne przepisy, wskazując na błędy PINB w zakresie stosowania przepisów i precyzji sentencji.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi S. Sp. z o.o. i A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skarg A. Sp. z o.o. w [...] i A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych - skargi oddala - Przedmiotem skarg S. Sp. z o. o. z siedzibą w R. oraz A. S. jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej w skrócie: "[...]WINB") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] o uchyleniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej w skrócie: "PINB") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych oraz nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów w wyznaczonym terminie. Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] PINB nakazał A. S. jako inwestorowi dokonać rozbiórki budynku produkcyjnego, zlokalizowanego na działkach nr 94/3, 94/4 i 94/7 położonych w R. Po rozpoznaniu odwołania A. S., [...]WINB decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] uchylił w całości decyzję PINB i jednocześnie nakazał A. S. i K. S. dokonać rozbiórki ww. budynku produkcyjnego. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 978/17 oddalił skargę A. S. na powyższą decyzję. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A. S., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1316/18 uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że [...]WINB przedwcześnie skierował nakaz rozbiórki do właściciela nieruchomości. Natomiast w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie oceny prawnej, zgodnie z którą nakaz rozbiórki może zostać solidarnie skierowany do inwestora i właściciela nieruchomości. NSA wyjaśnił, że zasada, że adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 Prawa budowlanego, w pierwszej kolejności powinien być inwestor, jest słuszna ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości. W niniejszej sprawie inwestor był sprawcą samowoli budowlanej i posiadał zgodę właściciela na legalizację samowoli budowlanej, co stanowi wystarczającą podstawę do uznania inwestora jako czynnej procesowo strony postępowania legalizacyjnego, którego częścią jest także nakaz rozbiórki. W tych warunkach PINB zasadnie skierował postępowanie legalizacyjne do inwestora i wobec niewykonania przezeń obowiązków nakazał inwestorowi rozbiórkę samowoli budowlanej. Jednak na etapie postępowania odwoławczego przedstawiono oświadczenie właściciela nieruchomości o cofnięciu zgody inwestorowi na rozbiórkę samowoli budowlanej. Okoliczność ta wymagała uwzględnienia przez [...]WINB także z perspektywy skuteczności i wykonalności nałożonego nakazu rozbiórki, ponieważ w okolicznościach tej sprawy wspólne działania inwestora i właściciela nieruchomości mogą być interpretowane jako próba uniemożliwienia skutecznego wykonana nakazu rozbiórki samowoli budowlanej, której istnienie ani prawnie, ani społecznie jest nieakceptowane. Jednak [...]WINB kierując również do właściciela nieruchomości nakaz rozbiórki pominął, że w postępowaniu legalizacyjnym stosowne obowiązki nie zostały skierowane do właściciela nieruchomości, lecz do inwestora działającego w imieniu własnym. Organy nadzoru budowlanego w ten sposób pozbawiły właściciela nieruchomości prawa do legalizacji samowoli budowlanej. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] PINB działając na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 48 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.b.") nakazał A. S. jako inwestorowi oraz S. Sp. z o. o. z siedzibą w R. jako właścicielowi wstrzymać roboty budowlane przy budowie budynku produkcyjnego o wym. 28,70 m x 11,83 m z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej o wym. 4,95 m x 13,45 m, zadaszeniem wraz z pomieszczeniem produkcyjnym od strony południowo - wschodniej o wym. 3,24 m x 9,53 m oraz zabudowanym zadaszeniem pomiędzy istniejącym budynkiem gospodarczo - produkcyjnym o wym. 23,25 m x 13,92 m ÷ 12,50 m zlokalizowanego na działkach nr 94/9, 94/4, 94/7 położonych w R., z powodu wybudowania ich bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu postanowienia PINB wyjaśnił, że w obiegu prawnym pozostaje postanowienie z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] wstrzymujące roboty budowlane przy budowie budynku produkcyjnego o wym. 29,16 m x 31,86 m zlokalizowanego na działkach nr 94/3, 94/4, 94/7 położonych w R., z powodu prowadzenia ich bez pozwolenia na budowę, oraz nakładające na A. S. obowiązek przedłożenia określonych dokumentów. W celu ponownego rozpatrzenia sprawy zaszła konieczność wyeliminowania z obiegu prawnego ww. postanowienia. Powyższe postanowienie zostało więc uchylone postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]. Rozpatrując sprawę ponownie PINB ustalił, że działka nr 94/3 uległa podziałowi na działki nr 94/9 oraz 94/8. Obecnie przedmiot postępowania, tj. samowolnie wybudowany budynek produkcyjny znajduje się na działkach nr 94/9, 94/4, 94/7 położonych w R., które stanowią własność S. sp. z o.o. z siedzibą w R. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2020 r. Rep. A Nr [...]. Prowadzone postępowanie wykazało, że przedmiotowy budynek produkcyjny wybudowany został bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. PINB wyjaśnił, że wydając niniejsze postanowienie umożliwia zarówno inwestorowi jak i właścicielowi nieruchomości zalegalizowanie przedmiotowej samowoli. Po rozpoznaniu zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w R., [...]WINB postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 48 ust. 2 i 3 u.p.b.: I. Uchylił zaskarżone postanowienie w całości; II. Wstrzymał A. S. (inwestorowi) i S. Sp. z o. o. z siedzibą w R. (właściciel) prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku produkcyjnego o wymiarach 28,70 m x 11,83 m z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej o wymiarach 4,95 m x 13,45 m, zadaszeniem wraz z pomieszczeniem produkcyjnym od strony południowo-wschodniej o wymiarach 3,24 m x 9,53 m oraz zabudowanym zadaszeniem o wymiarach 23,25 m x 13,92 m ÷ 12,50 m usytuowanym pomiędzy w/w budynkiem a istniejącym budynkiem gospodarczo- produkcyjnym, zlokalizowanego na działkach nr 94/9, 94/4, 94/7 w R.; III. Nałożył na A. S. i S. Sp. z o. o. z siedzibą w R. obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 30 listopada 2021 r.: zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego projektanta, potwierdzonym zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności, aktualnym na dzień opracowania projektu; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu postanowienia [...]WINB podkreślił, że z uzasadnienia wyroku NSA z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1316/18 nie wynika, by NSA zakwestionował ustalenia organów nadzoru budowlanego dotyczące daty budowy budynku, uznania go za samowolę budowlaną, czy też samą zasadność przyjętego trybu legalizacji tej samowoli. Nieprawidłowości NSA stwierdził w zakresie adresata decyzji. Zatem organ stwierdził, że postępowanie prowadzone w oparciu o art. 48 u.p.b. jest w niniejszej sprawie uzasadnione. [...]WINB stwierdził, że mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a., zarzuty zażalenia dotyczące nieustalenia daty budowy obiektu, słuszności zastosowania przepisów u.p.b. i prowadzenia postępowania legalizacyjnego - nie mogły zostać uwzględnione. [...]WINB wskazał przy tym, że z akt sprawy bezspornie wynika, że budowę przedmiotowego budynku rozpoczęto po 2009 r., w okresie kiedy K. S. był już prawnym właścicielem działki nr 94/4. [...]WINB wyjaśnił, że uwagi na treść art. 25 ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 lutego 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Tymczasem PINB pomimo tego, że postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów u.p.b. zastosował znowelizowane przepisy i wydał postanowienie na podstawie przepisu nieobowiązującego w dacie wszczęcia postępowania. [...]WINB wyjaśnił, że etapy postępowania legalizacyjnego określają przepisy u.p.b. - organ nadzoru budowlanego uznając obiekt jako samowolę budowlaną wybudowaną bez wymaganego zgłoszenia w pierwszej kolejności bada kompletność dokumentów legalizacyjnych, w tym kompletność projektu budowlanego, oraz zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami ustawy, w tym zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi; jeżeli budowa została zakończona, sprawdza się zgodność z przepisami obowiązującymi w chwili zakończenia budowy (art. 49 u.p.b.). Całościowa ocena zgodności budowy z przepisami zostaje dokonana po przedłożeniu przez inwestora lub właściciela nieruchomości koniecznej dokumentacji. Organ nadzoru budowlanego, zobligowany przepisami u.p.b., zobowiązany jest doprowadzić powstałą niezgodność z prawem do stanu odpowiadającego przepisom. W rozpatrywanej sprawie to od inwestora i właściciela nieruchomości zależy sposób, w jaki sprawa zostanie zakończona. W przypadku wdrożenia przez organ procedury legalizacyjnej możliwe jest doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu odpowiadającego przepisom u.p.b. Jeżeli inwestor lub właściciel nie wyrażą woli zalegalizowania obiektu i nie podejmą działań w tym kierunku - wówczas organ nadzoru budowlanego orzeka o rozbiórce tego obiektu. [...]WINB stwierdził, że bezsprzecznie kierunek postępowania obrany przez PINB jest prawidłowy, natomiast organ zastosował niewłaściwe przepisy u.p.b. Z uwagi na ten fakt [...]WINB postanowił skorzystać z uprawnienia określonego w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i zreformować zaskarżone postanowienie. Końcowo [...]WINB wskazał, że sentencja zaskarżonego postanowienia nie została sformułowana precyzyjnie. Nie określono bowiem, jak usytuowane jest zabudowane zadaszenie, pomiędzy istniejącym budynkiem gospodarczo-produkcyjnym a jakim obiektem. Również z tego względu należało zreformować zaskarżone postanowienie. W ustawowym terminie S. Sp. z o.o. z siedzibą w R. oraz A. S. wnieśli skargi na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. S. Sp. z o.o. z siedzibą w R. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia wydanego przez organ postanowienia umożliwiającego stronie zapoznanie się z tokiem rozumowania organu, w sposób umożliwiający weryfikację jego stanowiska, a także kontrolę prawidłowości jego rozstrzygnięcia - organ w swym uzasadnieniu nie zawarł faktów, które uznał za udowodnione i nie ustosunkował się do dowodów oraz podniesionych przez stronę zarzutów uznając, że: "z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1316/18 nie wynika by sąd zakwestionował ustalenia organów nadzoru budowlanego dotyczące daty budowy budynku, uznania go za samowolę budowlaną czy też samą zasadność przyjętego trybu legalizacji tej samowoli", dlatego - "(...) zarzuty skarżącego dotyczące nieustalenia daty budowy obiektu, słuszności zastosowania przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. i prowadzenia postępowania legalizacyjnego nie mogą zostać uwzględnione"; - art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niejasne sformułowanie sentencji postanowienia, co powoduje wątpliwości co do jego treści- organ sam zauważa, że sentencja wydanego przez niego orzeczenia nie została sformułowana precyzyjnie, co wynikać ma jego zdaniem z braku określenia usytuowania zabudowanego zadaszenia pomiędzy istniejącym budynkiem gospodarczo-produkcyjnym a innym obiektem (bez jego sprecyzowania); - art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezgromadzenie wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego na wyjaśnienie stanu sprawy, tj. ustalenia daty wzniesienia budynku oraz nierozważenie zarzutów podniesionych w zażaleniu od zaskarżonego postanowienia wydanego przez PINB, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - [...]WINB bezrefleksyjnie usankcjonował wadliwie prowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe i opierając swoje postanowienia na treści uzasadnienia wyroku wydanego przez NSA w dniu 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1316/18 - wywiódł, że skoro NSA nie wypowiedział się na temat wadliwości postępowania organów nadzoru budowlanego (nie zakwestionował ustaleń organów, a nieprawidłowości stwierdził w zakresie adresata decyzji) to oznacza, że postępowanie prowadzone przez organ I instancji pozbawione jest wad; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 48 ust. 2 i ust. 3 u.p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku błędnego uznania przez organ nadzoru budowlanego, że należy wydać postanowienie o wstrzymaniu A. S. (inwestorowi) i S. Sp. z o. o. z siedzibą w R. (właścicielowi) prowadzonych robót budowlanych przy budowie budynku produkcyjnego o wym. 28,70 m x 11,83 m z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej o wym. 4,95 m x 13,45 m, zadaszaniem wraz z pomieszczeniem produkcyjnym od strony południowo-wschodniej o wym. 3,24 m x 9,53 m oraz zabudowanym zadaszeniem pomiędzy istniejącym budynkiem gospodarczo- produkcyjnym o wym. 23,25 m x 13,92 m ÷ 12,50 m zlokalizowanego na działkach nr 94/9, 94/4, 94/7 położonych w R. (pkt II postanowienia) i nałożyć na ww. właściciela i inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do 30 listopada 2021 r. wyszczególnionej w sentencji postanowienia dokumentacji - w sytuacji gdy ww. obiekt wybudowany został przed wejściem w życie obowiązującej obecnie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. (a więc pod rządami ustawy z 1974 r. Prawo budowlane nie znającej tzw. "opłaty legalizacyjnej", której uiszczenie wymaganie jest przepisami obecnie obowiązującej ustawy); - art. 103 ust. 2 u.p.b. poprzez jego niezastosowanie i wadliwe przyjęcie, że obiekt będący przedmiotem zaskarżonego postanowienia został wybudowany pod reżimem ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w sytuacji gdy materiał dowody pozwala ustalić, że do obiektu znajdą zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PINB z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Spółka powtórzyła treść zarzutów. A. S. w swojej skardze zarzucił naruszenie: 1) art. 6, art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dostatecznego wyjaśnienia stanu sprawy przy jednoczesnym pominięciu słusznego interesu strony, niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz nienależyte i niewyczerpujące wskazanie przesłanek, jakimi kierował się organ wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie; 2) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący uzasadnienia faktycznego zaskarżonego postanowienia, tj. dokładnego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. 3) art. 48 ust. 2 i 3 u.p.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw poprzez uznanie, że doszło do samowoli budowlanej i powstał obowiązek legalizacji, podczas gdy skarżący w toku postępowania udowodnił, że budynek został wybudowany dużo wcześniej niż to wynika z ustaleń organu. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PINB z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że od 1990 r. na działkach nr 94/9, 94/4, 94/7 w R. nie są prowadzone żadne prace budowlane. Budynki były jedynie remontowane w takim zakresie, aby utrzymać ich zdatność i zapewnić bezpieczeństwo w użytkowaniu. Ponadto zdaniem skarżącego, organy notorycznie w swoich postanowieniach wskazują go jako inwestora. Przedmiotowe działki zostały sprzedane w sierpniu 2020 r., a wcześniej przez kilka lat wynajmowała je S. Sp. z o. o., która nigdy nie budowała ani nie rozbudowywała wynajmowanych budynków. Nadto, na przełomie 2013/2014 r. znaczna część budynków została przekształcona w budynek produkcyjny. W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: Skargi są niezasadne i jako takie podlegają oddaleniu – art. 151 P.p.s.a. Organy prawidłowo zebrały i rozważyły materiał dowodowy w sprawie, czyniąc na jego podstawie właściwe ustalenia faktyczne. Również w warstwie materialnoprawnej kwestionowane skargą postanowienie nie wykazuje uchybień. Podstawa prawna postanowienia, tak w ujęciu walidacyjnym - prawidłowości zastosowania przepisów – jak i w ujęciu derywacyjnym – prawidłowości wykładni stosowanych przepisów, nie budzi zastrzeżeń. Sąd rozpatrzył skargę w reżimie art. 190 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku kasacyjnym z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1316/18, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że: Wobec faktu, że inwestor A. S., w toku postępowania utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w związku z cofnięciem zgody na legalizację przez właściciela – K. S., decyzja o nakazie rozbiórki, stosownie do postanowień art. 52 u.p.b., w brzemieniu sprzed 19 września 2020 roku (postępowanie zostało wszczęte w maju 2016 roku, a zatem w oparciu o art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. 2020r. poz. 471, do sprawy należało stosować przepisy sprzed nowelizacji) powinna zostać skierowana do inwestora oraz do właściciela nieruchomości, na której jest ona zlokalizowana. W układzie faktycznym sprawy postępowanie legalizacyjne powinno zostać przeprowadzone zarówno wobec inwestora, jak i właściciela działek nr 94/3, 94/9 i 94/8. W zakresie tego postępowania mieści się przede wszystkim postanowienie wydane w oparciu o art. 48 ust. 2 i ust. 3 u.p.b. Umożliwienie zalegalizowania samowoli budowlanej powinno dotyczyć inwestora oraz właściciela nieruchomości, na której się ona znajduje. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 52 u.p.b., jednoznacznie przyjął, iż znajduje on zastosowanie w sprawie. Istota jego naruszenia sprowadzała się do przedwczesnego zastosowania, wobec wyłączenia z postępowania legalizacyjnego właściciela nieruchomości, na której znajduje się samowolnie wzniesiony obiekt. Po wyeliminowaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny z obrotu prawnego decyzji rozbiórkowych, PINB postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] uchylił swoje postanowienie z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] wstrzymujące roboty budowlane przy budowie budynku produkcyjnego o wym. 29,16 m x 31,86 m zlokalizowanego na działkach nr 94/3, 94/4, 94/7 położonych w R., z powodu prowadzenia ich bez pozwolenia na budowę, oraz nakładające na A. S. obowiązek przedłożenia określonych dokumentów. PINB dostosował się w ten sposób do wytycznych NSA, albowiem skasowane postanowienie, wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 u.p.b., skierowane było wyłącznie do inwestora. W sprawie nie ma sporu, że w toku postępowania, w dniu [...] sierpnia 2020 roku, prawo własności działek nr 94/3, 94/4 i 94/7, nabyła S. sp. z o.o.; zgodnie z aktem notarialnym A [...], spółka nabyła działki nr 94/3, 94/4 i 94/7; z akt wynika, że działka nr 94/3 uległa podziałowi na działki nr 94/8 i 94/9. Obiekt, którego dotyczy postępowanie zlokalizowany jest na działkach nr 94/4, 94/7 i 94/9. W tym stanie rzeczy wydanie zaskarżonego postanowienia było uzasadnione i legalne. Zarówno inwestor, jak i właściciel ww. działek nie wykazali, że kwestionowany obiekt budowlany został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę. W konsekwencji organ wdrożył procedurę umożliwiającą inwestorowi i właścicielowi zalegalizowanie samowoli – na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 u.p.b. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na nich obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie stosownych dokumentów, umożliwiających legalizację. Nie mają racji skarżący zarzucając, że organy nie ustaliły w sposób pewny daty powstania kwestionowanego obiektu. Skarżący zmierzali do wykazania, że powstał on przed 1 stycznia 1995 roku, a zatem, zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.b, w sprawie należało stosować przepisy prawa budowlanego z 1974 roku. W aktach sprawy organów obu instancji znajdują się ortofotomapy z roku 2009 (k. 31 akt organu I instancji) oraz z lat 2012 i 2016 (akta [...]WINB), z których jednoznacznie wynika, że na styczeń 2009 roku działki nr 94/3, 94/4 i 94/7 były niezabudowane. Budynek produkcyjny o wym. 28,70 m x 11,83 m z dobudowanym pomieszczeniem magazynowym od strony południowej o wym. 4,95 m x 13,45 m znajduje się na mapie do celów projektowych aktualnej na dzień 30 sierpnia 2013 roku. Zasadnie przeto wnioskuje [...]WINB, że kwestionowany obiekt powstał po 2009 roku. Trafnie w tym zakresie wspiera się organ okolicznością, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1316/18, nie zakwestionował prowadzenia postępowania w trybie przepisów u.p.b. z 1994 roku, nie podważył tym samym ustaleń, co do daty powstania samowoli. Sąd nie podziela zarzutów dotyczących uzasadnienia kwestionowanego postanowienia. Organ prawidłowo ujawnił istotne w sprawie ustalenia oraz stosownie powiązał je z dyrektywami przyjętej podstawy prawnej. Wadliwość sentencji postanowienia, do której odnosi się [...]WINB w swoim postanowieniu nie dotyczy tego postanowienia, lecz postanowienia PINB. Organ przywołał tę okoliczność, jako uzasadnienie dla zastosowania kompetencji reformatoryjnej z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd przyjmuje, że kwestionowane postanowienie nie narusza prawa. Prowadzone przez [...]WINB postępowanie, tak w warstwie procesowej, determinującej zakres i tryb postępowania dowodowego oraz czynienia ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia, jak i w warstwie materialnoprawnej, odnoszącej się do rekonstrukcji i zastosowania podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia, należy ocenić pozytywnie. Z wyłożonych względów Sąd skargi oddalił – art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło