I OZ 37/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 528/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2024 roku znak: SKO.4115.22.2024 w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił H. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 29 kwietnia 2024 r. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oraz do uzupełnienia braków formalnych tej skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że H. S. pismem z 17 czerwca 2024 r. zaskarżył ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która została mu doręczona 30 kwietnia 2024 r. Zarządzeniem z 17 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, przez wskazanie numeru PESEL. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 29 lipca 2024 r. W piśmie datowanym na 31 lipca 2024 r. (nadanym 1 sierpnia 2024 r.) skarżący opisał swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną, i załączył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie skarżący w zakreślonym terminie nie uzupełnił braków formalnych skargi, nie wskazał bowiem swojego numeru PESEL. Postanowieniem z 7 sierpnia 2024 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. Pismem z 10 września 2024 r. radca prawny, działający z substytucji wyznaczonego pełnomocnika z urzędu zapoznał się z aktami niniejszej sprawy, po czym wniósł o przywrócenie skarżącemu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazał, że 29 sierpnia 2024 r. odebrał zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu skarżącego. Następnie, bez zbędnej zwłoki, podjął czynności zmierzające do zapoznania się ze stanem sprawy - w dniu 3 września 2024 r. miało miejsce przeglądanie akt w siedzibie sądu. Dopiero więc wtedy mógł zapoznać się z wezwaniem skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi. Na poparcie wniosku o przywrócenie skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazano, iż skarżący uległ wypadkowi, na skutek którego doznał poważnych obrażeń prawej ręki, w wyniku potrącenia przez samochód. W następstwie tego zdarzenia, mimo upływu czasu, skarżący zmaga się z dolegliwościami zdrowotnymi - występują u niego problemy z wykonywaniem prostych prac manualnych, które są utrudnieniem przy wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego. Skarżący pozostaje pod nadzorem lekarzy specjalistów, którzy zajmują się leczeniem prawej ręki, by mógł w przyszłości odzyskać pełną sprawność, co powoduje, że dużą część życia skarżący spędza w placówkach medycznych, do których dostanie się również sprawia trudności ze względu na brak środka transportu. Pełnomocnik podkreślił, że sytuacja zdrowotna H. S. jest trudna, obecnie jest on skupiony na przywróceniu pełnej sprawności, a co za tym idzie, poświęca większość swojego czasu, by powrócić do zdrowia. Ból, który jest następstwem wypadku, trudności z wykonywaniem czynności życia codziennego, jak również częste wizyty u lekarzy specjalistów spowodowały, że skarżący nie był w stanie dochować terminu na usunięcie braków formalnych skargi. Ponadto skarżący już wtedy oczekiwał na wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze i był przekonany, że to profesjonalny pełnomocnik będzie miał obowiązek uzupełnić wskazane braki formalne. Do swojego pisma pełnomocnik skarżącego załączył pismo z 10 września 2024 r., w którym to piśmie wskazał numer PESEL skarżącego. W odrębnym piśmie z 10 września 2024 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyjaśnił, że skarżący podkreśla niemożność wniesienia skargi z uwagi na bardzo dużą ilość badań diagnostycznych i powypadkowych, które miały miejsce w okresie od kwietnia do czerwca. Ponadto skarżący w dniach od 16 do 24 maja 2024 r. przebywał w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Z. Mimo tego nadal występowały problemy z wykonywaniem prostych prac manualnych, które są utrudnieniem do wykonywania podstawowych czynności życia codziennego. W dalszej części pełnomocnik powielił argumentację przedstawioną na poparcie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zarządzeniem z 7 października 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu poprzez nadesłanie dokumentacji medycznej uprawdopodabniającej niezachowanie terminu do wniesienia skargi jak i do wskazania numeru PESEL - w terminie 7 dni. Kolejnym zarządzeniem z 25 października 2024 r., na wniosek pełnomocnika, wydłużono ww. termin o 14 dni, upłynął on jednak bezskutecznie. W oparciu o powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi oraz do uzupełnienia jej braków formalnych. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie uprawdopodobnił jednak braku winy w uchybieniu wskazanych terminów. Z akt sprawy wynika, że wypadek skarżącego miał miejsce w 2023 r. WSA podkreślił zatem, że przyczyną uchybienia terminu w rozumieniu art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: P.p.s.a.) jest tylko taka przyczyna, która trwa (pozostaje aktualna) w dacie upływu terminu na dokonanie czynności w postępowaniu sądowym. Wobec tego w sprawie uprawdopodobnienia wymagała konkretna przyczyna uchybienia terminu oraz data w jakiej ona ustała. We wniosku skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Co więcej, skarżący nie nadesłał jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, która potwierdzałaby, że w terminie na wniesienie skargi, jak i w terminie na uzupełnienie braków skargi zaistniały przeszkody uniemożliwiające mu zachowanie uchybionych terminów, nawet przy zachowaniu należytej staranności. W związku z tym Sąd I instancji, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł o odmowie przywrócenia uchybionych terminów. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego podniósł, że 14- dniowy termin na dostarczenie dokumentacji medycznej, która uprawdopodobniłaby niezachowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, był nierealny i zdecydowanie zbyt krótki na zebranie niezbędnych dokumentów. Wynika to zarówno z czasochłonnych procedur administracyjnych w poszczególnych jednostkach medycznych, jak i stanu zdrowia mocodawcy, który znacznie wpływa na możliwość zebrania dokumentacji medycznej i jej przedłożenia Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu musi być jednakże złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu i równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko i wyłącznie wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie powyżej wskazane wymogi prawne. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Powszechnie przyjmuje się, jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu, obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że pełnomocnik skarżącego wykazał jedynie, iż zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi. Natomiast nie przedstawił żadnych zdarzeń/faktów, w tym stosownej dokumentacji, które uprawdopodobniałyby brak winy strony w uchybieniu wskazanych terminów. Z akt sprawy wynika, że skarżący był w stanie uczynić zadość skierowanemu do niego wezwaniu. Podkreślenia wymaga, że doręczone skarżącemu wezwanie do wskazania numeru PESEL było sformułowane jasno i czytelnie, a zatem skarżący miał wiedzę jakie dane, w jakim terminie i w jaki sposób ma uzupełnić. Przedstawienie numeru PESEL jest czynnością nieskomplikowaną, którą skarżący mógł wykonać samodzielnie. Nie sposób bowiem przyjąć, że nadesłanie własnego numeru PESEL jest czynnością o wyższym stopniu skomplikowania niż wypełnienie formularza PPF, który skarżący przedłożył w terminie otwartym na wykonanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Już tylko ta okoliczność wyklucza możliwość uznania, że przeszkodę do wykonania wezwania w terminie stanowiły dolegliwości zdrowotne będące następstwem wypadku komunikacyjnego z 31 października 2023 r., skoro nie uniemożliwiały one w tym terminie dokonania skarżącemu innych czynności procesowych (złożenie wypełnionego formularza PPF). Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że stan jego zdrowia, w terminie otwartym do wniesienia skargi oraz do uzupełnienia jej braków formalnych, był na tyle poważny, że uniemożliwił mu podjęcie jakichkolwiek działań w sprawie. Zauważyć należy, że to wniosek o przywrócenie terminu i argumentacja w nim zawarta stanowi, co do zasady, podstawę oceny, czy faktycznie do uchybienia przez stronę terminu doszło w sposób niezawiniony. W sytuacji gdy wnioskodawca jako przyczynę uchybienia terminu wskazuje zły stan zdrowia, koniecznym jest również wykazanie, iż rodzaj choroby czy sytuacja osobista uniemożliwia dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Skarżący do wniosków o przywrócenie terminu nie dołączył żadnej dokumentacji medycznej ani innych dokumentów, pozwalających przyjąć za zaistniałe czy też uprawdopodobnić jego twierdzenia co do złego stanu zdrowia, który miał stać za uchybieniem terminu do wniesienia skargi oraz do uzupełnienia jej braków formalnych. Dokumentacji takiej skarżący nie przedłożył również na wezwanie Sądu I instancji. Odnotować należy, że pierwsze wezwanie w tym zakresie pełnomocnik skarżącego odebrał 9 października 2024 r. i do dnia wydania zaskarżonego postanowienia (5 grudnia 2024 r.), a nawet wniesienia zażalenia (18 grudnia 2025 r.), czyli przez ponad 2 miesiące, żadnych dokumentów w tym względzie nie przedłożył. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, był to czas wystarczający na zgromadzenie wymaganych przez Sąd dokumentów. Ich brak uniemożliwił ocenę rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego i jego wpływu na uchybienie terminom procesowym. Tym samym brak winy w uchybieniu tym terminom nie został wykazany. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.