III FSK 1139/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 849/22 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 maja 2022 r., nr 2401-IOD-1.601.1.2022.13/MK UNP: 2401-22-108589 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 1 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 849/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gliwicach z 10 maja 2022 r., nr 2401-IOD-1.601.1.2022.13/MK UNP: 2401-22-108589 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł A. W. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucił w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 240 § 1 pkt 5 w zw. z art. 243 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383) - dalej jako "O.p" poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie i przyjęcie, że nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania, w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały wszelkie przesłanki do stwierdzenia dopuszczalności wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tj. w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności sprawy istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję (propter nova), a zatem organy podatkowe niezasadnie odmówiły skarżącemu wznowienia postępowania, wydając w tym zakresie decyzję odmowną. Formułując powyższą podstawę kasacyjną, skarżący wniósł o: 1) uchylenie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 1 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/G1 849/22 w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie od przeciwnika skargi na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, względnie przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, albowiem nie została opłacona przez skarżącego, ani w całości, ani w części; 3) rozpoznanie sprawy bez rozprawy, ponieważ zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. skarżący zrzekł się jej przeprowadzenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. W ślad za Sądem I instancji należy wyjaśnić, że złożenie podania o wznowienie postępowania nie wszczyna automatycznie postępowania wznowieniowego. W pierwszej kolejności rozstrzygnięciu podlega kwestia dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 O.p. Organ, badając pod tym kątem złożony wniosek, wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 O.p.) lub decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 O.p.). Jak wynika z akt sprawy organ podatkowy po rozpoznaniu wniosku A. W. na podstawie art. 243 § 3 O.p. odmówił wznowienia postępowania uznając je za niedopuszczalne z przyczyn formalnych. Organ przyjął, że podstawą żądania wznowienia postępowania nie była żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 240 § 1 O.p. Sąd I instancji ze stanowiskiem organu się zgodził akcentując, że na żadnym etapie postępowania podatkowego skarżący nie skonkretyzował podstawy prawnej wznowienia postępowania. Sąd I instancji zauważył, że na etapie skargi pełnomocnik skarżącego sprecyzował, że podstawę prawną żądania wznowienia postępowania stanowiła przesłanka wymieniona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Sąd analizując akta sprawy i argumentację zawartą w skardze doszedł jednak do przekonania, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nie wyszły na jaw, istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prowadząc rozważania i formułując oceny prawne w zakresie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wyszedł poza granice sprawy, skoro przedmiotem skargi była decyzja stwierdzająca niedopuszczalność postępowania w sprawie wznowienia postępowania, wydana na podstawie art. 243 § 3 O.p. Treść art. 243 § 3 O.p. należy odczytywać w ten sposób, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wówczas, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn formalnych. Chodzi o przypadki, gdy wniosek złożyła osoba nie będąca stroną w sprawie lub nie mająca zdolności do czynności prawnych, wniosek został złożony po upływie terminu do wznowienia postępowania, dotyczy on decyzji nie będącej decyzją ostateczną lub nie został oparty o jedną z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 O.p. Jeżeli przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja o formalnym charakterze, wydana na podstawie art. 243 § 3 w zw. z art. 241 § 2 pkt 1 O.p. o odmowie wznowienia postępowania to ani organ podatkowy, ani następnie sąd administracyjny pierwszej instancji nie badają podstawy wznowienia. Takie badanie mogłoby zostać przeprowadzone jedynie wówczas, gdyby organ uznał dopuszczalność wznowienia postępowania. Powyższe uwagi determinują zakres oceny zarzutu i wspierającej go argumentacji podniesionych w skardze kasacyjnej. Otóż w obszarze rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogą być uwzględnione te zarzuty i te argumenty, które podważają ocenę Sądu I instancji co do braku ziszczenia się przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., albowiem kwestia ta pozostaje poza granicami niniejszej sprawy. Doprecyzowanie przez pełnomocnika strony, na etapie skargi, przesłanki wznowienia postępowania poprzez wskazanie, że chodzi o podstawę, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie uprawniało Sądu I instancji do oceny zaistnienia tej przesłanki (merytorycznego zbadania sprawy). Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2024 r., sygn. akt I FSK 450/20). W skardze kasacyjnej nie podniesiono argumentów podważających ocenę Sądu I instancji co do prawidłowości zastosowania przez organy podatkowe art. 243 § 3 O.p. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa końcowo, że rozstrzygnięcia zapadłe w granicach niniejszej sprawy nie stanowią przeszkody formalnej do złożenia przez stronę wniosku o wznowienia postępowania, z poprawnie wskazaną przesłanką wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 O.p. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Anna Sokołowska Wojciech Stachurski Bogusław Woźniak