II SA/Sz 353/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2022 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z dnia 31 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) w związku z art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 1 i 2a, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2021 r. poz. 2407, z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania Pana W. L. (dalej zwany: wnioskodawcą, skarżącym, stroną) od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 stycznia 2022 r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: A. L. na okres od dnia 01.10.2021 r. do dnia 31.05.2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organy I i II instancji: W dniu 27 października 2021 r. Pan W. L. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na A. L., dołączając kserokopię ugody sądowej z dnia 11.03.2020 r., sygn. akt [...] [...], ustalającej kontakty z małoletnią córką. Decyzją z dnia 5 stycznia 2022 r. organ I instancji odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia wychowawczego. Z ustaleń organu wynika, że na dziecko A. L. jest już ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na okres 2021/2022 z wniosku matki Pani A. H. z dnia 2021-06-07. W związku z tym na podstawie art. 15, art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku, o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ wystąpił do Działu ds. Rodziny i Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy oraz w miejscu zamieszkania drugiego rodzica, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad ww. dzieckiem oraz ustalenia miejsca zamieszkania dziecka. Przeprowadzony u wnioskodawcy rodzinny wywiad środowiskowy potwierdził realizowanie przez Niego postanowień ww. ugody. Córka posiada własny pokój, odzież, miejsce do nauki i w trakcie pobytu u ojca zabezpiecza On wszystkie potrzeby córki. Organ wskazał jednak, że miejsce pobytu córki sądownie zostało ustalone przy matce, która tym samym sprawuje faktyczną opiekę nad córką i jest rodzicem wiodącym w jej wychowywaniu. W ocenie organu istotne jest z kim (z którym rodzicem) mieszka faktycznie dziecko. Jeżeli bowiem dziecko nie mieszka z rodzicem, to rodzic z którym dziecko nie mieszka nie może wnioskować o świadczenie wychowawcze i pobierać tego świadczenia. Czym innym jest utrzymywanie relacji rodzinnych z dzieckiem, które dla dziecka są niewątpliwie bardzo istotne a czym innym stałe sprawowanie opieki. Zdaniem organu I instancji na mocy ugody sądowej z dnia 11.03.2020 r., zostały ustalone kontakty Pana W. L. z małoletnią córką A. , które nie są tożsame z opieką naprzemienną sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł W. L. zarzucając jej: oparcie na nieprawdziwych, sprzecznych z zebranym w sprawie i logiką materiałem dowodowym i błędne przyjęcie, że: 1) dziecko mieszka tylko u matki - podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że dziecko mieszka u Niego w okresach wynikających z ugody sądowej (czyli de facto dłużej niż u matki); 2) Matka utrzymuje w całości dziecko - podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika w sposób nie budzący wątpliwości również u organu I instancji, że w okresach w których dziecko mieszka u ojca, który zaspokaja wszystkie potrzeby dziecka i je w tym czasie utrzymuje; 3) ojciec nie sprawuje opieki nad dzieckiem a jedynie "utrzymuje relacje rodzinne", co nie znajduje żadnego potwierdzenia w żadnym z dowodów w sprawie. Ponadto strona zarzuca organowi błędne przyjęcie, że sytuacja ustalona ugodą sądową zawartą w sprawie [...] [...] nie stanowi sprawowania opieki naprzemiennie z matką - pomimo tego, że: dziecko znajduje w tym czasie wyłącznie opieką ojca małoletniej, czas w którym opiekuje się dzieckiem jest porównywalny z czasem, w jakim opiekę sprawuje matka. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy po przytoczeniu przepisów stanowiących podstawę wydanej decyzji dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z którego wynika, że małoletnia A. L. jest dzieckiem Państwa A. H. i W. L., którzy nie są małżeństwem i mieszkają oddzielnie. Z ustaleń rodzinnych wywiadów środowiskowych wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w S. III Wydział Rodzinny u Nieletnich z dnia 29.07.2019 r., sygn. akt III Nsm [...], władza rodzicielska na małoletnią A. L. powierzona została matce Pani A. H., zaś władza rodzicielska ojca dziecka została ograniczona do współdecydowania o istotnych sprawach córki tj. wybór szkoły, zawodu, sposobu leczenia. Ponadto, pomiędzy rodzicami dziecka zawarta została ugoda sądowa z dnia 11.03.2020 r., sygn. akta III Nsm [...], w świetle której, strony zgodnie ustaliły, że ojciec sprawuje opiekę nad dzieckiem: 1) od zakończenia zajęć szkolnych w każdy wtorek, a gdyby ich nie było od godziny 09.00 do środy do godziny 18.00, 2) w każdy pierwszy i trzeci weekend miesiąca od zakończenia zajęć szkolnych w piątek, a gdyby ich nie było od godziny 09.00 do niedzieli do godziny 18.00, 3) w każdy pierwszy tydzień ferii zimowych od poniedziałku od godziny 09.00 do niedzieli do godziny 19.00, 4) od dnia 1 lipca każdego roku od godziny 09.00 do dnia 11 lipca do godziny 18.00, 5) od dnia 10 sierpnia każdego roku od godziny 09.00 do dnia 20 sierpnia do godziny 18.00, 6) w latach parzystych od godziny 18.00 w dniu 25 grudnia do godziny 18.00 w dniu 26 grudnia, 7) w latach parzystych od godziny 09.00 w Wielką Sobotę do godziny 18.00 w Niedzielę Wielkanocną, 8) w latach nieparzystych od godziny 09.00 w dniu 24 grudnia do godziny 18.00 w dniu 25 grudnia, 9) w latach nieparzystych od godziny 18.00 w Niedzielę Wielkanocną do godziny 18.00 w Lany Poniedziałek. Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że sprawowana przez rodziców opieka nie jest opieką naprzemienną sprawowaną po połowie przez każdego rodzica. Okresy przebywania dziecka u każdego z rodziców muszą być bowiem porównywalne i powtarzające się na przemian. Opieka nie ma charakteru naprzemiennego, jeżeli nie jest wykonywana systematycznie. Opisany powyżej sposób spędzania przez ojca czasu z dziećmi jest konsekwencją ustaleń poczynionych w ramach ugody, a nie wyrazem sprawowania przez rodziców opieki naprzemiennej. Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie matka sprawuje opiekę nad A. L. a ojciec Ją wspomaga. Sprawowanie opieki nad dzieckiem od wtorku do środy oraz w każdy 1 i 3 weekend miesiąca nie jest wystarczające do przyjęcia, że skarżący sprawuje nad córką opiekę naprzemienną z matką. Istotnym dodatkowo pozostaje okoliczność ograniczenia władzy rodzicielskiej ojca nad córką i powierzenie tej władzy przez Sąd matce. Skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł W. L., który zarzucił jej: 1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia - obrazę art. 7 KPA w związku z art. 77 § 1 KPA w związku z art. 80 KPA polegające na nieuzasadnionym przyjęciu - wbrew zgromadzonym w sprawie dowodom, że skarżący nie sprawuje opieki nad małoletnią córką a jedynie wspomaga w tym zakresie matkę, pomimo tego że: - kształt opieki nad dzieckiem wynika wprost z orzeczenia wydanego w sprawie sygn. [...] [...] przez Sąd Rejonowy w S. ; - ustalony ww. orzeczeniem zakres kontaktów jest zbliżony do okresu sprawowania opieki przez matkę, w powtarzających się, porównywalnych okresach czasu - co wynika z orzeczenia [...] [...] - ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w S. oraz ze znajdującego się w aktach postępowania orzeczenia Sądu Rejonowego w S. [...] [...], w uzasadnieniu którego znajduje się wyjaśnienie sposobu rozumienia wyroku [...] [...]; - ze zgromadzonego w aktach postępowania materiału dowodowego i ustaleń organu wynika, że skarżący sprawuje opiekę nad dzieckiem zgodnie z orzeczeniem, - w czasie pobytu u skarżącego dziecko ma zaspokojone wszystkie potrzeby. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia - obrazę art. 7 KPA w związku z art. 77 § 1 KPA w związku z art. 80 KPA polegające na przyjęciu sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym ustalenia, że skarżący nie mieszka z córką w czasie, gdy sprawuje nad nią opiekę i że okresy zamieszkiwania dziecka u skarżącego nie są okresami powtarzającymi się, pomimo dowodów naprowadzonych wyżej; 3. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia - obrazę art. 7 KPA w związku z art. 77 § 1 KPA w związku z art. 80 KPA polegające na przyjęciu sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym ustalenia, że jedynie matka sprawuje opiekę nad dzieckiem, a ojciec ją jedynie w tym zakresie wspomaga; 4. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia - art. 11 KPA polegające na nie wyjaśnieniu na jakiej podstawie faktycznej organ przyjął za ustalone fakty stanowiące podstawę wydania decyzji, poza ogólną konstatacją, że podziela pogląd organu I instancji; A w konsekwencji: 5. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania - art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci polegające na jego nie zastosowaniu. Wobec tak postawionych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego sygn. [...] z dnia 31 marca 2022 roku oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu poniesionych kosztów sądowych według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja SKO z dnia 31 marca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 5 stycznia 2022 r. w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego. Materialnoprawną podstawą wydanych decyzji jest ustawa z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019r., poz. 2407 z późn. zm.), zwana dalej "ustawą", która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Na podstawie art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Zgodnie z art. 22 cyt. ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Jak wynika z akt sprawy matka małoletniej A. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego 7 czerwca 2021 r. i świadczenie to zostało ustalone. Skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko wnioskiem z dnia 27 października 2021., do którego dołączył ugodę sądową z dnia 11 marca 2020 r. w sprawie ustalenia kontaktów z małoletnią córką. Powołując się na jej treść skarżący wywodzi, że nad córką sprawowana jest opieka naprzemienna. Opiekę naprzemienną w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci konstytuują trzy elementy: rodzice dziecka powinni być rozwiedzeni, w separacji lub żyć w rozłączeniu, w przedmiocie opieki winno zapaść orzeczenie sądu, a opieka nim orzeczona winna cechować się naprzemiennością. Opiekę naprzemienną cechuje sprawowanie jej przez rodziców względem dziecka, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga z rodziców. W sprawie kontakty skarżącego zostały uregulowane w ugodzie sądowej w określony sposób mianowicie będzie on uprawniony i zobowiązany do kontaktowania się z córką poza miejscem zamieszkania i pod nieobecność jej matki. Będzie spędzał on z córką w tygodniach poza świętami, feriami i wakacjami - czas od zakończenia zajęć szkolnych w każdy wtorek, a gdyby ich nie było od godziny 09.00 do środy do godziny 18.00, oraz w każdy pierwszy i trzeci weekend miesiąca od zakończenia zajęć szkolnych w piątek, a gdyby ich nie było od godziny 09.00 do niedzieli do godziny 18.00. Instytucja opieki naprzemiennej nie została uregulowana w przepisach prawnorodzinnych, stąd należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.c."). Opieka naprzemienna obydwojga rodziców wynika z określenia w orzeczeniu sądu, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w tym art. 7562 § 2, w sposób nie budzący wątpliwości, odróżniają »ustalenie, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach« od »uregulowania sposobu kontaktów z dzieckiem«. Powoduje to, że nie może być wątpliwości, iż uregulowanie sposobu kontaktów z dzieckiem nie może być utożsamiane z wprowadzeniem opieki naprzemiennej, wynikającym z określenia w orzeczeniu sądu, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Opiekę naprzemienną cechuje zatem mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Zgodnie z art. 59822 k.p.c.: "Przepisy niniejszego oddziału (sprawy dotyczące wykonywania kontaktów z dzieckiem - uw. Sądu) stosuje się odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Sąd w składzie orzekającym zwraca szczególną uwagę na sposób sformułowania zacytowanego przepisu. Jest w nim mowa o orzeczeniu sądowym, w którym orzeczono, że dziecko będzie mieszkać cyklicznie u każdego ze swoich rodziców. W niniejszej sprawie, z treści ugody sądowej wynika sposób kontaktów z córką zaś miejscem zamieszkania małoletniej jest miejsce zamieszkania jej matki skąd skarżący zobowiązał się zabierać dziecko (ewentualnie ze szkoły) i tam odwozić po zakończeniu wizyty. Gdyby strony ugody ustaliły że dziecko skarżącego będzie także cyklicznie zamieszkiwać z nim i gdyby to zamieszkiwanie miało charakter porównywalny względem zamieszkiwania z matką można by uznać, że zachodziłaby opieka naprzemienna Z treści ugody sądowej, na którą powołuje się skarżący nie wynika aby opieka sprawowana była w sposób naprzemienny. Na podstawie tej ugody uregulowany został kontakt z córką. Konsekwencją niezasadności zarzutu naruszenia art. 5 ust. 2a ustawy jest także niezasadność zarzutu naruszenia art. 77 § 1 i art. 7 w związku z art. 80 k.p.a oraz art.11 k.p.a. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.