I FZ 80/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 778/24 odrzucające skargę w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 kwietnia 2024 r. nr 2401-IOV3.4103.57.2023.KJ UNP: 2401-24-115713 w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2010 r. do grudnia 2010 r. oraz określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące kwiecień, czerwiec i wrzesień 2010 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Postanowieniem z 3 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 778/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę B. sp. z o.o. w M. (dalej jako Skarżąca lub Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 kwietnia 2024 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2010 r. do grudnia 2010 r. oraz określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące kwiecień, czerwiec i wrzesień 2010 r. Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie faktycznym. Wniesiona skarga zawierała wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z 16 października 2024 r. Starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy, a następnie Sąd rozpoznając sprzeciw od tego postanowienia, postanowieniem z 23 grudnia 2024 r. utrzymał je w mocy. W konsekwencji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 30 grudnia 2024 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 34.536 (trzydzieści cztery tysiące pięćset trzydzieści sześć) złotych, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka polecona adresowana do skarżącej, zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została - wobec niemożności doręczenia jej adresatowi - awizowana w dniu 3 stycznia 2025 r., a następnie awizowana powtórnie w dniu 13 stycznia 2025 r. W dalszej kolejności przesyłka ta została zwrócona do tut. Sądu z adnotacją P.P. S.A. "nie podjęto w terminie". Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z 29 stycznia 2025 r. doręczenie przesyłki zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi uznano za dokonane z upływem dnia 17 stycznia 2025 r. Wyznaczony skarżącej termin na uiszczenie wpisu od skargi upłynął zatem dnia 24 stycznia 2025 r. Należny wpis nie został uiszczony. W rezultacie powyższego uznając, że Spółka nie uiściła wpisu od skargi w zakreślonym terminie Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając rozstrzygnięciu błędne przyjęcie, że spółka nie wykonała obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, podczas gdy prawidłowe ustalenia prowadzą do wniosku, że Spółka z przyczyn od niej niezawinionych nie otrzymała uprzedniej korespondencji Sądu, tj. postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów oraz wezwania do zapłaty opłaty. W rezultacie powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Razem z zażaleniem Skarżąca złożyła "z ostrożności" wniosek po przewrócenie terminu do wniesienia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zaskarżone postanowienie należało uchylić. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Z kolei w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zgodnie z art. 73 § 1-4 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2.Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (postanowienie NSA z 28.08.2013 r., II FSK 2228/13, wyrok WSA w Gliwicach z 1.12.2022 r., I SA/Gl 1166/22 – tak B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 73). Tymczasem znajdująca się na k. 44 zwrócona przesyłka nie zawiera prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru – w pkt 4) nie zaznaczono przyczyny niedoręczenia przesyłki oraz brak jest daty i podpisu doręczającego/wydającego. Zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Z kolei w myśl art. 10 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 19) przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki. Natomiast wedle § 11 ust. 1 tego rozporządzenia jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, w razie odmowy przyjęcia przesyłki, a także jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określonych w art. 136 § 2 i art. 139 § 3-31 Kodeksu postępowania cywilnego, doręczający dokonuje adnotacji o przyczynie niedoręczenia przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz umieszcza na tym formularzu datę i składa swój podpis. Brak tej adnotacji wraz z podpisem i datą doręczającego stanowi uchybienie procedury doręczania pism sądowych. W rezultacie powyższego na obecnym etapie tj. bez ewentualnego przeprowadzenia postępowania reklamacyjnego u operatora usług pocztowych nie można przyjąć skutecznie fikcji doręczenia wskazanego pisma. Zatem cokolwiek lakoniczna argumentacja zasługiwała na uwzględnienie. Co do złożonego w sprawie wniosku o przywrócenie terminu, trafnie wskazuje się w literaturze, że przesłanki środka odwoławczego na odrzucenie skargi i wniosku o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają co oznacza tyle, iż obie te czynności nie mogą okazać się skuteczne równocześnie. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny nadawać bieg zażaleniu na odrzucenie skargi, a w przypadku jego prawomocnego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. (por. D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2014, nr 3, s. 76-88). Wynika to z faktu, że bezprzedmiotowe byłoby przywracanie terminu, co do którego jeszcze prawomocnie nie stwierdzono uchybienia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zażalenie podlegało uwzględnieniu orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.