I FZ 222/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 28 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1509/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia 6 września 2023 r., nr 338000-COP1.4103.5.2023.IH w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do lipca 2021 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. J. M. (dalej: Strona lub Skarżący) pismem z dnia 23 czerwca 2024 r. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1509/23. Postanowieniem tym Sąd - działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: P.p.s.a.) - odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej skargą Strony decyzji Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach (dalej: Naczelnik UCS) z dnia 6 września 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do lipca 2021 r. Podejmując takie rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że Skarżący uzasadnił wniosek złożony w tym zakresie jedynie narażeniem na wystąpienie szkody majątkowej związanej z koniecznością opuszczenia zajmowanego lokalu w przypadku wykonania decyzji. Zdaniem tego Sądu ani z wniosku Strony, ani z akt dotyczących prawa pomocy, które również wzięto pod uwagę, nie wynikało, aby w sprawie zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 2. W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem Skarżącego Sąd naruszył art. 61 § 3 w związku z art. 163 § 2 P.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika UCS w sytuacji, w której brak wstrzymania jej wykonania skutkować będzie powstaniem u Strony niepowetowanej szkody, a nadto stanowić będzie nadmierną dolegliwość z uwagi na sytuację życiową i osobistą. Skarżący wskazał też, że: - zobowiązanie, jakie ma do zapłaty na podstawie decyzji, opiewa na kwotę 209.185 zł; - uiszczenie takiej kwoty skutkować będzie utratą płynności finansowej, co uniemożliwi dalsze prowadzenie przez niego działalności; - z uwagi na dokonane zajęcie na majątku i konieczność zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, pozostaje na utrzymaniu swojej życiowej partnerki, z którą spodziewają się dziecka. 3. W odpowiedzi na zażalenie Naczelnik UCS wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Zażalenie okazało się niezasadne i dlatego podlegało oddaleniu. 4.1. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu, a takim aktem jest między innymi decyzja. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Sąd administracyjny może zatem wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu w razie zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie wskazuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła zostać zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. 4.2. Doprecyzować należało, że choć Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że wziął pod uwagę akta związane z wnioskiem Strony o przyznanie prawa pomocy, to przesłanki przyznania takiego prawa są inne niż wskazane powyżej przesłanki udzielenia ochrony poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący w zażaleniu również nawiązał do tej dokumentacji, ale jak wynika z akt o sygn. I SPP/Gl 321/23 prawo pomocy nie zostało mu udzielone. Z materiałów tych wynikało, że Skarżący dysponuje majątkiem w postaci nieruchomości (mieszkania) i pojazdów, spłaca kredyt, jego przedsiębiorstwo miało znaczne obroty roczne, a na jego koncie bankowym przeprowadzane były typowe transakcje, co oznaczało, że realizował swoje pozostałe zobowiązania. Natomiast załączone do zażalenia informacje z konta partnerki Strony, których Sąd pierwszej instancji nie oceniał, nie podważają słuszności przyjętego przezeń stanowiska co do braku wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 4.3. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ocenę wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznanej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sytuacja majątkowa i finansowa Skarżącego, jaka wynikała z dokumentacji, którą przedstawił on Sądowi, nie pozwalała na przyjęcie założenia, że egzekucja z majątku stworzy zagrożenie dla utrzymania Skarżącego i jego rodziny. Skarżący nie uprawdopodobnił, że na tle wszystkich okoliczności branych pod uwagę zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek podania wystarczająco precyzyjnych okoliczności, które kwalifikują się - jego zdaniem - do merytorycznej oceny z punktu widzenia treści art. 61 § 3 P.p.s.a. Okoliczności, które Skarżący przywołał z jednoczesnym uznaniem ich za "nadmierną dolegliwość", należało ocenić jako typowy skutek/następstwo realizacji zobowiązania podatkowego, ale nie jako znaczną szkodę lub skutek trudny do odwrócenia. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Samo zagrożenie egzekucją należności określonej przez organy podatkowe nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż obowiązkiem każdego jest wykonywanie ciężarów publicznoprawnych. Dodać trzeba, że skoro Skarżący już zawiesił działalność gospodarczą (z dniem 31 grudnia 2023 r.), to zapłata podatku nie grozi uniemożliwieniem dalszego prowadzenia przez Skarżącego działalności, skoro skutek taki już się ziścił. 4.4. Wobec obaw Skarżącego co do utrzymania rodziny wspomnieć wypadało, że: po pierwsze, zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może m.in. rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej Skarżącego; a po drugie, w świetle art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. 4.5. Biorąc powyższe pod uwagę, należało przyjąć, że w sprawie nie doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 61 § 3 P.p.s.a. 4.6. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 163 § 2 P.p.s.a. Skarżący w uzasadnieniu zażalenia nie wskazał, w czym upatrywał uchybienia temu przepisowi. Z tego powodu należało jedynie poprzestać na odnotowaniu takiego stanu rzeczy. 5. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. 6. O kosztach postępowania zażaleniowego dla strony przeciwnej (tj. Naczelnika UCS) Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał wobec braku ku temu podstaw. Jak bowiem stanowi art. 209 P.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. W tym przypadku nie mieliśmy do czynienia z żadnym z powyższych orzeczeń.