II SA/Bk 778/24
WyrokWSA w Białymstoku2025-02-04
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Marta Joanna Czubkowska, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu choroby i niepełnosprawności, która nie może samodzielnie funkcjonować, ale której można zapewnić niezbędne usługi bytowe i opiekuńcze w ośrodku wsparcia (Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym), przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odmowa umieszczenia w domu pomocy społecznej jest zasadna, gdy osoba spełnia przesłanki wymagania całodobowej opieki i braku możliwości samodzielnego funkcjonowania, ale jednocześnie może otrzymać niezbędne usługi bytowe i opiekuńcze w ośrodku wsparcia, takim jak Centrum Opiekuńczo-Mieszkalne. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest środkiem ostatecznym, stosowanym po wyczerpaniu innych możliwości zapewnienia opieki.Stan faktyczny
Skarżący, M. Ł., osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności i chorobami wymagającymi całodobowej opieki, ubiegał się o pobyt w domu pomocy społecznej (DPS). Organy odmówiły skierowania, wskazując, że skarżący ma zapewnioną całodobową opiekę w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym (COM) do końca 2025 roku. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że pomoc w COM jest niewystarczająca i tymczasowa, a jedynie DPS zapewni mu godne warunki życia. Sąd oddalił skargę, uznając, że mimo spełnienia dwóch przesłanek do skierowania do DPS, trzecia przesłanka (brak możliwości zapewnienia opieki w ośrodku wsparcia) nie została spełniona, gdyż skarżący ma zapewnioną opiekę w COM.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 16 października 2024 r. nr 406.712/E-9/22/2024 w przedmiocie pobytu w domu pomocy społecznej oddala skargę
Decyzją z 16 października 2024 r., nr 406.712/E-9/22/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Łap z 20 sierpnia 2024 r., nr PS.5120.32.2024.RW, odmawiającą M. Ł. (dalej jako: skarżący) pobytu w domu pomocy społecznej.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 22 lipca 2024 r. skarżący wystąpił do Centrum Usług Społecznych w Łapach o przyjęcie go do Domu Pomocy Społecznej w U. Wskazał, że jest osobą samotną, schorowaną z orzeczeniem znacznego stopnia niepełnosprawności. Ponadto jest osobą niedowidzącą, wymagającą całodobowej opieki. Źródłem jego utrzymania jest renta chorobowa. Zainteresowany zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji poza wszelką kolejnością wskazując, że obecnie przebywa w szpitalu i po opuszczeniu go, nie ma zapewnionej opieki.
Wnioskiem z 24 lipca 2024 r. skarżący wystąpił również do Centrum Usług Społecznych w Łapach o przyjęcie go do Centrum Opiekuńczo – Mieszkalnego w D. na pobyt całodobowy. Jako uzasadnienie wniosku wskazał trudną sytuację zdrowotną.
W dniu 19 sierpnia 2024 r. w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący ma 48 lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bierną zawodowo z powodu niepełnosprawności. Na dochód gospodarstwa domowego składa się: renta rolnicza w wysokości 1663,07 zł, dodatek pielęgnacyjny v wysokości 330,07 zł oraz świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł. Dochód osoby wynosi 2493,33 zł.
Decyzją z 20 sierpnia 2024 r. Burmistrz Łap przyznał skarżącemu usługi zamieszkania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym w D. od 1 września 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.
Decyzją z 20 sierpnia 2024 r. Burmistrz Łap odmówił skarżącemu pobytu w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu decyzji o odmowie skarżącemu pobytu w domu pomocy społecznej organ pierwszej instancji wskazał, że z dokumentacji dołączonej do sprawy wynika, że orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z 24 lipca 2012 r. skarżący uznany został za trwale całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym oraz stwierdzono jego trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji, natomiast orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z 20 maja 2014 r. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia skarżący ma trudności w samodzielnym funkcjonowaniu.
Organ wskazał, że odmówił umieszczenia skarżącego w DPS w U. poza kolejnością, bowiem skarżący jest mieszkańcem Gminy Łapy i może skorzystać z bogatej oferty usług społecznych dostępnych dla osób z niepełnosprawnością (m.in. pobyt całodobowy lub dzienny w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym w D.).
Od powyższej decyzji odwołał się skarżący, zarzucając jej:
1) naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść wydanej decyzji, mianowicie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy z jednoczesnym pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego, skutkujące nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, polegające na przyjęciu przez organ, że w sytuacji życiowej uprawnionego jest możliwość zapewnienia opieki w środowisku, podczas gdy z obszernej dokumentacji medycznej oraz stanu faktycznego sprawy wynika, że jedyną skuteczną i właściwą formą pomocy uprawnionemu jest przyznanie mu pobytu w domu pomocy społecznej, gdzie zaspokojone będą wszystkie podstawowe potrzeby uprawnionego włącznie z pomocą medyczną i całodobową opieką faktyczną, co pozwoli mu na godne dalsze życie, co w konsekwencji doprowadziło do,
2) naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na treść wydanej decyzji, mianowicie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania pobytu w domu pomocy społecznej w sytuacji, w której spełnione są wszystkie przesłanki do przyznania prawa uprawnionemu, której to pomocy uprawniony wymaga.
Decyzją z 16 października 2024 r., wydaną na podstawie art. 54 ust. 1 i ust. 2, art. 59 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, dalej jako: u.p.s.), SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytoczył brzmienie art. 54 u.p.s. i wskazał, że na podstawie tego przepisu wyprowadza się wniosek, że o skierowaniu do domu pomocy społecznej decyduje zaistnienie jednocześnie trzech przesłanek: 1) zaistnienie okoliczności (w postaci wieku, choroby lub niepełnosprawności) ściśle związanych z osobą, do której ma zostać adresowane świadczenie skutkujące wymogiem sprawowania całodobowej opieki; 2) brak możliwości samodzielnego funkcjonowania osoby ubiegającej się o skierowanie do DPS; 3) brak możliwości zapewnienia potrzebującemu niezbędnych w ustalonych warunkach całodobowych usług bytowych i opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia.
Organ wyjaśnił, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący mieszkał w domu brata, w bloku na II piętrze (do dyspozycji miał: jeden pokój, kuchnię, łazienkę i toaletę). Mieszkanie wyposażone jest w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego, a warunki mieszkaniowe są dobre. Skarżący ponosił koszty związane z utrzymaniem. Prowadził samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący ma dobre relacje z bratem i bratową, którzy nie są w stanie zapewnić mu całodobowej opieki i pielęgnacji w życiu codziennym. Obecnie przebywa w Centrum Opiekuńczo - Mieszkalnym w D. (zgodnie z decyzją z 20 sierpnia 2024 r.)
Organ podkreślił, że skarżący orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z 24 lipca 2012 r. uznany został za trwale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, oraz stwierdzono trwałą niezdolność badanego do samodzielnej egzystencji. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z 20 maja 2014 r. (zmienionym w części orzeczeniem z 11 czerwca 2014 r.) skarżący zaliczony został na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżący choruje przewlekle (hipoplazja robaka móżdżku z niedowidzeniem, niedosłuch, postępujące pogorszenie motoryki ogólnej). Z zaświadczenia lekarskiego z 29 lipca 2024 r. wynika, że skarżący w chwili obecnej nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji, wymaga 24-godzinnej opieki. Treść zaświadczenia lekarskiego z 23 lipca 2024 r. pozwoliła na stwierdzenie, że nie istnieje możliwość samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu przy pomocy wsparcia w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania, a skarżący wymaga opieki drugiej osoby ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. Z opinii dotyczącej stopnia sprawności wynika, że skarżący nie jest w stanie poruszać się w domu, jak i w środowisku, samodzielnie z powodu swoich schorzeń i wymaga całodobowej opieki. Źródłem utrzymania skarżącego jest dochód w wysokości 2493,33 zł, na który składa się: renta rolnicza - 1663,26 zł, dodatek pielęgnacyjny - 330,07 zł, świadczenie uzupełniające - 500 zł. Organ uznał, że powyższe wskazuje na spełnienie przez skarżącego dwóch z trzech przesłanek z art. 54 ust. 1 u.p.s. - skarżący wymagający całodobowej opieki z powodu choroby i niepełnosprawności, a także nie może funkcjonować samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu.
SKO podkreśliło jednak, że ustawowym warunkiem uzyskania pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej jest także brak możliwości zapewnienia potrzebującemu niezbędnych w ustalonych warunkach, całodobowych usług bytowych i opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia. Organ I instancji decyzją z 20 sierpnia 2024 r. przyznał skarżącemu usługi zamieszkiwania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym od 1 września 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Usługa świadczona będzie w formie: pobytu całodobowego z wyżywieniem i usługami opiekuńczymi oraz specjalistycznymi usługami opiekuńczymi wraz z rehabilitacją. Zdaniem SKO skierowanie do domu pomocy społecznej jest formą pomocy, która powinna zostać udzielona po wyczerpaniu innych możliwości zapewnienia wnioskodawcy prawidłowego funkcjonowania w środowisku. Przyznanie skarżącemu pomocy w formie zamieszkiwania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym wiąże się z zapewnieniem mu stałej opieki, wyżywienia, usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych wraz z rehabilitacją. Zatem w tym ośrodku skarżącemu zostają zapewnione wszelkie niezbędne usługi (w tym usługi opiekuńcze) do prawidłowego funkcjonowania, dlatego też organ odmówił umieszczenia skarżącego w DPS.
W skardze na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skarżący wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji jej poprzedzającej, zarzucając jej:
1. naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie rzeczywistej sytuacji życiowej i materialnej, w tym stanu zdrowia skarżącego (w szczególności dokumentacji medycznej i przebiegu choroby), a także jego rzeczywistej sytuacji życiowej i rodzinnej. W postępowaniu pominięto fakt, że w obliczu stanu zdrowia członków rodziny zajmujących się dotychczas skarżącym niemożliwym jest dalsze sprawowanie przez nich opieki nad skarżącym, pominięto także fakt, że przyznane usługi zamieszkiwania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym kończą się skarżącemu 31 grudnia 2024 r., od kiedy to znowu będzie zdany sam na siebie i pomoc członków rodziny, którzy nie są w stanie zapewnić mu należytej opieki;
2. naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 8 i art. 107 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, z uwagi na zawarcie zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wyjaśniono logicznie, dlaczego organ uznał, że skarżący nie wymaga opieki w formie pobytu w domu pomocy społecznej,
3. naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiającego się niewyczerpującym, nieprzekonującym i zawierającym niekiedy sprzeczne wyjaśnienia motywów dot. wydanego rozstrzygnięcia,
4. naruszenie prawa procesowego a mianowicie art. 54 ust. 1 w z w. z art. 59 u.p.s. poprzez niewydanie decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej pomimo zaistnienia ku temu ustawowych przesłanek,
5. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 7 pkt 6 w zw. z art. 3 ust. 4 u.p.s. poprzez nieudzielenie pomocy społecznej osobie zmagającej się z długotrwałą i ciężką chorobą hipoplazji robaka móżdżku z niedowidzeniem, czyli osobie, która potrzebuje całodobowej pomocy, wsparcia i odzyskania poczucia bezpieczeństwa. Skarżący wnosił o pomoc, która mieści się w możliwościach pomocy społecznej i odpowiada jej celom, tj. o umożliwienie mu życia w warunkach odpowiadających godności człowieka,
6. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 54 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 38 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego - poprzez odmowę skierowania skarżącego i umieszczenia go w domu pomocy społecznej, podczas gdy na płaszczyźnie obu ustaw związanych z ochroną i wsparciem osób mierzących się z trudnościami, a w szczególności chorobą hipoplazji robaka móżdżku z niedowidzeniem, przysługuje mu prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że choruje przewlekle, a choroba jest postępująca. Aktualnie nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga 24-godzinnej opieki. Skarżący z powodu swoich schorzeń nie jest w stanie samodzielnie poruszać się w domu, jak i w środowisku. Zatem skarżący spełnia dwie z trzech przesłanek wskazanych w art. 54 ust. 1 u.p.s. Organ kwestionuje natomiast brak możliwości zapewniania potrzebującemu niezbędnych w ustalonych warunkach, całodobowych usług bytowych i opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia, przywołując decyzję, którą przyznano skarżącemu usługi zamieszkania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym. W opinii skarżącego organ całkowicie pomija przy tym fakt, że okres tych usług kończy się skarżącemu 31 grudnia 2024 r., wówczas skarżący pozostanie bez opieki. Rodzina nie jest w stanie zajmować się skarżącym. Formy pomocy społecznej wymieniane przez organ są niewystarczające w okolicznościach stanu zdrowia i sytuacji życiowej skarżącego. Jedynie pobyt w domu pomocy społecznej pozwoli na realizację jego potrzeb oraz stworzenie bezpiecznych i stabilnych warunków do dalszego funkcjonowania i godnego życia.
W odpowiedzi na skargę organ odwołąwczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że zarzuty skargi są niezasadne. Kolegium dokonało analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, wyjaśniło motywy rozstrzygnięcia. Kolegium wskazało, że skarżący niewątpliwie spełnia dwie z trzech wskazanych wyżej przesłanek warunkujących skierowanie go do domu pomocy społecznej. Jednakże ustawowym warunkiem uzyskania pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej jest także brak możliwości zapewnienia potrzebującemu niezbędnych w ustalonych warunkach, całodobowych usług bytowych i opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia.
Kolegium podkreśliło także, że została zatwierdzona pomoc skarżącemu w formie przyznania usług zamieszkiwania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym w D. na cały 2025 r. Decyzja w tej sprawie została sporządzona, jednak jeszcze nie została wysłana skarżącemu. Zatem skarżący po 31 grudnia 2024 r. nie pozostanie bez opieki, zdany sam na siebie. Skarżącemu została udzielona pomoc, która zapewnia mu pobyt z całodobowym wyżywieniem oraz specjalistycznymi usługami opiekuńczymi z rehabilitacją, nie można się zatem zgodzić, że udzielona pomoc nie zapewnia funkcjonowania w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu, bowiem kontrolowane rozstrzygnięcie nie jest dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest obowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, dalej jako: u.p.s.). W myśl art. 54 ust. 1 u.s.p., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na podstawie wyżej powołanej regulacji, wyprowadza się wniosek, że o skierowaniu do domu pomocy społecznej decyduje zaistnienie trzech rodzajów przesłanek:
1) zaistnienie okoliczności ściśle związanych z osobą, do której ma zostać adresowane świadczenie skutkujące wymogiem sprawowania całodobowej, a więc nie tylko częściowej opieki w postaci wieku, choroby lub niepełnosprawności;
2) brak możliwości samodzielnego funkcjonowania, czyli stała i zupełna nieporadność w załatwianiu podstawowych potrzeb życiowych, decydująca o konieczności sprawowania bieżącej i całodobowej opieki w ramach zakładowych instytucji pomocy społecznej;
3) brak możliwości zapewnienia potrzebującemu niezbędnych w ustalonych warunkach całodobowych usług bytowych i opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia.
Umieszczenie w tej placówce jest środkiem ostatecznym, stosowanym dopiero wówczas, gdy stwierdzone zostaną niemożliwe do przezwyciężania przeszkody stworzenia warunków koniecznej w danych okolicznościach opieki w miejscu aktualnego pobytu potencjalnego świadczeniobiorcy lub też w ośrodku wsparcia (zob. np. wyrok WSA w Rzeszowie z 12 października 2016 r., II SA/Rz 44/16, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA).
Do wydania skierowania do domu pomocy społecznej konieczne jest kumulatywne spełnienie powyższych przesłanek. Wiek, choroba i niepełnosprawność nie są wystarczającymi powodami udzielenia świadczenia w postaci pobytu w domu pomocy społecznej. Są one okolicznościami wywołującymi trudną sytuację życiową, dopiero gdy powodują brak możliwości samodzielnego funkcjonowania w środowisku, stają się przyczynami skierowania do placówki całodobowej opieki. A zatem wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie muszą być tego rodzaju, że uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku i nie zmieni tego fakt udzielenia pomocy w miejscu zamieszkania (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 54, Opublikowano: WKP 2023).
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie należało zgodzić się z argumentacją przedstawioną przez organy i uznać, że skarżący spełnia dwie z trzech przesłanek z art. 54 ust. 1 u.p.s. Skarżący jest bowiem osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu choroby i niepełnosprawności oraz nie może samodzielnie funkcjonować codziennym życiu. Jednak w odniesieniu do osoby skarżącego nie można mówić o zaistnieniu przesłanki w postaci braku możliwości zapewnienia mu niezbędnych w ustalonych warunkach całodobowych usług bytowych i opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia.
Opierając się na obszernym materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania przez organy, Sąd wskazuje, że z ustaleń poczynionych w toku rodzinnego wywiadu środowiskowego 19 sierpnia 2024 r., z których wynika, że skarżący ma 48 lat i jest kawalerem, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Mieszka w mieszkaniu brata i ma do dyspozycji jeden pokój, kuchnię łazienkę i toaletę. Mieszkanie znajduje się na drugim piętrze, stan utrzymania mieszkania jest dobry - mieszkanie jest czyste i zadbane. Skarżący ponosił koszty związane z utrzymaniem. Jednak skarżący, ze względu na zły stan zdrowia, nie może funkcjonować samodzielnie, a jego brat i bratowa (mieszkający oddzielnie) nie są w stanie zapewnić mu całodobowej opieki. Z zebranej w sprawie dokumentacji wynika także, że skarżący orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z 24 lipca 2012 r. uznany został za trwale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, a także stwierdzono jego trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z 20 maja 2014 r. (później zmienionym w części orzeczeniem z 11 czerwca 2014 r.) zaliczony został na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, z symbolem przyczyny niepełnosprawności 04-0. Skarżący choruje przewlekle, cierpi na hipoplazję robaka móżdżku z niedowidzeniem, ale także: niedosłuch, postępujące pogorszenie motoryki ogólnej (jako choroby współistniejące). Ostatnia hospitalizacja skarżącego odbywała się w dniach 17 lipca 2024 r. do 27 lipca 2024 r. Z zaświadczenia lekarskiego specjalisty medycyny rodzinnej z 29 lipca 2024 r. wynika, że skarżący w chwili obecnej nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji, wymaga 24-godzinnej opieki.
Organy ustaliły także, że skarżący 24 lipca 2024 r. wystąpił do Centrum Usług Społecznych w Łapach z wnioskiem o przyjęcie go do Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnego w D., z uwagi na trudną sytuację zdrowotną. Skarżący przebywał tam (w formie pobytu całodobowego z wyżywieniem i usługami opiekuńczymi oraz specjalistycznymi usługami opiekuńczymi wraz z rehabilitacją) na podstawie decyzji z 20 sierpnia 2024 r. od 1 września 2024 r. do 31 grudnia 2024 r., a obecnie, jak wskazał organ II instancji w odpowiedzi na skargę, została zatwierdzona pomoc skarżącemu w formie przyznania usług zamieszkiwania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym w D. na cały 2025 r. Decyzja w tej sprawie została sporządzona, jednak jeszcze nie została wysłana skarżącemu.
Opierając się na powyższych ustaleniach, Sąd zgadza się, że w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym zasadna była odmowa przyznania skarżącemu pobytu w domu pomocy społecznej, wobec niezaistnienia wszystkich przesłanek z art. 54 ust. 1 u.p.s. Jak wynika z tego przepisu ustawowym warunkiem uzyskania pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej jest, poza zaistnieniem okoliczności w postaci wieku, choroby lub niepełnosprawności i brakiem możliwości samodzielnego funkcjonowania, także brak możliwości zapewnienia potrzebującemu niezbędnych w ustalonych warunkach, całodobowych usług bytowych i opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia, a jak wynika z informacji przekazanych przez SKO skarżący ma taką opiekę zapewnioną do końca 2025 r., bowiem został przyjęty do Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnego w D. (wynika to z adnotacji urzędowej z 13 grudnia 2024 r. znajdującej się w aktach administracyjnych). Usługa ta świadczona jest w formie pobytu całodobowego z wyżywieniem i usługami opiekuńczymi oraz specjalistycznymi usługami opiekuńczymi wraz z rehabilitacją.
Sąd nie ma wątpliwości, że skarżący jest osobą schorowaną i wymagającą całodobowej opieki jednak, jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie, ma aktualnie (do końca 2025 r.) zapewnioną stałą opiekę w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym. Zatem obecnie nie ma możliwości skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej. Skierowanie do domu pomocy społecznej jest formą pomocy, która powinna zostać udzielona dopiero po wyczerpaniu innych możliwości zapewnienia skarżącemu prawidłowego funkcjonowania w środowisku. Przyznanie skarżącemu pomocy w formie zamieszkiwania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym wiąże się z zapewnieniem mu stałej opieki, wyżywienia, usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych wraz z rehabilitacją. W tym ośrodku zostaną skarżącemu zapewnione wszelkie usługi niezbędne do prawidłowego funkcjonowania.
Zdaniem sądu podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z art. 7, 8 i 77 k.p.a., zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony właściwie (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Organy dokładnie przeanalizowały sytuację rodzinną i zdrowotną skarżącego. Nieaktualny okazał się także zarzut dotyczący faktu, że przyznane usługi zamieszkiwania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym kończą się skarżącemu 31 grudnia 2024 r., bowiem, jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, skarżący ma tam zapewnioną opiekę do końca 2025 r.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących nieudzielenia pomocy osobie zmagającej się z długotrwałą chorobą, uniemożliwienie skarżącemu życia w warunkach odpowiadających godności człowieka Sąd zaznacza, że organy udzieliły skarżącemu takiej pomocy przyznając mu usługę zamieszkiwania w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym. Pomoc ta była aktualna na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a następnie została przedłużona do końca 2025 r. Z informacji przekazanych przez organ II instancji wynika, że infrastruktura Centrum oraz organizacja i rodzaj świadczonych usług w sposób szczególny odpowiadać ma potrzebom mieszkańców wynikającym z różnego rodzaju niepełnosprawności, zapewnić warunki do niezależnego życia, w tym w szczególności do utrzymywania relacji społecznych, zarządzania czasem czy planowania aktywności. Infrastruktura, organizacja i zakres świadczonych usług oraz kwalifikacje personelu Centrum muszą spełniać wymogi określone w Programie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Program "Centra-Opiekuńczo mieszkalne". Muszą być one także powiązane z formułą i celami Centrum oraz być w pełni zgodne z przepisami ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2022 r. poz. 2240) oraz Standardami projektowania budynków dla osób z niepełnosprawnościami.
Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło