I SA/Go 232/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej oraz przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. o nr [...], w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący, M. L., wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ II instancji)z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2017 rok (ONW). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy. W dniu 12.04.2017 r. Skarżący złożył do organu I instancji wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (zwanej dalej płatnością ONW) na rok 2017. Strona zgłosiła do płatności ONW obszar 3,24 ha - strefa nizinna I. Po weryfikacji wniosku organ I instancji decyzją z [...] r., nr [...], przyznał Skarżącemu płatność ONW na 2017 r. w wysokości 579,96 zł. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2023 r. organ podatkowy wznowił z urzędu postepowanie administracyjne zakończone decyzja z [...]r., nr [...]. Jako podstawę prawna postanowienia organ wskazał art. 149 §1 w związku z art. 145 §1 pkt 5, art. 147 i 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – zwanym dalej K.p.a. Jako podstawę faktyczna wznowienia wskazano, iż w dniach od 17.07.2022 r. do 1.10.2022 r. w gospodarstwie Skarżącego przeprowadzona została kontrola metodą FOTO, czego potwierdzeniem był raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności. W jej wyniku stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi na złożonym wniosku o przyznanie płatności, a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli, mające wpływ na przyznaną płatność za 2017 r. Dla działki rolnej B, zgłoszonej do jednolitej płatności obszarowej, zadeklarowanej na działce o nr [...], na powierzchni 1.20 ha stwierdzono powierzchnie użytkowana rolniczo 0,00 ha. Działka została obarczona błędem DR18: Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Na działce stwierdzono wieloletnie (min. 6 letnie) samosiejki drzew, liczne samosiewki krzewów i wieloletnie chwasty. Kopia raportu została przesłana stronie 19.12.2022 r. Skarżący nie odniósł się do stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji uchylił decyzję własną z [...] r. w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017(ONW) i orzekł o przyznaniu płatności ONW na 2017 r. w łącznej wysokości 47,44 zł. Jako podstawę prawna rozstrzygnięcia organ wskazał, m.in. art. 104, art. 151 § 1 pkt 1, art. 150 § 1, art. 147, art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że po ponownej analizie akt stwierdzono, że decyzja z dnia [...] r. obarczona była błędem, polegającym na przyznaniu płatności w wyższej kwocie, niż wynikało to ze stanu faktycznego stwierdzonego na podatnie przeprowadzonej w gospodarstwie kontroli metoda FOTO w dniach 17.07.2022 r. – 1.10.2022 r. Organ uznał, że raport z kontroli stanowił przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i na poda wie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. organ był zobligowany do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji i rozstrzygnięcia o istocie sprawy. W wyniku rozpoznania wniesionego przez Skarżącego odwołania, organ II instancji, decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący przywołał szereg okoliczności odnoszących się bezpośrednio do bardzo trudnych warunków gospodarowania na gruncie objętym wnioskiem o dopłaty. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach jej kontroli stwierdzić należy, że narusza ona prawa w stopniu uprawniającym Sąd do jej uchylenia. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Stosownie do art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W myśl art. 151 § 2 K.p.a., w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Przypomnieć również należy, że zgodnie z art. 149 § 2 K.p.a. przedmiotem postepowania rozpoznawczego jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz, w razie pozytywnego wyniku tych czynności, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. Natomiast, jeżeli organ stwierdzi, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania, to nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji. Wydaje wtedy, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. Podkreślić należy, że ze względu na nadzwyczajny charakter tego trybu, przesłanki wznowienia postępowania nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej, merytorycznej, kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Takiej kontroli służy, co do zasady, możliwość wniesienia odwołania, a następnie zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, wobec upływu terminu z art. 146 § 2 K.p.a., nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że decyzja, której dotyczyło wznowienie postepowania, wydana została przez organ [...] r. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji Skarżącemu. Niesporne jest jednak, miedzy stronami, że decyzja weszła do obrotu w 2018 r., co oznacza, że pięcioletni termin, o którym mowa w art. 146 § 2 K.p.a, upłyną najpóźniej z końcem 2023 r. Tymczasem decyzja organu I instancji wydana została w dniu 1 lutego 2024 r. Stwierdzenie przez organ, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, istnienia podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz jednoczesne wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 146 § 1 K.p.a., powinno skutkować podjęciem rozstrzygnięcia ograniczającego się wyłącznie do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których organ nie uchylił tej decyzji. Stanowiący podstawę takiego rozstrzygnięcia przepis art. 151 § 2 k.p.a. określa zatem elementy treści decyzji. Ma ona stwierdzać wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazywać okoliczności, z powodu których organ nie uchylił tej decyzji. Wymienione elementy treści decyzji powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienia. Ma to znaczenie dla wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym wobec organu (zobacz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2024 r., sygn. akt III OSK 4052/21). Podkreślić również należy, że w art. 151 § 2 K.p.a. mowa jest o tym, iż w przypadku ustalenia wystąpienia każdej z przesłanek wskazanych w art. 146 K.p.a., organ administracji stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, przy czym ustawodawca nie wyjaśnia, czy chodzi tylko o stwierdzenie, że zaszła jedna z przesłanek wznowienia, czy także o to, że należy wyjaśnić, czy merytorycznie decyzja jest wadliwa. "Naruszenie prawa", o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a., dotyczy zaistnienia przesłanek wznowieniowych, które uzasadniałyby uchylenie decyzji ostatecznej, gdyby nie upływ terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. Jak zasadnie podnosi się w piśmiennictwie wydanie decyzji z naruszeniem prawa może nastąpić wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania co do podstaw wznowienia i rozstrzygnięcie istoty sprawy. Tylko rozstrzygnięcie istoty sprawy pozwala na pełne stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, otwierając drogę do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie. Tak więc wystąpienie przesłanki negatywnej przedawnienia dopuszczalności uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania nie daje podstaw do uchylenia się przez organ od rozstrzygnięcia sprawy (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz., Warszawa 2014, str. 618). Rolą organów rozpatrujących sprawę ponownie będzie uwzględnienie dokonanej przez Sąd oceny prawnej, wynikającej bezpośrednio z treści niniejszego uzasadnienia. Z tych tez powodów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżona decyzję w całości. Jednocześnie Sąd działając na podstawie art. 135 P.p.s.a. uchylił także decyzje organu I instancji, gdyż było to niezbędne do końcowego załatwienia spraw. O kosztach postepowania Sąd orzekła na podstawie art. 200 P.p.s.a.