II SA/Rz 1451/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 5 września 2024 r. nr SKO.409.RO.1070.67.2024 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Burmistrza [...] z dnia 26 lipca 2024 r. nr RiGG.6810.46.2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz skarżącego D. B. kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 1451/24 UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli jest wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium") z 5 dnia września 2024 r. nr SKO.409.RO.1070.67.2024 o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy D.B. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") pismem z 11 czerwca 2024 r. zwrócił się do Burmistrza [....] o stwierdzenie prawomocności/ostateczności decyzji AWZ [...] z 28.04.1973 r. oraz o wydanie zaświadczenia, że ww. decyzja AWZ jest prawomocna i ostateczna. Wyjaśnił, że na mocy ww. decyzji uwłaszczeniowej M.P., córka H. i A. stała się właścicielką wymienionych w tej decyzji działek. Wskazał, że jako spadkobierca po wyżej wymienionej posiada interes prawny w ustaleniu stanu prawnego nieruchomości wchodzących w skład spadku, a tym samym i złożenia przedmiotowego wniosku. Po przeprowadzeniu postępowania Burmistrz [...] postanowieniem z dnia 26 lipca 2024 r. nr RiGG.6810.46.2024 odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Organ stwierdził, że brak jest podstaw do wydania zaświadczenia, że akt własności z 28.04.1973 r. wydany na rzecz M.P. jest ostateczny i prawomocny. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że została stwierdzona nieważność przedmiotowego aktu własności ziemi w części dotyczącej działek nr [...] i [...] położonych w W. Brak także podstaw do wydania zaświadczenia, że ww. akt jest ostateczny i prawomocny w części dotyczącej pozostałych a objętych nim działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w W. Organ wyjaśnił, że zaświadczenie może dotyczyć jedynie niebudzących wątpliwości danych znajdujących się w ewidencjach organu, rejestrach czy innego rodzaju zbiorach. W toku postępowania Wojewoda poinformował organ, że nie jest w stanie ustalić czy były prowadzone jakiekolwiek postępowania dotyczące zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego aktu własności ziemi w części dotyczącej pozostałych objętych nim działek. Brak jest zatem podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej przez stronę treści. Zażalenie na to postanowienie złożył wnioskodawca domagając się jego uchylenia i wydania zaświadczenia zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zwrócił się o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego i dowodowego, którego zaniechał Burmistrz, choć miał wiedzę o dokumentach, a mianowicie zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...] o wydanie z akt sprawy sygn. [...] poświadczonych za zgodność z oryginałem wszystkich dokumentów zalegających w aktach tej sprawy, a następnie dopuszczenie dowodów z tych dokumentów. Zwrócił się także o wystąpienie do Urzędu Wojewódzkiego w [...] o wydanie z akt sprawy L.G.Roz-70196/22/86 poświadczonych za zgodność z oryginałem wszystkich dokumentów i ich dopuszczenie, ewentualnie nakazanie dokonania ww. czynności organowi I instancji. Kwestionowanemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 15 i 16 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie zaświadczenia oraz naruszenie art. 219 k.p.a. poprzez jego zastosowanie. Składający zażalenie wyjaśnił, że A.P. (uwaga Sądu: "M.P.") nabyła własność nieruchomości na podstawie AWZ znak [...] z 28.04.1973 r. Decyzja ta zalega w oryginale w aktach uwłaszczeniowych wraz ze zwrotką. Decyzją z dnia 17.03.1986 r. znak L.G.Roz-70196/22/86 Urząd Wojewódzki stwierdził z urzędu nieważność w/w decyzji AWZ w zakresie dwóch działek. Decyzja ta wraz z klauzulą ostateczności datowaną na 30.04.1986 r. również zalega w aktach sprawy (poświadczony za zgodność z oryginałem odpis nadesłany do organu przez Urząd Wojewódzki w [....] przy piśmie z 3.07.2024 r.). Zdaniem wnioskodawcy już tylko te dwa w/w dokumenty pozwalały na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. W aktach znajdują się też inne dokumenty, które w sposób kompatybilny potwierdzają, że decyzja AWZ jest ostateczna i prawomocna, w kształcie nadanym jej przez w/w stwierdzenie nieważności w części, o czym świadczy choćby fakt, że akta obu postępowań znajdowały się razem w oryginale w aktach sprawy sądowej [...]. Organ dysponuje dwoma ostatecznymi decyzjami w trybie administracyjnym i dysponuje zwrotką do decyzji AWZ oraz aktami tej decyzji AWZ wraz z protokołem. Na wniosek wnioskodawcy Sąd w K. przekazał akta uwłaszczeniowe L.G.Roz- 70196/22/86 ze sprawy [...]. W/w decyzja AWZ była ostateczna w momencie wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności a zatem w dniu 17.03.1986. Decyzję AWZ odebrała tylko wnioskodawczyni M.P., która była jedyną stroną postępowania i która nie skarżyła decyzji, gdyż była jej beneficjentem. Od decyzji AWZ przysługuje odwołanie, a AWZ od którego nie wniesiono odwołania jest ostateczny i stanowi podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów. Wnioskodawca zauważył, że sam organ traktuje ten dokument jako ostateczny bo stwierdza błędy na skutek odnowienia operatu ewidencji, a zatem akt ten był podstawą wpisu do ewidencji gruntów. W aktach sprawy [...] zalega na karcie 10-14 wypis z rejestru gruntów z 16.12.1986 r., w którym jako podstawę wpisano w/w AWZ oraz stosowna mapa, a zatem akt własności musiał być ostateczny i prawomocny. Zdaniem wnioskodawcy nie ma wątpliwości, że decyzja AWZ jest prawomocna i ostateczna w brzmieniu nadanym jej po stwierdzeniu nieważności w części decyzją z 17.03.1986 r. Decyzja AWZ stała się ostateczna, gdyż M.P. nie wniosła od niej odwołania i zarazem stała się prawomocna, gdyż od decyzji tej nie przysługiwał środek zaskarżenia do sądu. Taki środek zaskarżenia nigdy nie został też złożony do sądu. Wskazanym na wstępie postanowieniem z 5 dnia września 2024 r. SKO w Tarnobrzegu utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium jako słuszne oceniło stanowisko Burmistrza. Wyjaśniło, że postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia ma charakter postępowania uproszczonego. W świetle zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym materiału dowodowego i uzyskanych informacji, nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie czy przedmiotowy akt własności ziemi stał się ostateczny a jeżeli tak to w jakiej dacie to nastąpiło. SKO podało, że wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 i 218 § 2 k.p.a. może nastąpić jeżeli potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego można dokonać na podstawie danych znajdujących się w posiadaniu organu z uwagi na istotę jego działalności. W niniejszej sprawie nie było to możliwe. Postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a. prowadzone w celu stwierdzenia zasadności wydania zaświadczenia, ze swej istoty ma jedynie pomocniczą rolę przy ustaleniu treści zaświadczenia, albowiem główną rolę w tym zakresie należy przypisać danym z ewidencji, rejestru, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalanych innymi technikami. Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski i ma specyficzny charakter. Nie obejmuje on kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych, lecz sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające ogranicza się jedynie do takich czynności, które pozwolą na urzędowe rozpoznanie wniosku. W przedmiotowej sprawie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z art. 218 § 2 k.p.a., Burmistrz uznał, że nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści i takie stanowisko Kolegium zaakceptowało. SKO zaznaczyło także, że mając na uwadze fakt, że akt własności ziemi z 28.04.1973 r. był wydany ponad pięćdziesiąt lat temu i że od jego wydania do dnia zawnioskowania o wydanie zaświadczenia zmieniały się organy, w których dyspozycji znajdowały się akta administracyjne dotyczące uwłaszczenia, organ wykazał się większym zaangażowaniem w zakresie wyjaśnienia posiadania w swoich zasobach stosownych dokumentów niż wymagają tego przepisy. Zdaniem SKO nie może podlegać uwzględnieniu argumentacja, że skoro akt własności ziemi podlegał stwierdzeniu nieważności w części, to w pozostałym zakresie niewątpliwie pozostał prawomocny. Sam fakt, że brak jest dokumentów odnoszących się do postępowania odwoławczego bądź nadzorczego, dotyczącego przedmiotowego AWZ nie pozwala na uznanie, że stał się ostateczny na tej podstawie, że w części stwierdzona została jego nieważność. Jeżeli organ nie posiada w prowadzonych rejestrach danych, które mogłyby stanowić podstawę wydania zaświadczenia stosownie do żądania wnioskodawcy, oczywistym jest, że nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści. Kolegium wskazało, że z samej treści aktu własności ziemi wynika, że z chwilą, gdy akt własności ziemi stanie się ostateczny, należy zaopatrzyć go klauzulę wykonalności. Taki był wymóg sformułowany w sposób jasny. W okolicznościach sprawy nie jest możliwe stwierdzenie, czy przedmiotowy akt własności ziemi stał się ostateczny a jeżeli tak, to w jakiej dacie to nastąpiło. Wskazanie, że decyzja stała się ostateczna w związku z brakiem dowodów jej zaskarżenia stanowiłoby jedynie domniemanie, które nie znajduje potwierdzenia w dokumentach będących w posiadaniu Burmistrza. D.B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na to postanowienie domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 217 § 2 pkt 1 i 2, art. 218 i art. 219 k.p.a. poprzez odmowę wydania przedmiotowego odpisu Aktu Własności Ziemi z klauzulą ostateczności, w sytuacji gdy nie ma podstaw do odmowy wydania żądanego zaświadczenia oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 zw. z art. 144 k.p.a. poprzez ich zastosowanie. Skarżący podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zażalenia. Raz jeszcze wskazał, że M.P. nabyła własność nieruchomości na podstawie AWZ znak [...] z dnia 28.04.1973 r. Decyzja ta zalega w oryginale w aktach uwłaszczeniowych wraz ze zwrotką do jedynej strony tego postępowania czyli do M.P. (doręczenie za pokwitowaniem odbioru przez M.P.). Decyzją z dnia 17.03.1986r. znak L.G.Roz-70196/22/86 Urząd Wojewódzki stwierdził z urzędu nieważność w/w decyzji AWZ w zakresie dwóch działek - decyzja ta wraz z klauzulą ostateczności datowana na 30.04.1986 r. również zalega w aktach sprawy (poświadczony za zgodność z oryginałem odpis nadesłany do organu przez Urząd Wojewódzki w [...] przy piśmie z 3.07.2024 r.). Decyzja z dnia 17.03.1986 r. stanowi w sentencji, że stwierdza nieważność aktu własności ziemi (...) stwierdzającego własność gospodarstwa rolnego o pow. 3,35 ha położonego w W. na rzecz M.P. w części dotyczącej działek [...], [...]. Decyzja AWZ z dnia 28.04.1973 r. stwierdza nabycie przez M.P. nieruchomości o pow. 3,35 ha, w skład której wchodzą m.in. działki [...] i [...]. Decyzja z 17.03.1986 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności jako podstawę prawną przywołuje m.in. art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, który stanowił, że: Jeżeli po wejściu w życie niniejszej ustawy, w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu administracji państwowej, ma nastąpić ponowne rozpatrzenie sprawy - podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi. Przepis ten stanowił o dalszej procedurze postępowania w przypadku stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji AWZ, a nie w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej. Zdaniem skarżącego już tylko ta okoliczność potwierdza, że decyzja AWZ z 28.04.1973 r. była ostateczna w momencie wydania decyzji z 17.03.1986 r. i to w brzmieniu w jakim zalega w aktach sprawy a zatem przyznając M.P. na własność gospodarstwo rolne o pow. 3,35 ha (na które składały się m.in. działki [...] i [...]). Decyzja z 17.03.1986 r. wydana jest bowiem m. in. na podstawie art. 8 ust. 4 w/w ustawy, który regulował tryb ponownego rozpatrzenia sprawy przez sąd powszechny w przypadku stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu. Skarżący wskazał, że uzasadnienie organu I instancji jest lakoniczne, zaś organ odwoławczy nie odnosi się do argumentów zażalenia, nie wyjaśnia dlaczego nie uznaje dokumentu urzędowego jakim jest decyzja z 17.03.1986 r. wraz z klauzulą ostateczności. Skarżący wyjaśnił, że dokumenty, które udało mu się pozyskać potwierdzają, że decyzja AWZ jest prawomocna i ostateczna w brzmieniu nadanym jej po stwierdzeniu nieważności w części decyzją z dnia 17.03.1986 r. Decyzja AWZ z 28.04.1973 r. była ostateczna w momencie wydania decyzji z dnia 17.03.1986 r., czego potwierdzeniem jest treść podstawy prawnej decyzji z 17.03.1986 r. Decyzja AWZ stała się ostateczna, gdyż M.P. nie wniosła od niej odwołania i zarazem stała się prawomocna, gdyż od decyzji tej nie przysługiwał środek zaskarżenia do sądu (taki środek zaskarżenia nigdy nie został też złożony). Z kolei decyzja o stwierdzeniu nieważności w części również stała się ostateczna, co zostało urzędowo potwierdzone i również nie została zaskarżona do sądu, co potwierdza pismo przekazujące akta o stwierdzenie nieważności do Sądu w [...], już po zakończeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO w Tarnobrzegu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził określone wyżej wady i uchybienia, co przesądziło o uwzględnieniu skargi. Wskazać należy, że wniosek skarżącego o wydanie żądanego zaświadczenia podlegał rozpatrzeniu zgodnie z regulacjami zawartymi dziale VII k.p.a. Zaświadczenie jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z treścią art. 217 § 2 k.p.a., wydaje się je na żądanie osoby jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). W myśl art. 218 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Danymi znajdującymi się w posiadaniu organu administracji są informacje zgromadzone przez ten organ przed wystąpieniem danej osoby o wystawienie zaświadczenia. Żądanie wydania zaświadczenia nie może prowadzić do konieczności zebrania przez organ administracji nowych informacji lub formułowania przez organ ocen w oparciu o orzeczenia sądowe i dokumenty innych organów. Jak trafnie wskazuje Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, organ może wprawdzie przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.), jednakże spełnia ono rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia i ogranicza się do takiego postępowania, które pozwoli na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. Takie postępowanie wyjaśniające może zatem odnosić się do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji i rejestrów oraz innych danych czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także stwierdzenie, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane, i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. Należy przypomnieć, że akt własności ziemi (AWZ) to dokument wydawany w formie decyzji na mocy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, stwierdzający nabycie nieruchomości rolnych na własność. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że przedmiotem aktu własności ziemi z dnia 28 kwietnia 1973 r., którego dotyczył wniosek skarżącego, było 10 nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o powierzchni 3,35 ha położonych w W. Akt ten stwierdza, że M.P. c. H. i A. stała się z mocy prawa właścicielką ww nieruchomości. Do akt administracyjnych sprawy dołączono akta uwłaszczeniowe, w których znajduje się zwrotne potwierdzenie aktu własności ziemi, stwierdzające, że akt ten doręczono w dniu 26.05.1973 r. M.P. W aktach tych nie ma jakiejkolwiek adnotacji, że akt własności ziemi był przedmiotem odwołania. Odwołanie takie mogła złożyć wyłącznie M.P., bo tylko ona była stroną postępowania. Ewentualnego wniesienia odwołania nie sugerują również inne dokumenty, które podlegały badaniu przez organy. W ocenie Sądu taki stan uprawnia do stwierdzenia, że będący przedmiotem analizy organów akt jest ostateczny. Stwierdzenie ostateczności decyzji nie wymaga bowiem od organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy ustalania praw lub obowiązków administracyjnych, jak wywodzi organ w zaskarżonej decyzji, lecz stanowi potwierdzenie stanu prawnego, którego organ właściwy do wydania zaświadczenia może dokonać po zestawieniu treści posiadanych dokumentów (aktu własności ziemi i potwierdzenia odbioru) z właściwymi przepisami prawa. Te przepisy to art. 127 § 1 i § 2 k.p.a., z którego wynika, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji, a właściwy do jego rozpatrzenia jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 1 i 2 k.p.a.). Czternastodniowy termin wniesienia odwołania liczy się od dnia ogłoszenia lub od dnia doręczenia decyzji stronie w postaci i w sposób czyniący zadość wymaganiom ustawowym. Przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się, zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., dnia doręczenia lub ogłoszenia treści decyzji stronie, lecz dzień następny. Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym oraz terminem zawitym, którego zachowanie bądź upływ organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu. Po upływie terminu do wniesienia odwołania decyzja organu I instancji staje się ostateczna, a sprawa rozstrzygnięta tą decyzją korzysta ze szczególnej ochrony, gdyż może zostać wzruszona jedynie w przypadkach określonych w art. 145-163a k.p.a., bądź gdy przewidują to przepisy szczególne. Decyzja ostateczna korzysta z zasady ochrony trwałości, a jej skutkiem jest domniemanie legalności i mocy obowiązującej. Przepisy k.p.a. nie przewidują procedury nadawania klauzuli ostateczności decyzjom administracyjnym; w szczególności klauzula taka nie jest nadawana w drodze decyzji lub postanowienia (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29.09.2009 r., II SA/Kr 606/08), przyjmuje się, że następuje to w drodze czynności materialno-technicznej. Walor ostateczności decyzja organu I instancji uzyskuje z mocy samego prawa, z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania i to zarówno wówczas, gdy odwołania w ogóle nie wniesiono, jak i wówczas, gdy odwołanie zostało wniesione po ustawowym terminie, którego to terminu nie przywrócono (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. I OSK 297/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 marca 2024 r., III SA/Po 717/23). Przy ustalaniu stanu faktycznego i prawnego w rozpoznawanej sprawie należy uwzględnić jeszcze jedną, istotną okoliczność, która również wynika z dokumentów, a jej skutki określają przepisy prawa. Jest to fakt stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi z dnia 28 kwietnia 1973 r. (omyłkowo wskazano datę 15 maja 1973 r.) Nr RG-On-4512/I/12/46/73 stwierdzającego własność gospodarstwa rolnego o pow. 3,35 ha w W. na rzecz M.P. w części dotyczącej działek nr nr [...] i [...]. Kopię decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia 17 marca 1986 r. stwierdzającej nieważność na podstawie art. 4 i art. 8 § 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy o uregulowaniu gospodarstw rolnych oraz art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 i art. 158 § 1 k.p.a. dołączono do akt sprawy. W sentencji tej decyzji znajduje się również stwierdzenie o przekazaniu sprawy uregulowania własności działek nr [...] i [...] w W. Sądowi Rejonowemu w [....]. Przytoczone fakty znajdujące potwierdzenie w dokumentach, które znajdowały się w dyspozycji organu, prowadza do wniosku, że podlegający badaniu AWZ jest ostateczny w odniesieniu do wymienionych w nim działek z wyłączeniem nr [...] i [...]. To stwierdzenie wraz z istnieniem interesu prawnego skarżącego w uzyskaniu zaświadczenia wskazuje, że istniały podstawy do jego wydania. Skarżący wnosił co prawda o stwierdzenie ostateczności AWZ w całości, tj. obejmującego wszystkie działki, jednakże z powołanych wyżej przyczyn mogło ono dotyczyć wyłącznie tej części, która nie obejmuje działek nr [...] i [...] (w zakresie tych działek decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego). Ewentualne wątpliwości co do zakresu wniosku należy wyjaśnić z wnioskodawcą. Z wszystkich tych przyczyn, uznając że zaskarżone postanowienie i postanowienie Burmistrza [...] zostały wydane z naruszeniem art. 218 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił oba te postanowienia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.