III OSK 2710/24

Dnia 19 lutego 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Po 89/24 w sprawie ze skargi J. M. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 8 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Po 89/24, po rozpoznaniu skargi J. M.(dalej: "skarżący") na bezczynność Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w [...] w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w pkt 1 zobowiązał Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w [...] do załatwienia podania skarżącego z 16 grudnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi wyroku ze stwierdzeniem prawomocności i aktami sprawy, w pkt 2 stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, w pkt 3 stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 4 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 zł, w pkt 5 zasądził od Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w [...] na rzecz J. M. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Dnia 16 grudnia 2023 r. J. M. (dalej: "skarżący") drogą e-mailową wystąpił do Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w [...](dalej: "organ") o udostępnienie w formie elektronicznej projektu organizacji ruchu na drodze 1191P. Dnia 19 grudnia 2023 r. organ drogą e-mailową zwrócił się o podanie firmy wykonującej projekt oraz bardziej szczegółowej lokalizacji (miejscowości). Dnia 20 grudnia 2023 r. J. M. poinformował organ, że złożony wniosek był precyzyjny a w związku z tym prośba zawężenia jego zakresu nie ma podstaw prawnych. Pismem z 5 maja 2024 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: a) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.; dalej: "Konstytucja") w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, b) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 dalej: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, a podmiot udostępniających informację publiczną ma obowiązek zapewnić możliwość przesłania informacji publicznej. Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 16 grudnia 2023 r. dotyczącego udostępnienia w formie elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu na drodze 1191P i uznanie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa i w związku z tym wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1% maksymalnego wymiaru za każdy miesiąc opóźnienia oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku, czyli 2 stycznia 2024 r. W tym terminie organ nie załatwił wniosku w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p. W terminie wynikającym z przepisów, jak i do dnia sporządzenia skargi organ nie udostępnił ani nie przesłał informacji, o którą wnioskował skarżący. Projekt organizacji ruchu stanowi informację publiczną, a nawet jest przykładem takiej informacji, istotnej dla większości obywateli poruszających się po drogach. Również kwestia sposobu udostępnienia informacji należy wyłącznie do wnioskodawcy i w taki sposób organ ma obowiązek przekazać wnioskowane dane. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że drogą elektroniczną 5 czerwca 2024 r. udzielił skarżącemu informacji, iż jego wniosek jako nieprecyzyjny nie mógł zostać zakwalifikowany jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a ponadto organ nie posiada elektronicznych wersji projektów organizacji ruchu dla wskazanej drogi. Organ wyjaśnił, że miał wątpliwości co do zakresu żądania, a było ono nieprecyzyjne, zbyt ogólne i nie wiadomo jakie decyzje lub inne dokumenty wnioskodawca starał się otrzymać. Właściwa realizacja wniosku o dostęp do informacji publicznej wymagała precyzyjnego udzielenia informacji na temat zawartych w nim kwestii. Nie chodziło bowiem o udzielenie jakiejkolwiek informacji, ale o przedstawienie jej w takim zakresie i w taki sposób, aby odpowiadało treści żądania. W związku z tym żądanie niejasne, niezrozumiałe nie stanowiło wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a brak wyraźnej podstawy prawnej do uzupełniania wniosku spowodował, że organ mógł ograniczyć się do poinformowania, że wniosek nie był wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organ poinformował, iż dla przedmiotowej drogi zatwierdzono łącznie 7 różnych projektów organizacji ruchu w tym 2 czasowe i 5 stałych. Wniosek skarżącego dotyczył "projektu organizacji ruchu dla drogi 1191P", ale nie wskazywał, o który projekt chodzi i dlatego wezwano wnioskodawcę do uściślenia wniosku, czego skarżący nie uczynił. Wniosek z 16 grudnia 2023 r. nie mógł zostać rozpatrzony w oczekiwany przez skarżącego sposób na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie wydano w sensie formalnym decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej, ponieważ w przypadku, gdy żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ powinien powiadomić podmiot wnioskujący o udostępnienie informacji publicznej, w formie zwykłego pisma o charakterze informacyjnym, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa regulujących ww. kwestię, co ma miejsce przez udzielenie odpowiedzi. Ponadto poinformowano skarżącego, że zatwierdzone organizacje ruchu dla przedmiotowej drogi sporządzone zostały w formie papierowej i nie posiadały wersji elektronicznej, o którą wnoszono. Organ nie był zatem w posiadaniu informacji, o którą wnosił skarżący, stąd skarga powinna podlegać oddaleniu. Pismem z 1 sierpnia 2024 r. skarżący w replice do odpowiedzi na skargę przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie było sporne, że adresatem wniosku skarżący uczynił podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w [...] jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Nie budzi też wątpliwości, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Sąd I instancji stwierdził, że kwestią sporną jest, czy organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku. Wskazał, że z akt administracyjnych wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do organu 16 grudnia 2023 r. Zatem termin 14 dni do rozpatrzenia wniosku upływał 30 grudnia 2023 r. W ocenie Sądu, treść żądania skarżącego była jasna, a zadane skarżącemu przez organ pytanie w ramach przesłanego wezwania mogło zostać potraktowane jako zawężenie żądania strony, w sytuacji gdyby wyraził on na to zgodę. Stanowisko zajęte w tym względzie przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie organu nie zawierało zgody na zawężenie żądania, a zatem należało traktować je jako żądanie otrzymania wszystkich wersji projektu organizacji ruchu drogi 1191P w posiadaniu których pozostaje organ. Pismo z 5 czerwca 2024 r. przesłane do wnioskodawcy nie stanowiło zatem o załatwieniu wniosku skarżącego w sposób zgodny z u.d.i.p. Sąd I instancji uznał, że do dnia wniesienia skargi organ nie zareagował w sposób zgodny z u.d.i.p. W istocie bowiem organ nie przesłał wnioskowanej informacji wnioskodawcy i w tym względzie pozostaje bezczynny w rozpoznaniu wniosku z 16 grudnia 2023 r. Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie, miało rażący charakter, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. W niniejszej sprawie postępowanie organu było w oczywisty sposób niewłaściwe, gdyż nie miał on usprawiedliwionych podstaw, aby zaniechać załatwienia wniosku skarżącego. Sąd dopatrzył się w działaniu organu lekceważącego traktowania wnioskodawcy. W ustawowym terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., organ jako adresat wniosku z 16 grudnia 2023 r. nie zareagował na wniosek, a do strony wystosował pismo wyjaśniające dopiero 5 maja 2024 r. Treść przesłanego pisma wskazuje na to, że ma ono jedynie charakter informacyjny, będący reakcją podmiotu zobowiązanego na wniosek strony złożony w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jednakże stanowisko organu - z powodów, o których była już mowa wyżej - nie zasługuje na aprobatę Sądu. Sąd przychylił się również do wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny i na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 zł (pkt IV sentencji wyroku). W okolicznościach rozstrzyganej sprawy, Sąd uznał orzeczoną wysokość grzywny za adekwatną i wystarczającą do osiągnięcia założonych celów. Fakt wymierzenia grzywny za bezczynność powinien stanowić dla organu wyraz dezaprobaty jego niewłaściwego działania oraz zmobilizować organ do terminowego realizowania wynikających z przepisów prawa obowiązków. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w [...]. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: a) przepisów prawa materialnego: tj. art. 13 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. i art. 14 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przez uznanie, że na dzień wydania wyroku organ nie wywiązał się z obowiązku odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, podczas gdy organ - będąc związany zakresem wniosku - udzielił stronie informacji o braku możliwości udostępnienia żądanej informacji z powodu jej nie posiadania oraz w związku z nieprecyzyjnym wskazaniem żądania we wniosku; b) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegających na uznaniu, iż organ jest w posiadaniu wnioskowanej informacji, tj. projektu organizacji ruchu dla drogi 1191P, którą należy przekształcić do formy elektronicznej, gdyż wniosek nie zawierał ograniczeń co do formatu plików i zobowiązanie skarżącego w pkt I sentencji do załatwienia podania skarżącego z 16 grudnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi wyroku ze stwierdzeniem prawomocności i aktami sprawy, podczas, gdy organ nie jest w posiadaniu wersji elektronicznej projektów organizacji ruchu dla przedmiotowej drogi, o które wnosił skarżący, a tylko o takie wniesiono; - art. 149 § 1a p.p.s.a polegające na uznaniu, iż organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa podczas, gdy działanie organu nie miało takich znamion, a to z uwagi, że organ podjął działania zmierzające do doprecyzowania wniosku, a ostatecznie, choć po terminie udzielił odpowiedzi na wniosek; - art. 149 § 2 p.p.s.a. polegające na wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 300 zł, podczas gdy w sprawie nie zaistniały żadne na tyle naganne okoliczności, które uzasadniałyby nałożenie na organ grzywny, w szczególności nie istniała obawa, iż organ nie będzie respektował nałożonych na niego obowiązków. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy. W piśmie z 2 lutego 2025 r. J. M. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. 1. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. 2. W niniejszej sprawie bezsporne było to, że: a) Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w [...] jako adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej; b) wnioskowana informacja jest "informacją publiczną" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.; c) wnioskodawca wniósł o: "przesłanie zwrotnie mailem lub udostępnienie do pobrania elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla drogi 1191P"; d) wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do organu 16 grudnia 2023 r. a termin 14 dni do rozpatrzenia wniosku upływał 30 grudnia 2023 r. a wnioskodawca nadal nie otrzymał wskazanych we wniosku dokumentów. Przypomnieć trzeba, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności. Nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz rozstrzygnięcia, które doprowadziło do jego wydania. 3. W ocenie organu, który wniósł skargę kasacyjną, wyrok Sądu I instancji naruszał art. 13 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. i art. 14 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przez uznanie, że na dzień wydania wyroku organ nie wywiązał się z obowiązku odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, podczas gdy organ - będąc związany zakresem wniosku - udzielił stronie informacji o braku możliwości udostępnienia żądnej informacji z powodu jej nie posiadania oraz w związku z nieprecyzyjnym wskazaniem żądania we wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut taki nie zasługiwał na uwzględnienie z kilku zasadniczych powodów. Po pierwsze – rację ma Sąd I instancji twierdząc, że w niniejszej sprawie treść żądania skarżącego była jasna. Zadane wnioskodawcy przez organ pytanie w ramach przesłanego wezwania mogło zostać potraktowane jako zawężenie żądania strony, w sytuacji gdyby wyraził on na to zgodę. Stanowisko zajęte w tym względzie przez wnioskodawcę w odpowiedzi na wezwanie organu nie zawierało jednak zgody na zawężenie żądania. Zatem należało traktować je jako żądanie otrzymania wszystkich wersji projektu organizacji ruchu drogi 1191P w posiadaniu których pozostawał organ. Pismo z 5 czerwca 2024 r. przesłane do wnioskodawcy nie stanowiło zatem o załatwieniu wniosku skarżącego w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p. Wniosek należało zatem rozumieć jako żądanie otrzymania wszystkich wersji projektu organizacji ruchu drogi 1191P w posiadaniu których pozostaje organ. Bez znaczenie pozostaje to, że dla przedmiotowej drogi zatwierdzono łącznie 7 różnych projektów organizacji ruchu w tym 2 czasowe i 5 stałych oraz to, czy organ posiadał wnioskowane dokumenty jedynie w "wersji papierowej" czy też innej formie. Po drugie – tryb przekazywania wniosku przewidziany art. 65 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania do załatwiania spraw w procedurze udostępnienia informacji publicznej. Przepisy k.p.a. można stosować w postępowaniu dotyczącym udostępnienia informacji publicznej tylko wówczas gdy wynika to z treści u.d.i.p. Przepisy u.d.i.p. nie przewidują stosowania art. 65 § 1 k.p.a. Art. 16 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że przepisy k.p.a. stosuje się do decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o ust. 1, a nie do całego postępowania wywołanego wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W sytuacji gdy informacja publiczna nie może być udostępniona (np. ze względu na to, że podmiot do którego wpłynął wniosek taką informacją nie dysponuje) powinien powiadomić pisemnie wnioskodawcę o przyczynie braku możliwości udostępnienia informacji, nie zaś przekazywać go w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a. Warunkiem wykluczenia zarzutu bezczynności na gruncie u.d.i.p. jest to, aby stosowne działanie podmiotu zobowiązanego podjęte było zgodnie z przepisami u.d.i.p., tj. w odpowiednim terminie i formie. Po trzecie – w takich okolicznościach sprawy Sąd I instancji zasadnie uznał, że organ nie zareagował w sposób zgodny z regulacjami wynikającymi z u.d.i.p. Stąd też zasadnie zobowiązano organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. Ostatecznie bowiem organ nie przesłał wnioskowanej informacji wnioskodawcy. A zatem nadal pozostaje bezczynny w rozpoznaniu wniosku z 16 grudnia 2023 r. Po czwarte – w niniejszej sprawie organ potwierdził, że posiada wnioskowane informacje dotyczące przedmiotowej drogi w różnych wersjach papierowych w odniesieniu do poszczególnych projektów organizacji ruchu. W efekcie oznacza to, że niezbędne pozostaje przekształcenie posiadanych dokumentów do postaci cyfrowej. W tym zakresie wniosek nie zawierał żadnych ograniczeń co do formatu plików, sposobu przekształcenia poszczególnych dokumentach - w całości lub fragmentach. W przypadku przekształcania w częściach niezbędne pozostaje natomiast zachowanie możliwości identyfikacji poszczególnych obrazów poprzez odpowiednie nazewnictwo plików lub chronologię ich wytworzenia. Bezzasadne są twierdzenia w tym zakresie organu, że wnioskodawca nie określił precyzyjnie formy, tj. nie wskazał, że oczekuje skanu dokumentów ale "wersji elektronicznej", której organ nie posiadał. Skany dokumentów jako dokumentów wytworzonych w postaci formatu PDF, który jest formatem cyfrowym, elektronicznym poddającym się zapisowi na informatycznym nośniku danych, odpowiada definicji dokumentu elektronicznego (por. wyrok NSA z 4 lipca 2023 r., sygn. akt I FSK 2483/21 odnoszący się do saku pełnomocnictwa). Skoro formą elektroniczną dokumentu jest zapisanie zbioru danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej na informatycznym nośniku danych, to formę taką będzie miała na przykład wersja dokumentu w postaci skanu, zapisana w pliku pdf lub jpg (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2824/22). 4. Drugi z zarzutów skargi kasacyjnej wskazywał na naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te nie były zasadnie z kilku podstawowych przyczyn. Po pierwsze – w skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zdaniem organu, skoro wniosek dotyczył "wersji elektronicznej" dokumentów a organ takiej wersji nie posiadał, to oznaczało, że w niniejszej sprawie należało zastosować wskazane przepisy p.p.s.a. Taki zarzut byłby zasadny, ale tylko wtedy, gdyby organ załatwił wniosek skarżącego w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (tj. udostępnił wnioskowaną informację w formie elektronicznej). Wtedy postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenia wniosku podlegać mogło umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Po drugie - zdaniem organu naruszono również art. 149 § 1a p.p.s.a. uznając, że organ dopuścił się bezczynności z "rażącym naruszeniem prawa". Zdaniem NSA, Sąd I instancji zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie postępowanie organu było w oczywisty sposób niewłaściwe, gdyż nie miał on usprawiedliwionych podstaw, aby w praktyce zaniechać załatwienia wniosku skarżącego. Sąd I instancji prawidłowo dopatrzył się w działaniu organu lekceważącego traktowania wnioskodawcy. W ustawowym terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., organ jako adresat wniosku z 16 grudnia 2023 r. nie zareagował na wniosek, a do strony wystosował pismo wyjaśniające dopiero po kilku miesiącach, tj. 5 maja 2024 r. Treść przesłanego pisma wskazywała na to, że miało ono jedynie charakter informacyjny, będący reakcją podmiotu zobowiązanego na wniosek strony złożony w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Przyjmuje się także, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Przyjmuje się także, że kryterium, które pozwala na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 521/24). Podobne poglądy co do rozumienia rażącego naruszenia prawa przy bezczynności w udostępnianiu informacji publicznej prezentuje doktryna (por. J. Czerw, Rażące naruszenie prawa przy bezczynności w udostępnianiu informacji publicznej na tle orzecznictwa sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 11/2024, s. 64 i n.). Po trzecie – w skardze kasacyjnej wskazano również na naruszenie art. 149 § 2 p.p.s.a. polegające na wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 300 zł, podczas gdy w sprawie nie zaistniały żadne na tyle naganne okoliczności, które uzasadniałyby nałożenie na organ grzywny, w szczególności nie istniała obawa, iż organ nie będzie respektował nałożonych na niego obowiązków. Sąd I instancji zasadnie uznał orzeczoną wysokość grzywny za adekwatną i wystarczającą do osiągnięcia założonych celów. Fakt wymierzenia grzywny za bezczynność powinien stanowić dla organu wyraz dezaprobaty jego niewłaściwego działania oraz zmobilizować organ do terminowego realizowania wynikających z przepisów prawa obowiązków. Zastosowanie art. 149 § 2 p.p.s.a. odbywa się zgodnie z uznaniem sądu stosującego te środki. Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanego środka pieniężnego polega natomiast przede wszystkim na ocenie zachowania ustawowych granic stosowanej instytucji materialnoprawnej, a ponadto, czy wybór oparty został na obiektywnych kryteriach wynikających z celu stosowanych norm. Dlatego też ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, niebudzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego (por. wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 1193/24). Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie wystąpiła. W niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej ani ich uzasadnienie nie naprowadzają na takie okoliczności, które wskazywałyby na przekroczenie przez Sąd I instancji granic uznania sędziowskiego. W tej sytuacji nie można w żaden sposób uznać naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. 5. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.