I OW 222/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydenta Miasta P. a Prezydentem Miasta C. przez wskazanie organu właściwego do skierowania do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta P. jako organ właściwy w sprawie. PISMEM Z 5 MARCA 2024 R. PREZYDENT MIASTA P. WYSTĄPIŁ DO SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W LUBLINIE Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA C. W SPRAWIE SKIEROWANIA M.O. DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. KOLEGIUM PISMEM Z 2 WRZEŚNIA 2024 R. PRZEKAZAŁO WNIOSEK DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W LUBLINIE, KTÓRY POSTANOWIENIEM Z 18 WRZEŚNIA 2024 R. STWIERDZIŁ SWOJĄ NIEWŁAŚCIWOŚĆ I PRZEKAZAŁ SPRAWĘ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowany wnioskiem z 8 lutego 2024 r. złożył wniosek o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w Ż. dla osób starszych i przewlekle somatycznie chorych. Wniosek ten został przekazany przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w C. z uwagi na fakt pobytu zainteresowanego w P. W toku postępowania wnioskodawca ustalił, że zainteresowany zameldowany jest w C i jedynie, z uwagi na niemożliwość samodzielnego funkcjonowania, czasowo przebywa naprzemiennie u dwóch siostrzeńców. W toku wywiadu środowiskowego oświadczył, że centrum jego życia koncentruje się w C. od urodzenia, a pobyt u siostrzeńców podyktowany był zbyt małą ilością godzin usług opiekuńczych oferowanych przez organ pomocy społecznej w C. Zainteresowany nie deklarował jednak nigdy zamiaru stałego pobytu u rodziny. W ocenie wnioskodawcy powoduje to, że Prezydent Miasta C. powinien zostać uznany za organ właściwy w sprawie. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta C. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta P. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowany od dłuższego czasu nie przebywa w C. o czym świadczy zalegająca w skrzynce odbiorczej korespondencja i wykreślenie go z rejestru wymiaru opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z dniem 31 stycznia 2024 r. W ocenie Prezydenta Miasta C. wskazuje to na fakt, że C. przestał być centrum interesów życiowych 94-letniego zainteresowanego wymagającego całodobowej opieki ze strony rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta P. należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta C. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o skierowanie go do domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ przepisy przywołanej ustawy nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. – Kodeks cywilny. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 tego kodeku jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości, konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I OW 179/24). Z akt sprawy wynika, że zainteresowany jest osobą w wieku podeszłym wymagającą całodobowej opieki. Z uwagi na niedostateczną zdaniem zainteresowanego liczbę godzin usług opiekuńczych oferowaną przez organ pomocy społecznej w C., zamieszkuje on rotacyjnie u siostrzeńców w P. i S. a w chwili złożenia wniosku przebywał w P. Przyjąć zatem należy, że C. utracił przymiot pozwalający na przypisanie temu miastu charakteru miejsca zamieszkania zainteresowanego. Nie sposób bowiem przyjąć, że osoba wymagająca opieki posiada inne miejsce zamieszkania niż osoba się nią opiekująca. Mając powyższe na uwadze za organ właściwy miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o skierowanie go do domu pomocy społecznej należało uznać Prezydenta Miasta P. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.